Йошкар-Олаште илыше Геннадий Рыбаков ятыр ий игечым эскера. Тудо лудшына-влакым шыжын койышыж дене палдара:
– Пытартыш 33 ийым эскерыме почеш, Йошкар-Олаште шыжымсе кокла температур – 4,37 градус леве. Поснак шокшо лийын 2008, 2009, 2012, 2013, 2023 ийлаште, юж 6 градус марте ырен, а 2024 ийыште – 7,2 градус мартеат. Эн юалге шыже 1983, 1998, 1999 ийлаште шоген.
Пытартыш 8 ийыште юалге шыже лийын огыл, а 2024 ийыште шыжым кеҥеж умбакыже шуйнен манын каласаш лиеш. Пытартыш 33 ийыште телымат утларакше леве шоген. Теният шыжымат, телымат леве лийшаш.
Сентябрь
Сентябрьым ончалаш гын, пытартыш 33 ийыште леве тылзе 16 гана, юалгырак 17 гана лийын. Тылзын икымше пелыштыже южо кечын 1992, 1995 ийлаште юж 32 градус марте, 2015 да 2024 ийлаште 27 градус, 2025 ийыште 26 градус марте ырен, а тылзын кокымшо пелыштыже – 2015 да 2024 ийлаште 27 градус марте.
Сентябрьыште 1993, 1996, 2008, 2011 ийлаште юалге шоген, поснак юалге (+6,5) 1993 ийыште лийын. 1992 ийысе юалге кеҥеж (кокла температур +15,5) деч вара сентябрьыште шокшо (+14,6) шоген.
Эн йӱштӧ кече сентябрьын икымше пелыштыже 2010 ийыште шоген, -2 градус лийын. Тылзын кокымшо пелыштыже 1995 ийыште -4 градус, 1999 ийыште -7 градус лийын.
Куван кеҥеж
Кокла шот дене ончалаш гын, сентябрьын кокла температуржо 11,5 градус леве, таҥастараш: кеҥежын – 18,4 градус шокшо. А 1995 ийыште сентябрьыште кеҥеж дечат шокшо лийын, 19,5 градус шокшо шоген, пел тылзе куван кеҥеж шуйнен.
2023 ийыште куван кеҥеж 25 кече шуйнен, кокла шот дене 15 градус шокшо шоген. А 2024 ий сентябрьыште тылзе мучко шокшо куандарен, 15,8 градус шокшо лийын, шокшо 4 октябрь мартеат шуйнен. Тыгайже ятыр ий лийын огыл ыле. 2003 ийыште куван кеҥеж 11 сентябрь гыч 11 октябрь марте шоген, 2005 ийыште – 7 сентябрь гыч 16 октябрь марте: сентябрьыште 12,3 шокшо шоген гын, октябрьыште –8,3 градус шокшо. Тиде ийын эн кужу куван кеҥеж лийын.
Куван кеҥеж нерген ойлаш гын, тудо 1993, 1997, 2021 да 2022 ийлаште гына пытартыш 33 ийыште йӧршеш лийын огыл.
Теве 1981 сентябрьыште куван кеҥеж лийын огыл гын, а октябрьыште толын, 1-5 октябрьыште 12,5 шокшо, 24-26 октябрьыште 10 градус шокшо шоген. 1999 ий октябрьыште 12 кече 12,5 градус шокшо шоген, 2003 ийыште – 11 кече 11,2 градус шокшо, 2005 ийыште – 16 кече 8,3 градус шокшо, 2008 ийыште – 6 кече 13,2 градус шокшо, 2020 ийыште – 15 кече 10 градус, 2024 ийыште – 4 кече 12,1 градус шокшо.
Октябрь
Октябрьыште пытартыш 45 ий ийыште кокла шот дене 4,5 градус леве шога. Но 1987 ийыште 0,9 градус веле лийын. 2014 ий гыч 2020 ий марте октябрьыште игече эре левырак да левырак лийын. А 2021 ий гыч юалге октябрь укеат.
Октябрьыште 2019, 2022, 2023 ийлаште йӱр поснак чӱчкыдын йӱрын.
Чот кугу температур (22 градус шокшо) октябрьын икымше пелыштыже 1991, 1999 ийлаште лийын. Октябрьын кумшо декадыштыжат 13 градус марте юж 1981, 1991, 2006, 2019 ийлаште ырен. А теве 1990, 1998, 2010, 2013 ийлаште октябрь тӱҥалтыштак йӧршын йӱштӧ лийын. 1982 ий 5 октябрьыште термометрын столбикше 9 градус марте волен. Октябрь мучаште 13 градус марте йӱштӧ 1982, 1987, 1992, 2014 ийлаште шоген.
Каласыман, 1987 ийыште шыже мучко йӱштӧ лийын: 19-31 октябрьыште кечывалымат-йӱдымат минусан температур лийын, а ноябрь мучко плюсыш температур кӱзенат огыл. А 2008 ийыште октябрь мучко минусан температур йӧршеш лийын огыл, ноябрьыштат – коклан йӱдым веле.
Ноябрь
Эн леве ноябрь пытартыш 36 ийыште Йошкар-Олаште (+2 градус) 2013 ийыште шоген. Тыгай левыже, поснак икымше пелыште 4,9 градус шокшо, 75 ий лийын огыл ыле.
Каласыман, ноябрь кажне ийын тӱрлӧ койышым ончыкта. Пытартыш 45 ийыште 1996, 2005, 2008, 2013 ийлаште 0 градус деч леве шоген, 1989-2002 ийлаште 4,5 йӱштӧ, 2003, 2021 ийлаште – 1,7 градус йӱштӧ. Ноябрьыште телымсе гай йӱштӧ (10,2 градус) 1993 да 1998 ийлаште веле лийын.
Пытартыш 100 ийыште шыже пӱтынек 1,67 градуслан левештен: сентябрь – 1,5 градуслан, октябрь – 2,3 градуслан, ноябрь – 1,3 градуслан.
Лум
Лум нерген ойлаш гын, 1993 ийыште 23 сентябрьыштак икымше лум лумын, а 25 октябрь деч вара шулен огыл, эре минусан температур шоген, а ноябрьыште -24 градус йӱштат лийын.
2006 ийыште 16 сентябрьыштак 2 градус левыште лум лумын, а 19-29 сентябрьыште куван кеҥеж шоген. Лум возын-шулен, 2007 ий 21 январь гыч гына теле пеҥгыдемын.
Пытартыш 45 ийыште октябрьыште 1979-1981, 1987, 1989, 1991, 2007-2008, 2012, 2013 ийлаште лум лумын огыл. Шуко лум лумын 1993, 1995, 1999, 2002, 2003, 2006, 2010, 2011, 2014, 2023 ийлаште. 2014 ий октябрьыште куд кечыште 35 см кӱжгыт лум возын, но вара шулен.
Ноябрьыште шуко лум лумын 1990, 1992, 1994, 1995, 1998, 2007, 2010, 2011, 2016 ийлаште.
Шукыж годым лум ноябрьыште возеш. Пытартыш ийлаште октябрь мучаште 2018, 2019, 2023 ийлаште лум эрелан возын.
Иван Речкинын да Г.Рыбаковын альбомжо гыч налме фото-влак.