Моско олаште «Идалыкын ешыже – 2025» Всероссийский конкурсым иктешленыт. Тушто элнан тӱрлӧ регионжо гыч 450 еш таҥасен. «Еш – йӱлам аралыше» номинацийыште Козьмодемьянск ола гыч Макаровмыт сеҥеныт.
Ӱмыр мучко – коктын
Александр ден Мария ныл ӱдырым да ик эргым ончен куштат. Нуно тукым гыч тукымыш курыкмарий ешын йӱлажым, тӱвыражым, ыштыш-кучемжым ынде 14 ий арален шуят. Ныл ий келшымеке, 2011 ийыште Козьмодемьянск оласе рвезе Йоласал ӱдыр ден черке йӱла почеш мужыраҥыныт. Нуно икте-весылан ӱмыр мучко вашла йӧратен, пагален илаш товатленыт. Самырык мужыр шке тукымвожым пагалыме, тудым шуйымо да аралыме нерген вигак кутырен келшен.
Макаровмыт Козьмодемьянск олаште шке ыштыме кугу пӧртыштӧ илат. Александр электромонтёрлан тырша, Мария йочасадыште да школышто музыкым туныкта, тыгак Козьмодемьянск оласе ветеран-влак хорым вуйлата да черкысе хорышто мура.
Вич йоча – вич пиал
Ача-аван пиалышт – вич икшывышт. Эн кугуракше, латкум ияш Софья, Козьмодемьянск оласе лицейыште тунемеш, волонтёр пашам шукта, «Сана+» куштымаш студийыште шуаралтеш. Ӱдыр тӱрлӧ конкурсышко кумылын ушна. Всероссийский, регион-влак кокласе конкурс-шамычын лауреатше. Шымлымаш паша-влаклан да живописьлан шӱман кушкеш.
Индеш ияш Кира акаж гаяк чолга да чыла вере шуаш тыршыше. Тудо А.Эшпай лӱмеш йоча сымыктыш школышто скрипке дене шокташ тунемеш, «Фантазия» мурышо ансамбльын участницыже.
Серафима тений икымше гана парт коклашке шинчын. Ӱдыр тыгак оласе йоча да сымыктыш школын аккордеон классыштыже моштымашыжым нӧлташ тӱҥалеш. Серафима – «Весёлые ложкари» ансамбльын ик эн чолга участницыже. Почеламутым сылнын лудаш, мураш йӧратыше кушкеш.
Ныл ияш Антонина тыгак «Весёлые ложкари» ансамбльыште шуаралтеш. Тудо кызытеш йочасадыш коштеш. Изи ӱдырын мурымо да сӱретлыме моштымашыже изинек палдырна. Василий тений йочасадыш каен, тудо ик ийым эрталтен.
– Ӱдырна-влак оласе Рушарня школыш коштыт. Почеламутым лудмаш, мурымаш конкурслаште эреак участвоватлат. Козьмодемьянск олаште эртаралтше тӱрлӧ акцийыш, мероприятийы, кумылын ушнат. Тыгак спектальлашке, концертлашке кошташ йӧратат.
Нуно икте-весылан эҥертыш улмыштым изинек пален кушкыт. Мӧҥгыштӧ тӱрлӧ пашалан полшат, изирак шольыштым эреак модыктат. Мемнан ешна кеч-могай проектыш, конкурсыш кумылын ушна. Садлан йочана-влак тидлан шукертак тунемын шуыныт, – каласкала Александр.
Шочмо йылмым сайын палат
Шуко шочшан Макаровмыт ешыште курыкмарий калыкын ыштыш-кучемжылан кугу тӱткыш ойыралтеш. Ешыште нуно кок йылме дене мутланат, икшыве-шамычат шочмо йылмым сайын палат. Ты ешыште кеч-могай пайремлан курыкмарий муро-влак йоҥгат. Нуным изижге-кугужге куанен мурат.
– Йоча-шамыч шочмо йылмым пален кушкышт манын, нунын дене курыкмарла кутырена. Калык тунам ила, кунам шочмо йылмым сакла. Тидым изи улмышт годымак чонышкышт шыҥдаренна. Мыланнат ача-авана-влак тыгай ийготыштак тидын шотышто туныктен ойленыт. Тыгак курыкмарий ӱдырамаш тунам сай ава да пелаш лиеш, кунам кӱслем дене шоктен мошта, маныныт. Пелашемат ты семӱзгар дене шокта да ӱдырна-шамычым туныкта.
Ешыштына кажне еҥын кок тӱрлӧ национальный костюмжо уло. Иктыже – кызытсе илышлан келыштарыме гын, весыже – тошто йытын гыч ыштыме. Тыгайжым эше кугезына-влак деч кодшым арален чиена, – палдара шуко шочшан ача.
Кугезе-влакын илымышт нерген
Макаровмыт тукымышто изижге, кугужге еш йӱлам аралат. Пайрем-влаклан нуно поснак чот ямдылалтыт. Шукыж годым ялыште родо-тукым дене пырля погынат. Тушко Александр ден Мария да нунын йочашт-шамычат ушнат. Пырля погынымо годым кугезе коча-коваштын илыме жапыштым, нунын шуктымо сомылыштым шарналтат да тошто муро-влакым йоҥгалтарат.
– Ялысе тошто пӧрт-влакын чоҥалтмыштым шымлаш келша. Тидын нерген тоштыеҥ-влак деч лӱмын йодыштам. Тыгак ялын историйже да калыкын илышыж нерген умылкалем. А пелашем нунын деч тошто муро-влак нерген йодыштеш. Мурымыштым видеош войза, – ойла А.Макаров.
Кажне ешын шке йӱлаже уло. Макаровмытынат тыгак. Кастене чылан пырля лийме годым йоча-шамыч кечым кузе эртарымышт нерген ача-аваштлан радамлат. А нунын кажне кечышт тӱвыргын эрта.
– Ешыштына тунеммаште, конкурслаште але тыглай паша дене ойыртемалтше-влаклан кумылаҥдыше системым келыштарыме. Сай пашалан мокталтена але иктаж награде дене куандарена. Тыгак кажнын шочмо кечыжлан пӧлекым ямдылена: почеламутым але мурым йоҥгалтарена. Тылзылан ик гана шочмо кундемнан мотор верлашкыже лекташак тыршена. Пакча пашам мучашлымеке, кованан рецептше почеш иктаж-могай тамле кочкышым чылан пырля ямдылена. Тидыже йӱлаш пурен, манашат лиеш, – каласкала Александр.
Александр Васильевичын ойлымыж почеш, шуко шочшан еш лияш неле огыл. Тӱҥжӧ – жапым да обязанностьым чын шеледен моштыман. Тидын шотышто Мария Георгиевнан надырже кугу, палемда тудо.
– Пелашемлан южгунамже чылт ӧрам. Тудо чылажымат писын да сайын ышта. Мӧҥгысӧ кугыжаныш дене моткоч устан вуйлата. Конешне, йоча-шамычым воспитатлымаште коктынат тыршена, но шукырак сомылжо содыки тудлан логалеш, – манеш ача.
Конкурс
Конкурс кум йыжыҥ дене эртен. Макаровмыт тидлан видеовизиткым, ешын тӱрлӧ сеҥымашыже шотышто портфолиом да оҥай сюжетан фотографий-шамычым ямдыленыт. Видеом икмыняр локацийыште войзеныт, шкеак монтироватленыт. А лектыш шотышто утыжым тургыжланаш логалын огыл, вет Макаровмыт изижге, кугужге тӱрлӧ кӱкшытан конкурс-влакын сеҥышыже, призёржо, лауреатше улыт. Нуно ончыч районышто, вара республикыште шке номинацийыштышт сеҥеныт. Российысе йыжыҥыште сеҥымекышт, ончычшо ӱшанымат огыл манын палемда АлександрВасильевич.
– Еш – тиде эн кугу поянлык. Тудын деч шерге нимоат уке. Кугу ешыште ответственность шукырак, тидыже шижалтеш. Мыланем ешем да суртем чоным лыпландараш полшат. Нунын пелен ласкалыкым, вий-куатым налам. Национальный ешыште кушшо йоча-шамычлан шке калыкын тӱвыраже, йӱлаже, йылмыж нерген эреак ойлыман. Тидым ача-ава-шамыч шке примерышт гоч ончыктышаш улыт. Тыге нунын пагалымаш да аклымаш шочеш, – радамла А.Макаров.
13-16 октябрьыште Москошто «Идалыкын ешыже – 2025» конкурсышто сеҥыше-влакым саламлаш тӱҥалыт. Курыкмарий ешын тыгай кӱкшытыш шумыжлан меат моткоч куаненна. Таклан огыл чылажат еш гыч тӱҥалеш, маныт. Тидланже пример – Макаровмыт!
Еш альбом гыч налме фото-влак.