Тений Коҥганур школлан 130 ий темын. Тудо кок ий, вара ныл ий, куд ий да кандаш ий туныктымо гыч тӱҥалын кыдалаш школ марте кушкын. Тыгай статусым 1958 ийыште налын. А кызытсе зданийым Кугу Тумньымучаш ялыште 1987 ийыште чоҥымо.
Шукерте огыл Кужэҥер район Коҥганур школыш миен коштна да тусо илыш, ӱдыр-рвезе-влак дене палыме лийна. Тыге меат школ историйышке возалтна, шонена.
Вашлиймаш
Эн ончычак актовый залыште кугурак класслаште тунемше-шамыч дене вашлиймашым эртарышна. Тудым «Кугарня» газетнан савыкталташ тӱҥалмыжлан вес ийын 35 ий теммылан пӧлеклышна.
Йоча-шамыч дене пырля республикыштына савыкталтше марий газет-журнал-влакым радамлышна, редакцийлаште улшо должность-влакым шергал лекна, журналистике пашаш толмо корнына да ты сомылын ойыртемже-влак нерген каласкалышна. Тыгак икшыве-шамычлан «Кугарня» газетын тӱҥалтыш букваж дене марий пале мут-влакым кычалаш заданийым пуышна. Уш-акылым пудыратымашке ӱдыр-рвезе-влакын кумылын ушнымышт куандарыш. Эн чолга ден тӱткын колыштшо, кагаз лаштыкым торашке кудалтен кертше икшыве-влакым изирак пӧлек дене палемдышна.
Нимом шылташ, газетым лудын лекмеке, тудым эше икмыняр пашалан пайдалын кучылташ лиеш. Тидын нергенат тунемше-влак дене мутланышна.
Школ историйым радамлыме
Коҥганур школышто марий йылмым туныктышо Галина Тобекова дене школ тоштерыште вашлийна.
Тудо школ историйын тоштерже маналтеш да икшыве-влакым туныктымаште, шинчымашыштым пойдарымаште кугу рольым модеш. Тыгак пайрем кечын да иктаж-могай мероприятий, школыш уна толмо годым еҥ-влаклан тыште экскурсийым эртарат. Кажне экспозицийлан тунемше-влак кокла гыч экскурсоводым палемдыме. Нуно материалым тунемыт да варажым тидым каласкалат.
– Йоча-влак районысо, республикысе шымлымаш конкурслаште участвоватлат. Тидлан эн ончычак темым ойырен налын, пырля возена. Нуным школ тоштерыш аралаш пыштенна.
Теве шукертак огыл ик кугу вашлиймаш лийын. Тушко школын выпускникше, Российын сулло юристше Геннадий Николаевич Королёв толын коштын. Тудо Марий тӱвыра рӱдерыште ятыр ий пашам ыштыше Людмила Ивановна Кошкина дене пырля ик классыште тунемын. Ты класс тений кеҥежым школнам тунем пытарымыштлан 50 ияш лӱмгечыжым палемден. Тиде кечын Угарман кундемыште илыше Геннадий Королёв шкенжын портретшым тоштерлан пуэн коден. Ты пагалыме еҥ кызыт – Нижний Новгородысо Н.И.Лобачевский лӱмеш кугыжаныш университетын профессоржо, юридический науко доктор, юстицийын 1-ше классан советникше, – каласкалыш Галина Степановна.
Эркын уэмдат
Тоштерыште Коҥганур школын выпускникше-влак нерген ятыр материал уло.
Эн ончычак тӱрлӧ ийыште тунем пытарыше да кугурак сеҥымашыш шушо-влакын фотографийыштым ужына. Нунын коклаште шуко лӱмлӧ еҥым пален налына. Ты радамыш логалшаш тунемше-влакланат верым кодымо. Тылеч посна моткоч шуко фотоальбом, иквереш чумырымо материал-влак улыт.
А тоштерыште вераҥдыме партыште ефрейтор Сергей Бурков нерген материалым вераҥдыме. Мемнан ӱмбаке военный вургеман самырык еҥ онча. Таджикистаныште, Донецк да Луганск Калык Республиклаште служитлыше землякнан боевой корныжо – йоча-шамычлан пример.
– Сергей Бурков мыйын классыштемак тунемын. Спецоперацийыш кайыме деч вара, мӧҥгыжӧ аваж деке толмекат, школыш пурен коштын. Пытартыш гана 2024 ий майыште йоча-влак дене вашлийын мутланыш, а 25 июньышто уке лийын. Тудлан школыштына Геройын партшым почынна. Кодшо ийын 7-ше классыште улмыж годым тушто сайын тунемше Анна Соколова шинчен. Тений икымше тунемме чырык деч вара спорт дене кылым кучышо ӱдыр Валерия Шутылевалан тыгай чап логалеш, – палдарыш Галина Тобекова.
Школын йӱлаже
Коҥганур школын поро йӱлаже шагалак огыл. Тыште РСФСР-н сулло туныктышыжо, самырык тукымым шуарымашлан 50 ийым пӧлеклыше З.И.Каширская пашам ыштен. Уста туныктышо радамышкак А.П.Иванаевым, В.Н.Соколовым, А.У.Садовинам, Б.П.Ходыревым, А.А.Ходыревам, Н.А.Гориновам пуртыман. Школышто библиотекарь Р.Я.Петухова, марий йылме ден литературым туныктышо Г.Н.Калинина ден В.М.Петухова, руш йылмым да литературым туныктышо Е.И.Кутузова ден Р.М.Ершова 30 ий утла тыршеныт.
А физкультурым туныктышо да школ директорлан ятыр ий ыштыше В.Е.Ершов 2007 ийыште «Российысе эн сай туныктышо» радамыш логалын да Россий Президентын премийже дене палемдалтын. Марий Эл Республикын сулло педагогшо да пытартыш жапыште библиотекарьлан ыштыше Г.С.Свечникованат лӱмжӧ школын историешыже возалт кодын. Тудын вуйлатымыж почешак школын эртыме корныж нерген материал-влакым радамлыме да 2013 ий 23 майыште тоштерым почмо.
Тиде школышто тунемше-шамыч спортышто сеҥымашыш шумышт дене эреак ойыртемалтыныт. Тыште 20 ий утла жапыште ятыр спортсменым шуареныт. Физкультурым туныктышо-влак В.Е.Ершов, Н.Ф.Осинин, Л.Т.Сидыганов да тренер-преподаватель В.С.Еменгулов спорт мастер-влак Галина Яндулинам, Борис Шубиным, Алевтина Таныгинам, Евгения Быковам, Дмитрий Шибанаевым, полиатлон дене спорт мастерыш кандидат Константин Гориновым да молымат куштеныт.
Коҥганур школышто Совет Ушем Герой А.Н.Громов, технический науко кандидат Г.Н.Королев, РСФСР-ын Верховный Советшын 1990-1995 ийласе депутатше Г.Н.Петухов, историй науко кандидат С.К.Свечников да моло лӱмлӧ еҥат тунемын.
Кызыт школышто 15 педагог ден кум воспитатель пашам ыштат. Тений 62 тунемше шинчымашым пога.
Авторын да Иван Речкинын фотошт.
— Геройын партше сай койыш-шоктышан лияш полша.
— Школын тоштерыштыже.
— Вашлиймаш годым.