«Салам лийже, мый алкоголик улам». Тыгай шомак дене тӱҥалын Анонимный алкоголик-влак содружествын черетан погынымашыже Йошкар-Олаште 29 ноябрьыште. Ты гана погынымаш молгунамсе деч ойыртемалтын: кумдарак верыште эртаралтын, пайрем шӱлышат шижалтын – Российын 31 олаж гыч 290 наре еҥ Марий Элыште АА содружествым почмылан 26 ий темме дене саламлаш толын.
26 ий ончыч
Лач тынар ий ончыч 6 ноябрьыште Наркологический диспансерын ик пӧлемыштыже анонимный алкоголик-влакын икымше погынымашышт лийын. Айык кодаш тыршыше икмыняр алкоголикын тыршымыжлан кӧра. Республикысе наркологический диспансерын пашаеҥже-шамыч нунылан полшеныт. Икымше погынымашке 16 еҥ толын: диспансерын пашаеҥже-шамыч, оласе ик черкын прихожанже-влак да кум алкоголик гына.
Анонимный алкоголик-влак нерген увер тунам ик еҥ деч весылан каласкалыме дене гына шарлен. Садлан содружестве нерген шагалын паленыт. Туге гынат погынымашке у еҥ-влак толедаш тӱҥалыныт, нунын кокла гыч шукынжо врач-наркологын темлымыж почеш тушко миен. «Мом тушто ыштат, огына пале, но нуно айык кодыт» маныныт нунылан нарколог-влак. Икымше ий эн неле лийын: тушко мийыше кажне еҥым кленчаш пуреҥгайыме деч утараш тыршеныт. Мӧҥгышкыштат миен, запой гыч лукташ полшеныт. А вара вес оласе тыгаяк содружестве-влак дене кылым кучаш тӱҥалыныт. Опыт погынен. «12 ошкыл» программын пайдаже сайынак шижалтын. А кызыт Марий Элыште анонимный алкоголик-влакын икмыняр группышт пашам ышта: Йошкар-Олаште – 5, тыгак – Волжск ден Козьмодемьянск олалаште, Советский да Оршанке, Килемар да Кужэҥер посёлкылаште.
«Таче айык улам, тау»
«Ӱшан укелык гыч эрык марте». Тыге маналтын ты погынымашын темыже. Толшо-шамыч кокла гыч 30 да утларак ий айык лийше-влакат (вес ола гыч толшо) улыт ыле – тынар ий ончыч нуно содружествыш ушненыт да але марте «яндар» кодыт. Лийыныт тыгай-шамычат, кудышт содружествыш корным шукерте огыл веле почыныт. Но нуно алкогольым йӱмым чарнынешт. А тиде – АА-н еҥже лияш тӱҥ условий. Тушко коштмылан оксам тӱлыман огыл. Тӱҥ цель – айык кодаш да моло алкоголикланат «яндар» лияш полшаш. Содружествыш коштшо пӧръеҥ ден ӱдырамаш-влак ваш-ваш шке опытышт, кӧргӧ вийышт, ӱшанышт нерген каласкалат. Тидын дене шкаланышт веле огыл, моло-шамычланат алкоголизм деч утлаш полшат. Да кажне кечын куанен ойлат: «Таче айык улам, тау».
АА-н негызше – алкоголь деч утлаш, пиалан да тӱнялан пайдам кондышо айдеме лияш полшышо «12 ошкыл» программе. Нине 12 ошкылым Содружествылан негызлыше-влак кокла гыч иктыже – Бил Уилсон – эше 1938 ийыштак ямдылен.
Медведево районысо рӱдӧ эмлымверын врач психиатр-наркологшо, психотерапевт Ольга Геннадьевна Солнцева:
– Наркологлан 2000 ий годсек пашам ыштем. Республикыштына Анонимный алкоголик-влак содружествым чумырымо годым мыйымат ӱжыныт. 2014 ийыште шкежат «12 ошкыл» программым эртенам да пеҥгыдын ойлен кертам: тудо айдемын шӱм-чонжым тичмашнек вашталта. Группыш мыняр коштам, тушеч лекме годым кажне гана шӱм-чон поянлык ешаралтмым шижам. Сообществе айдемын шӱм-чонжым веле огыл, капшымат тазаҥда. Тудо тыглай айдемылан мо кӱлеш: полыш, лӱдыкшыдымылык, пагалымаш – чыла пуа. Ты гана погынымаште кум палыме еҥым вашлийым. Иктыжым шке жапыштыже иктаж 5-6 гана эмленам ыле, ынде тудо шым ий айык.
«Ынде кум ий «яндар» улам»
Анонимный алкоголик-влак содружестве полшымо дене чын корныш шогалше 29 ияш Катян историйже.
Йӱшӧ ешыште шочынам. Кокымшо классыште тунеммем годым ача-авам ойырленыт, да мый ачам дене илаш кодынам. Ачамын аваже, ковам, мемнан деке илаш куснен. Тунамак алкогольын тамжым паленам: пырля тунемше икмыняр ӱдыр-рвезе, кугурак-шамычат кочывӱдым йӱыт ыле, мыят, нунын деч ойыртемалташ огыл манын, тӱҥалынам. Тудо жапыште изирак ларёклаште аракам, тамакым ужаленыт. Мыланем буфетыш кошташем оксам пуат ыле, а мый школ воктенысе ларёкыш куржталынам.
Ончыч изин-изин йӱынна. Варажым урокышкат огына кай ыле. Эркын дене компанийна кушкын, кочывӱд ден оксат шукырак кӱлыныт. Ачам ден ковамыным шолышташ тӱҥалынам. Нуно коктынат пашам ыштеныт, садлан мыланем жапышт пешыже лийын огыл. А мый моткоч мастарын шойышт моштенам.
Южгунам авам дене вашлийынам. 11-13 ияш улмем годым пырля шинчын йӱынна, воктеныже тамакым шупшынам. Тыгай вашлиймаш годым молан мыйым коден кайымыж нерген йодыштынам. Шортынам, кычкыренам. Кучедалме мартеат шуынна. 2011 ийыште авамын чодыраште кылмен колымо деч вара эше чот йӱаш тӱҥалынам. Школышто тунемме дене нелылык лектын огыл: туныктышо-шамыч мыйым чаманеныт. Вара мый йӱшӧ ешем деч вожылмым чарненам, еҥ ончылно шкемым пиалдымылан шотленам. Моло-шамыч дене эре ӱчашенам, тореш руэнам. Садлан чӱчкыдын кучедалаш логалын. Конешне, мыйым учётыш шогалтеныт, вара кучедалмылан судитленыт, условный срокым пуэныт.
Тунам тиде шкем ончыкташ йӧн лийын гай чучеш. Адакшым айыквуя ик ганат кучедалаш пижын омыл. Алкоголь мыйым пуйто пеҥгыдыракым ыштен. 15 ияшем годым кок литр наре сырам иктаж кок шагатыште йӱам ыле. Вара пеҥгыдырак алкогольым йӱаш тӱҥалынам, наркотик дене «палыме лийынам».
9-ше класс деч вара ик колледжыш тунемаш пуренам. Туштат шкем гай ӱдыр-шамыч дене жапым пырля пеш веселан эртаренна. Икмыняр жап гыч рвезе дене палыме лийынам да марлан лектынам. Мӱшкыран улмем нерген пален налмеке, йӱмым чарненам. Тунам тамыкыште илымем гай чучын. Нимомат шот дене ыштен кертын омыл, мыйым пуйто име дене эре шуркаленыт.
А вара уэш йӱаш тӱҥалынам. Пелашемат почеш кодын огыл. Ик жап гыч тудым ала-мо дене чот сырыктенам ала мо – ӱмбакем кид дене шуаш тӱҥалын. Арнялан ик гана чаплынак логалын, пачер пырдыж пелен мече гай миен возам ыле. Тыге индыралтын шер теммеке, йочам коден, мӧҥгӧ гыч куржаш тӱҥалынам. Молан ойырлен каен омыл? Мыланем тыгай илыш йӧнан ыле: пелашем, кырен гынат, пашаш коштын, мӧҥгӧ оксам конден. А мый шке «йолташем-шамыч» дене жапым эртаренам, да варажым, пуйто нимат лийын огыл, мӧҥгӧ толын пуренам.
Икана мӧҥгыштына пелашемым йолташ ӱдырем дене пырля кученам. Да йӱын перныл кошташ тиде эше ик амалыш савырнен. Тыге ик пӧръеҥ, тудын пелашыже дене палыме лийынам. Ындыжым, вашлийын, кумытын йӱаш тӱҥалынна. Пелашем ик мутымат ойлен огыл, шке титакшым шижын, витне. Тунамак коктын ойырлаш шоненна. А вара чылажат пеш писын ышталте. Ковам, тыгай койышем чытен кертын огылат, кӱлеш вере заявленийым возен, да мый дечем йочам поген налыныт. Ныл ияш ӱдыремын мыйым ужмыжо шуын огыл. Ачам пачерже гыч поктен луктын. Пырля вашлийын йӱмӧ саде пӧръеҥланат кӱлын омыл – пуйто мылам кӧра тудын еш илышыже пужлен. Моло йолташемат мый дечем йӱкшен. Уло тӱня сӱмырлымӧ гай чучын. Полыш кидым тунам ковам гына шуялтен. «Йочат дене кум тылзе шинчем, а тый реабилитацийым эртет, эмлалтат», – каласен тудо.
Шке авамынак корныжым тошкем манын, тунам сайын умыленам. Да эмлалташ тореш лийын омыл. Тудо жапыштак Анонимный алкоголик-влак содружество нерген пален налынам. Вара группыш кошташ тӱҥалынам. Туштак пӧръеҥ дене палыме лийынам, марлан лектынам, йочана шочын. Эркын дене, изи ошкылым ыштеден, пиал дене илаш тӱҥалынам. Да йырем улшо еҥ-влакымат пиаланым ышташ тыршем. Ынде кум ий «яндар» улам.
Йошкар-Олаште Анонимный алкоголик-влак содружествын икмыняр группыжо пашам ышта. Районлаштат тыгай группо-влак улыт. Кажне кечын погынат, каныш кече, пайрем деч посна.
Алкоголизм проблеме тенданат илышдам локтылеш гын, содружествыште полшат. Тидлан оксам тӱлыман огыл, полыш анонимно пуалтеш.
Йыҥгырташ телефон:
+7 902 670 91 31.
freepik сайт гыч налме фото.