Кызытсе пуламыр чыла еҥын чонышкыжо витен. Ме, тылыште улшо-влак, салтакна-шамычлан сеҥымашым лишемдаш тӱрлӧ семын полшаш тыршена. А салтакна-влак тидын верч вӱрыштым, илышыштым огыт чамане. Нунат ешыштым ужнешт, родо-влак дене пырля, ӱстембал йыр погынен, чон почын мутланынешт, икшыве-влакын кушмыштым ужнешт. Но порысым шуктыман. Вет чылажат – ешын, элын волгыдо илышыже верч. Лач тыгай шонымаш дене Шернур район Чылдемыр ялын шочшыжо Руслан Лазарев тений СВО-ш каяш контрактым подписатлен.
Сита чыташ!
Старший сержант Руслан Юрьевич СВО деч ончыч чоҥымо пашаште тыршен. Йошкар-Оласе строительный техникумым тунем пытарымеке, Нижний Новгородыш каен. Тушто 23 ий илен. Чоҥымо да отделке пашам ыштен.
– СВО тӱҥалмеке, салтак радамыш мыят логалаш шоненам. Но лишыл еҥем, палымем-влак колтен огытыл. А вара телевизорышто, интернетыште Курск областьыште лийше ситуаций-влак, кузе тушто шоҥгыеҥым, йочам, ӱдырамашым пуштедымым ужмеке, чоныштем ужмышудымаш тул ылыжын. Тылеч вара ӧрдыжеш кодын ом сеҥе, сита чыташ манын шоналтышым. Да 2025 ий 25 мартыште СВО-ш каяш контрактым подписатлышым, – каласкала салтак.
Руслан Лазарев позывнойлан «Черемис» лӱмым шкеак ойырен. Марий улам, черемис улам, ойлен тудо. Но пырля служитлыше йолташыже-влак тудым эше Лазарь маныт.
– Мый ПТУР-ын (противотанковая управляемая ракета) кугурак операторжо улам. Контрактыш кидпалем пыштымеке, эн ончыч Херсон могырыш логалынам. Тушто военный частьын жаплан шогымо верыштыже лийынам. Лачак тушто батальонна вераҥын ыле. Сомылем горюче-смазочный материал дене обеспечиватлыме паша дене кылдалтын. А шукерте огыл уло батальонна Донецк областьысе Часов Яр ола могырыш каен. Тушто кызыт пеш «шокшо», – палдарыш старший сержант Лазарев.
Кажне кечын Юмо дене пырля
«Черемис» позывноян салтак, СВО кайыме верыш логалмеке, шканже пуйто 70%-лан вӱд дене темше вӱйдйымал пушышто улмыла чучын манын каласыш. Но жап эртымеке, неле ситуацийыш, вуй ӱмбалне кажне кечын чоҥештылше шучко «кайык-влаклан» тунем шуын.
– Тӱҥжӧ, лӱдыкшылан вуйым пуаш огыл. Кажне эрдене яндар вӱд дене мушкылтам да Юмылан кумалам. Спорт дене кылым кучымат кӧргӧ вийым пуа. Шке жапыштыже греко-римский кучедалмаш дене заниматленам. Телым йӱштылын, капкылем вияҥдем. Такшым йочам годсек таза илыш-йӱлам кучаш тыршем. Но СВО-ш логалмеке, тамакым шупшаш тӱҥалынам. Моланжым ойлыманат огыл, шонем. Тунамак почеламутым возаш кумылаҥынам. Салтакын чонжым тӱрлӧ шижмаш авалта, а луктын каласаш огеш тошт. Тыге чон тургыжланымашем, шижмашем почеламут корнылаш возыныт, – ойла Руслан Лазарев.
Марий пӧръеҥын чонжо ӱдыр ден эргыже верч йӱла. Нунын нерген кажне кечын шона. Юмылан пелештен малаш возеш (кертеш гын) да Юмылан пелештен кынелеш. Икшывыже-влак пиалан лийышт, чыла нелылыкым илен лекташ да мӧҥгӧ таза пӧртылаш йодеш. Тыгак лийже!
***
Каваште шӱдырым ончен,
Нарядыште шинчем.
Кувам, йочам нерген шонем,
Кунам ужам йӧратымем?
Ош Кугу Юмылан пелештен,
Тазам, пиалым сӧрвалем.
Йодам у вийым да ӱнарым,
Тӱняште ушым калыклан,
Ваш-ваш пагалыме сай жапым,
Кузе иленыт ожно, ончыч
Ушан-шотан сай урлыкна,
Кузе ойленыт, туныктеныт
Ушан шотан сай кочана.
Каваште шӱдырым ончен,
Кием йӱдвошт мые шонен:
Мо лийын кызыт калык ден?
Оксалан верчын ажгынен,
Огеш лий ваш-ваш пуштедаш.
Каваште шӱдырым ончен,
Ош кугу Юмылан пелештем,
Кунам пуламыр пыта, шонем!
Эх, корно, корно
Эх, корно, корно,
Чыте веле,
Урал да танк тыйым тошкат.
Эх, мланде, мланде,
Чыте да ит сыре,
Снаряд-влак тыйым пеш пытарат.
Тӱняште тый улат киндылан,
А тыйым вӱр пеш лавырта,
Эх, мланде, мланде,
Чыте, чыте,
Да шучко жап вашке пыта.
Кок шӱдӧ ий сарлен кертнешт –
Ош Кугу Юмо арала!
Эх, мланде, мланде,
Изиш чыталте,
Вашке ме шурным ӱдена!
***
Могай жап толын шуын,
Мом тӱня толаша?
Рвезе ӱмыр кӱрлын, чонжым пуэн,
Вес тӱняш чоҥешта!
Ош Кугу Юмо
Изижге-кугужге шкеж дек наҥгая,
Ӱмыр кӱрлын,
Илыш тыште пытен.
Сарыште рвезе
Вуйжым пыштен.
Тиде тӱняште мом Юмо пурен
Шке пашажым шуктен,
Рвезе чон вес тӱняшке кая.