24-30 ноябрь – Пагар-шоло чер-влак деч аралалтме арня
Кочкышым шулыктарыше системе – орган ден клеткылашке куатым да кӱлешан компонент-влакым намиен шуктышо системе. Тылеч посна тудо алмашталтше продукт ден токсиным луктеш, уло организмлан кӱлешан гормоным да биологический активный веществам ышта. Тиде кӧргӧ ден тӱжвал среда коклаште чарак.
Пагар-шоло чер-влак деч аралалтме нерген Марий Эл Республикысе Тазалык аралтыш министерствын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкажын советникше Наталья Чегаева умылтара.
Айдемын уло организмыштыже микроб-влак илат. Шолын микробиотыжо (айдеме ӱмбалне да организмыштыже илыше микроорганизм-влак тӱшка) – организмын ик эн кугу экосистемыже, тудо тазыла чорам аралаш, кочкыш ден вӱдлан шыҥдаралташ, витамин-влакым ышташ, тыгак эрыкташ полша. Микрофлор ден иммунитет коклаште кыл уло, тудын лушкымекыже, организмыш инфекций вашке логалеш, аллергий да аутоиммунный чер лектеш. Микрофлорын могай улмыжо айдемын мом кочмыж дене кылдалтын.
Пагар-шоло чер-влак дене черланымашке мо шукта?
- Чот шокшо кочкыш;
- утыждене сакыран йӱыш ден кочкыш;
- ямдылыме кочкышыш шинчалым ешарыме койыш;
- пӱсӧ специйым шуко ешарымаш;
- рационышто клетчатке ситыдымаш;
- кочмо режимым шуктыдымаш;
- утыждене кочмаш, поснак – малаш вочмо деч ончыч;
- аракам йӱмаш, тамакым шупшмаш.
Нине фактор-влак пагар-шоло корнын тазылажлан эҥгекым ыштат, тудо пуалеш, чер-влак вияҥыт.
Мӱшкыр корштымаш да оварымаш, мел шелмаш, нелын чучмаш, утыждене газ погынымаш, запор але пушкедыктыме да моло нелылык деч кочкышым вашталтыме деч утлаш лиеш.
Пагар ден шолылан пайдале продукт
- Клетчатке. Тудо тичмаш пырчан продуктышто (кинде, шӱраш), пакчасаскаште, ужар кушкылышто, емыжыште шуко. Когыльым, мелнам кочмо шуэш гын, тичмаш пырчан ложашым кучылтман, лапшамат ямдылаш лиеш.
- Ферментироватлыме продукт. Тиде шуктымо ковышта, кимчи, нӧртымӧ олма, кокосан йогурт.
- Пагарысе тазылам аралыше продукт – йытын нӧшмӧ.
- Йӱкшыктарыме шолтымо рис, йӱкшыктарыме шолтымо пареҥге.
- Натуральный фермент-влак (кислотность кугу огыл гын) – ананас, манго, папайя, киви, шоган, чеснок, имбирь.
- Вӱд. Тудым ситышын йӱмӧ шолын пашажлан моткоч кӱлешан. Таза айдеме ик кг кап нелытшылан 30 мл деч шагал огыл вӱдым йӱшаш. Кофеинан йӱышым (кофе, шем чай, ужар чай, матте) йӱмӧ, организмлан кугу физический нагрузко логалме, шокшо да кукшо южышто улмо годым вӱдым эше шукырак йӱман.
Эше мом шотыш налман?
- Кочкышын качествыжым. Натуральный экологичный кочкышым ойырыман.
- Кочкышым кузе ямдылымым. Тушитлыме, кӱктымӧ, изиш ешарыме вӱдеш шолтымо кочкыш пайдалырак. Организмыште нелын шулыктаралтше продуктым ончылгоч ямдылыман: шылым мариноватлыза, шӱрашым, пурсам, фасольым да моло отызан кушкылым лазыртыман.
- Кочкышын сайын шулыктаралтмыж нерген шоныман. Ласкан, вашкыде кочман, сайын пурман, тыгодым гаджет-влак деч кораҥман. Кочкышын шулыктаралтмыже пагарын шопылыкшо да пагар йымалысе тун пашаже, шолын микрофлорыжо да шолысо стенкын таза улмыж дене кылдалтын.
- Организм гыч аярым лукмо системым шотыш кондыман – мокшын да шолын пашаштым эскерыман.
- Ик гана шичмаште мыняр кочмым да кочмо режимым шотыш налман. Таза кугыеҥ кум-ныл шагат кокла гыч кечеш кум гана кочшаш, йӱдым 12 шагат ок коч, тыге веле инсулин гормон шот дене пашам ыштен кертеш.
Марий Элысе Тазалык аралтыш министерствын материалже почеш ямдылыме.