Морко район Коркатово ялыште шочын-кушшо Алина Васильева ынде кум ий наре Кабардино-Балкарий Республикысе Нальчик олаште ила. Тиде жапыште кундемысе илышым сайынак шижын шуктен, манаш лиеш. Нальчик олаш илаш куснымыжо, ты вершӧрын ойыртемже нерген Алина деч пален нална.
Уналыкеш гына каен
– Марий кооперативный техникум деч вара Моско олаш пашам ышташ каенам. Ончыч ужалыше лийынам, вара, опытым поген, должностемат кушкын. Паша верыштемак кабардин ӱдыр дене палыме лийынам, да туддене сай йолташыш савырненна. Вара коронавирус чер шарлыш, пандемий тӱҥале, кевыт сетьнам петырышт. Да мый, кандаш ий наре рӱдолаште пашам ыштымеке, шочмо верышкем пӧртыльым, йолташ ӱдыремат Кабардино-Балкарийыш кайыш, – каласкала Алина.
Мӧҥгыштӧ лиймыж годымат Алина йолташ ӱдыржӧ дене кылым кучен, тудыжо шкеж дек уналыкеш мияш чӱчкыдын ӱжын. Тыге 2022 ий августышто Алина изажын Наташа ӱдыржӧ дене пырля Озаҥ ола гыч Нальчик марте самолёт дене чоҥештен. Алинан кугу курыкым ужаш эре шонен, садланжат уналыкеш каяш кӧнен.
– Мийымашешна ӱстембал тич кочкышым ямдыленыт ыле. Такшым кабардин-влак унам вашлийын моштымышт дене ойыртемалтыт, эсогыл каргыме тушманыштымат пагален вашлийыт. Кеч-кӧ лийже: ӧрдыжъеҥ але родо-тукым – суртыш пурен гын, тудым обижатлаш огыт пу, ӱстембалым погат да эн сай кочкыш дене сийлат. Верысе калык тыште пеш поро, – палдара А.Васильева.
Арня наре Нальчикыште лийме жапыште верысе моторлык ӱдырын кумылжым савырен, йолташыжат тудлан кодаш да пырля пашам ышташ темлен. Да Алина мӧҥгыжӧ чоҥештен огыл.
Йомакысе гай пӱртӱс
Кабардино-Балкарий Кавказын кыдал ужашыштыже верланен. Кундем мотор да кӱкшӧ курыкан, ер ден тазалыклан пайдале минерал вӱдан памашан. Алина Российын да Европын эн кӱкшӧ курыкыш, Эльбрусыш, кӱзымыжӧ, Аушигер минерал вӱдан памаш вӱдыштӧ йӱштылмыжӧ, Грузий деч 17 меҥге тораште верланыше Верхняя Балкария посёлкын моторлыкшым ужмо дене моктанен да куанен каласкалыш. Нарзан минерал вӱд денат тазалыкшым пеҥгыдемден. Чегемысе вӱдшуҥгалтышым шке шинчаж дене ужын да эше шуко сылне верыште лийын шуктен.
Кабардино-Балкарийыште ятыр фрукт, емыж-саска шочыт. Тыште олма ден грушым, сливе ден черешньым, абрикос ден нектариным, эҥыж ден мӧрым, шордымодым шуко куштат. Грецкий пӱкш ден облепихе тыгак ятыр шочыт.
Алинан палдарымыж почеш, кундемысе тепличный комплекслаште кияр ден помидорым ужалаш шуко куштат да Россий мучко кевытлаш шупшыктат.
Нальчик – Кабардино-Балкарий Республикын рӱдолаже, курорт олалан шотлалтеш. Кугу Кавказ хребет воктене, Каспийский да Шем теҥыз-влак коклаште верланен. Совет жапыштак ты ола курорт семын вияҥаш тӱҥалын: унагудо ден санаторий-влакым чоҥеныт, минерал вӱдым лукташ скважине-шамычым проленыт.
Кызыт Нальчик Йӱдвел Кавказ кундемысе ик эн кугу экономический да тӱвыра рӱдерлан шотлалтеш. Тыште 300 тӱжем наре еҥ ила.
Нальчикыште апрель мучаш гыч сентябрь марте шокшо: южын кокла температуржо – 25 градус, южгунам 40 градус шокшат шога. Теле тушто леве, январьыште кокла температур 3 градус марте вола.
Долинскыште, Нальчикын курорт ужашыштыже, 250 гектар кумдыкым (350 футбол пасу дене таҥастараш лиеш) айлыше Атажукинский сад верланен. Тушто шуэн вашлиялтше ятыр пушеҥге кушкеш, тыгак ятыр памятник, арт-объект, пеледыш композиций улыт. Турист-влаклан «Пеледыш календарь» поснак келша.
Нальчикын ик эн тошто уремже – Кабардинский. Кок меҥге кужытан уремын кугурак ужашыже йолын кошташ гына келыштаралтын. Тыште Артефакт-влак уремысе тоштер, Республикысе калык промысел-влак рӱдер, «Победа» кинотеатр (кызыт петырыме) да молат верланеныт.
Ӱстембал тич – сий
– Тӱҥ шотышто шорык але ушкал, чыве шыл дене сийым ямдылат. Тыгак – шӧр-торык денат. Кавказысе моло кундем семынак Кабардино-Балкарийыште тамле когыльым кӱэштыт. Тыште калык кочкышлан хычины (пареҥге ден сыр кӧрган вичкыж коман когыльо), лакум (ӱйыштӧ шӧртнялге тӱс марте жаритлыме руаш) шотлалтыт. Тыгак лягур (коштымо шыл) дене пастым ямдылат. Коштымо шылыш шоган ден пурысым ешарен кӱктат, а пастыже – нугыдо тар пучымыш, тудым ӱмбал, ӱй, чеснок да специй дене ямдылыме соус дене пырля кочкыт. Гедлибже лӱман сийым чӱчкыдын ӱстембалне ужаш лиеш, тиде – ӱмбал да чеснокан соусышто кӱктымӧ чыве шыл. Верысе курыклаште погымо шудо дене тамле чайым шолтат, – каласкала Алина.
Еш дене пырля
Нальчикыштак ӱдыр шӱм пелашыжым вашлийын. Тудо руш, ача-аваже воктенысе Майский олаште илат. Алинамытын кок ияш Вова эргышт кушкеш.
– Каныш кечын жапым еш дене эртарена. Ужалыме рӱдерлаш лектын коштына. Ак шотышто моло кундем деч ойыртем пешыже ок шижалт. Мӧҥгешла, кияр ден помидор шулдырак (80 да 100 теҥге) улыт, но телылан нунат шергештыт. Тыгак паркыште йолын коштына, тылзылан кеч ик гана курыкыш кӱзена, – манеш А.Васильева.
Тыге уналыкеш ик арнялан гына толшо Алина Нальчик олаште лакемын да тиде олам ынде мӧҥгыжлан шотла. Тунам илышышкыже тыгай вашталтышым пуртымылан ик ганат ӧкынен огыл, вет тушто тудо пиалан.
Еш альбом гыч налме фото-влак.