Светлана Сушкина. Тиде лӱмым колмеке, вигак шинча ончылнем ужар сывынан Светлана Сергеевнам ужам. Очыни, мыйын коштмо эстраде сынан концертлаште сценышке лачак тудым чиен лектеден.
Ӱдырамашын ийготшым огыт ойло маныт гынат, ты гана палемдыде огеш лий: Марий Элын калык артисткыжлан 14 январьыште 80 ий теме. Тышеч 50 ий утла жапшым тудо мурылан пӧлеклен.
Ава деч посна…
Марий Турек район Арбор кундемысе Кукрем ялыште илыше Сушкинмыт ешыште кум акак-шӱжарак да ик эрге кушкыныт. Кызыт кок пачашан пӧртышт олмышто Виче кундемышкыла кугорно шуйналт возын. Икымше пачашым кугу кӱ дене оптымо, а кокымшыжо пу лийын. Йырваш оралте: кок пачашан пӧртӧнчыл, кок пачашан клат, вӱта, леваш, амбар.
Тидын нерген Светланан Людмила акаже каласкалыш:
– Мый эн кугурак икшыве улам. Почешем Светлана, вара Анфиса да Василий шочыныт. Авана, шольынам ыштымеке, кок арня гыч колен. Сандене тулыкеш кодынна да изава дене кушкынна. Тунам 1-ше классыш каенам ыле. Азам ончаш шукыжо мылам логалын.
Ачанам, партийный пашаеҥым, налогым погаш шогалтеныт. Йолташыже-влак тудым «Генсек» маныныт. Ленинградыш тунемаш колтеныт улмаш, но каен огыл. Сандене ачаланна вес верыш председательлан каяш шӱденыт. Тыге ме Сардаялыште илаш тӱҥална. Кум ий утла деч вара мӧҥгеш суртышкына пӧртылынна.
Варажым изава поче-поче кок шочшым ыштен, а чылаже кум ӱдырышт да ик эргышт шочын. Светлана ден Анфиса шӱжаремым Параньгасе школ- интернатыш колтеныт. А мыйым, кугурак семын, шочшо аза-влакым ончаш полшаш коденыт. Шӱжарем-влак каникуллан толеденыт, но угыч тушко кайымышт гына шуын, вет извате осал ыле.
Интернатым пытарымеке, Светланам Йошкар-Олашке культпросветшколыш, а Анфисам строительный училищыш конденыт. Но Анфисам вигак налын огытыл, сандене тудым олаштак шогалтен коденыт. Директор омса воктене шортын шогышо ӱдырым чаманен да «Тунемше-влак кокла гыч иктажше училищым кудалтен кая, варажым тудын олмеш лият» манын налын.
«Ачада тендам, йоча-влакым, чаманен мо?» йодмемлан Людмила Сергеевна тыгерак вашештыш:
– Ачамын чаманымыжым омат пале, кырен да вурсен огыл. Мӧҥгыштат тудо пеш шагал шоген. Колхоз, ялсовет председатель лийын, депутатышкат сайленыт – эре калык коклаште коштын. Малаш да кечываллан кочкаш гына толын…
Ачашт 1939 ийыште армийыш каен, Прибалтикыш логалын. Варажым Кугу Отечественный сар тӱҥалын. 1943 ийыште сусырген да мӧҥгӧ пӧртылын. «Кидышкыже снаряд осколко пурен, но пӱчкаш пуэн огыл, кидше лӱмжылан веле кечен. Вургемым чияшат тудлан полшена ыле», – шарналта кугурак ӱдыржӧ.
Ты ешыште икшыве-шамычлан неле лийын. Людмила Сергеевна йоча жапышт нерген шинчавӱд деч посна каласкаленат ок керт. Утларакшым лач тудлан шуко чыташ логалын. Тачат кугурак семын шольо-шӱжарже-влаклан мутым куча, ӱмыржӧ мучко нунылан полшен шога. Ачажынат шочшыжо-шамычым ятыр ончен, но тачылан кылышт уке.
Тыгодымак ешарена: школ-интернат Светланалан музык тӱням почашыже полшен. Тушто марий ӱдыр хорышто да поснат мураш тунемын, ече дене коштын, куржталын да баскетболла модын.
Паша корно
Кульпросветшколышто ик ийым тунеммеке, Светлана Иваново областьысе Фурманов олаш текстиль фабрикыш пашам ышташ лектын кудалеш. Кум ий тушто тырша. Марий мурым колмеке, шӱм-чонжо Марий кундемыш пӧртылаш кӱшта. Светлана «Электроавтоматике» заводыш пашаш пура. А тусо пашаеҥ-влак, мурымыжым колмеке, «Тыланет мураш кӱлеш» манын, почылтшо музыкально-драматический театрыш каяш темлат. Тыге 1969 ий 10 январьыште ты театрын хорышкыжо ушна.
Эше заводышто пашам ыштымыж годымак музучилищын дирижёрско-хоровой отделенийышкыже пура да кас еда мураш тунемаш коштеш. Кум ият пеле деч вара вокал отделенийыш кусаралтеш. Педагогшо Фаина Олейниковам сценыш лукшо кресавалан шотла.
А вара 25 ияш ӱдыр Озаҥ консерваторийыш тунемаш кая. Эше дипломым налын шуктыдеак, Дж.Пуччинин «Чио-Чио-сан» оперыштыже Сузунин партийжым мура. Тунам ты партийым ик артистке веле мурен, тудыжат черланен. Тыге, 10 кече репетировалымеке, Светлана сценыш лектын.
Усталык кас
Шукерте огыл нелын черланыме деч вара С.Сушкина угыч театрыш толын да ынде визымше ий пел ставкыште пашам ышта. Ончычсо семынак мартыште бенефисым эртарыме нерген шонкала.
«Молан март, вет январьыште шочында?» йодмылан тудо тыгерак вашештыш: «Мыйже шым тылзаш ош тӱням ужынам, мартыште шочшаш улам улмаш, очыни, сандене тиде тылзе эреак лишыл».
С.Сушкина сопрано йӱкан опер мурызо, Марий Элын сулло артисткыже Ева Коваленко дене ик жапыштак театрыш толыныт. Ева Петровналан 3 мартыште 75 ий темеш. Сандене тений нуно усталык касымат пырля эртараш палемденыт.
А пӱртӱс Светлана Сушкиналан йымыжа да мотор меццо-сопрано йӱкым пӧлеклен. Тудо кундемыштына марла академический мурымашым кӱшкӧ нӧлталын. Артистке ты шотышто марий калыкын чапшым кумда тӱняште волгалтарен: памаш вӱдла йыргыктыше йӱкшым Сибирьыште, Мӱндыр Эрвелыште, Украиныште, Белоруссийыште да моло вереат колыныт.
Пӱрымаш
Арбор мотор шуко пӧръеҥлан келшен. Илышыштыже пелашлан ойырымо еҥже-влак нергенат Светлана Сушкина шылтыде каласкалыш.
Загсыш ик пӧръеҥ дене гына миен. Сылне ӱдырым Пермь кундем гыч боксёр Владимир Красноперов икана гастрольышто ужын да йӧратен шынден, Озаҥыш вич ий кудалыштын. Дипломым 1 июльышто налмеке, Светлана ден Володя 4 июльышто возалтыныт. Артистке усталык пашалан пижын, а пелашыже аваж деке кудалын. 19 июльышто марийжын колымыж нерген увер толын. Тетла документ почеш икте денат возалтын огыл.
Кугу капан, кум ийлан кугурак, бас да баритон йӱкан режиссёр Станислав Павленко дене кум ият пеле илен. Тудо Светланам марла утларак кутыраш кумылаҥден. Пырля «Ончыко» журналым лудыныт. Варажым С.Павленко «Акпатыр» оперыште Акпатыр партийым акцент деч посна мурен кертын. Но уста солистым Улан-Уде оласе театрыш мураш ӱжынытат, каен. Украинышкат туддеке ятыр гана унала миен коштын.
А вара 55 ияш улмыж годым С.Сушкина республикысе районлашке Вильсур Хамеевын «Полярная звезда» группыж дене пырля концертыш коштмыж годым Дмитрий дене палыме лийын. Тудо ятыр ий артистке деч самырык лийын да водительлан пашам ыштен. Пырля 25 ий иленыт. Пелашыжым, черлым да кийышым, артисткылан кум ий утла ончаш логалын.
Светлана Сушкина оперысе вӱдышӧ партий-влакым да марий композитор-шамычынат возымыштым мурен. Кызыт Марий Эл телевиденийын фондыштыжо 70 наре мурыжо аралалтеш.
Фото-влакым еш альбом гыч налме.