Манси калык, вўща вәӆа!

Манси-влак Хант-Манси автономный округысо – Юграсе тӱп калыклан шотлалтыт. Манси-влак финн-угор калык тӱшкаш пурат (хант-шамычат) нуным эше обский угор маныт. 2020 ийысе перепись почеш Российыште 12 228 манси ила.

Тиде калык XI курым мучаш гыч палыме, XV курым гыч Касвел Сибирьыште изирак илемлаште (паульышто) иленыт.

Манси йылме ныл диалект тӱшкалан шелалтеш, тыгодым литературный йылмын негызшылан сосьвинский диалект шотлалтеш.

XVIII курым гыч манси-влак православий верам кучат, но южо вере ончычсо верований-шамыч (шаманство, дух-покровитель-влакын культышт) аралалт кодыныт.

Манси-влак ожнысек сонарлен, колым кучен иленыт, пӱчым ашненыт. Южыжо мланде пашамат ыштен илен, вольыкым (имньым, ушкалым, шорыкым) онченыт. Манси-влакын йӱлаш пурышо ремеслашт – куымо паша (почкалтыш, кыне гыч). Кедр пӱкшым, емыж-саскам погеныт, тыгак ир мӱкш-влакын мӱйыштым погеныт. Тӱҥ верым маскам сонарлымылан ойыреныт, тидыже шкешотан пайремлан шотлалтын.

Манси тӱр ты калыкын сымыктышыштыже посна верым айла. Тӱр дене вургемым, йолчиемым, упшым, сумкам, шепкам, кӱмыж-совлам да моло арверым сӧрастареныт. Манси орнаментым шӱштӧ, ужга, кумыж, куэм, пу, лу, кӱртньӧ арверлаштат ужаш лиеш.

Манси-влак кочкышым коштымо, тулышто жаритлыме, кылмыктыме кол але шыл гыч ямдыленыт.

Википедий гыч налме фото.