21 сентябрьыште Российыште Чодыра да пушеҥгым перерабатыватлыше
промышленность пашаеҥ-влакын кечышт.
Кундемна чодыран моторлыкшо да поянлыкше дене чаплана. Чодырам аралымаште шагал огыл пашаеҥ тырша. Южо ешыште тиде паша тукым гыч тукымыш кусна. Килемар район Кӹмья ялыште шочын-кушшо йыгыр изак-шоляк Артём ден Константин Афанасьевмыт чодыра пашалан изинек шӱман кушкыныт. Нунын ачаже веле огыл, кочажат, кугезе кочажат лесник лийыныт.
Пӱралтын
Артём ден Костя тений Йошкар-Оласе Марий чодыра озанлык техникумым тунем пытареныт. Кызыт Волгатехысе Чодыра да природопользований институтышто «Чодыра паша» направлений дене тунемыт. А шукерте огыл армийыш повесткым налыныт, салтак радамыш каяш ямдылалтыт.
Марий рвезе-влак каласкалат:
– Мемнан кугезе кочана Илья Степанович Кузикин Кӹмья чодыра озанлыкыште десятник лийын. Вара тудын эргыже Иван Ильич Марий Элысе Леспромхозышто тыршен. Тудо имньылан пу издерым ыштымаште тыршен. Иван Ильич кугезе кочана йомакысе гай виян патыр лийын. Тудо шке кидше дене пу издерым ямдылен, кшорвондо ден шаньыкым ыштен. Кочана Виталий Иванович шочмо ялысе лесничествыште 1983-2003 ийлаште лесник лийын. Шке пашаштыже тудо чодыра арулыкым аклен да тидым эскерен шоген. Кажне гана чодыра гыч ятыр шӱкым поген луктеш ыле. Шке пашажым ӱмыржӧ мучко йӧратен илен. Ачана Дмитрий Иванович Афанасьев 2011 ий годсек Марий Элысе «Центрмежупрлес» (Центральное межрайонное управление лесами) учрежденийын Кӹмья участковый лесничествыште лесничийлан пашам ышта. 14 ий жапыште тудо самырык лесник-влак дене шке паша опытше дене пайлалтын. Нуным чодырам отводитлаш, иман пушеҥге-влакым шындаш, чодыран тазалыкшым эскераш, чодыра культурым чын ончен мошташ туныктен. Сандене пеҥгыдын ойлен кертына: пӱртӱсым, чодырам йӧратымаш мемнан вӱрыштӧ. Изинек ачай дене пырля чодыраш емыжым, поҥгым погаш, сонарлаш коштмо, пашаштыже тӱрлӧ семын полшымо.
Пушеҥгым эн сайын йӧрыктат
Артём ден Костя техникумышто тунеммышт годым профессиональный мастарлык шотышто тӱрлӧ чемпионатыште моштымыштым ончыктеныт. Тений, мутлан, 29-31 майыште Владимир олаште Муромцевский лесотехнический техникумышто чодырам йӧрыктымаште «Кубок Zimani» регион-влак кокласе таҥасымаш лийын. Тушто Артём ден Костя икымше верым сеҥен налыныт.
Рвезе-влак 1-ше курс гычак Республик, Россий кӱкшытысӧ профессиональный мастарлык конкурслаш ятыр гана ушненыт да эре сеҥыше радамыште лийыныт. Марий чодыра озанлык техникум выпускникше-влак дене кугешна да нуным ик эн сай студентлан шотла.
А шукерте огыл Марий Элысе пӱртӱс поянлык, экологий да йырым-йырысе средам аралыме министерстве Чодыра пашаеҥ кече вашеш профессионал мастарлык конкурсым эртарен. Тений тушто районласе 18 команде участвоватлен. Лесник-влак чодыра пожарым шекланыме да тудым пытарыме, лесохозяйственный меҥгым ямдылыме да тудым шогалтыме, пилаште цепьым вашталтыме шотышто мастарлыкыштым ончыктеныт. Константин Афанасьев Килемар лесничествын командыштыже лийын. Нуно 3-шо верым налыныт.
Аралыман, перегыман!
Чодыраште пашам ышташ моткоч неле. Пушеҥгым йӧрыктымӧ годым поснак тӱткӧ лийман. Кажне ошкылым шонен, вашкыде ыштыман. Уке гын, эмганаш лиеш. Тылеч посна чодырам удан палет гын, йомынат кертат. Изак-шоляк тыгай годым шкем кучен мошташ кӱлеш манын ойлат.
– JPS-навигаторышто батарейке шинчын, кече уке гын, чодыраште тыманмеш йомаш лиеш. Тыгай годым ӧрткыман огыл. Сото кыл уло гын, палыме еҥлан йыҥгыртыман, уке гын, корным, квартальный меҥге-влакым кычалман. Ме паша дене веле огыл, чон йодмо почеш, емыжым, поҥгым погаш кугу чодыраш коштына. Сандене чӱчкыдын янлык-влакым вашлийына. Тыгай годым кычкыраш, куржаш огеш кӱл, шкем пеҥгыдын кучыман. Вет янлык, тудлан лӱдыкшӧ уке гын, корно гыч шке кораҥ кая.
Артём ден Константин Афанасьевмытын мутышт почеш, чодырам аралымаште лесник веле огыл, а чылан тыршышаш улыт. Нуно ойлат:
– Пӱртӱсым йӧратыман да тудын поянлыкшым аклен моштыман. Чодыра таза лийже манын, лесник-влак тӱрлӧ санитарный мероприятийым эртарат. Нуно чодыра пожар лийын кертме лӱдыкшым ончылгоч кораҥдаш тыршат, шукш-копшаҥге пошымо верым пытарат, пушеҥге шындыме пашам шуктат. Чодыра айдемылан пайдам конда. Южым аруракым ышта, тӱрлӧ саскам, пум пуа. Пушеҥгым амал деч посна нигунам огына йӧрыктӧ. Тудым руэна гын, олмешыже весым шындена.
Еш альбом гыч налме фото-влак.