Кугу ешыште кажне йочалан жапым кузе муыт манын шонат, очыни, ик-кок икшыван ача-ава-влак кызыт. Теве Морко район Токпердино ялыште илыше Николаевмытын тыгай шонымаш ик ганат лектын огыл. Екатерина Евсеевна ден Евгений Никандрович кандаш икшыван ача-ава улыт.
Кок ӱдыран да куд эрган
Муканай ялыште шочшо да Шланьыште илыше ӱдыр Токпердино ялыш 1992 ийыште марлан толын. Самырык еш пӧръеҥын шочмо суртыштыжо илаш тӱҥалын. Николаевмыт кызытат, пристройым чоҥен, туштак илат.
– «Искра» колхозын фермыштыже эре ыштенам: ушкалымат лӱштенам, сӧснам, презымат онченам. Пелашем пошкудо Татарстаныш чоҥымо пашаш кудалыштын. Икымше эргына – Виктор – 1992 ийыште шочын. Кок ий гыч Таня ош тӱням ужын, эше кум ий гыч – Георгий, туддеч вара кок ий гыч Вероника шочын. 2001 ийыште Даниил, вич ий гыч Антон, эше кум ий гыч Сергей да эше кок ий деч вара Илья шочыч. Куд уныкан коча-кова улына, – палдарыш пиалан ава.
Кызыт ялыште пеленышт Илья гына ила, рвезе кандашымше классыште тунемеш. Георгий деч молыжо (тудо йӱдвелыш пашаш коштеш) Йошкар-Олаште илат. Виктор ешан, кок икшыван. Танян – изирак бизнесше (икмыняр кевытше уло). Вероника акушеркылан пашам ышта, кызыт – декрет отпускышто. Даниил тыгак Йошкар-Олаште лакемын. Антон шукерте огыл армий гыч пӧртылын. Сергей ик колледжыште тунемеш.
Эре пашаште гынат…
– Шкежат индеш йочан кугу ешыште кушкынам, пелашемынат ешыштыже вич икшыве лийыныт, садлан кугу ешан лияш шонымаш когыньнан кӧргыштӧ илен, манаш лиеш. Кандаш йочан ава лияш куштылго огыл, но нелылыкымат пешыже шижын омыл. Декрет отпускышто шинчен омыл, лач эн изирак Илья дене веле. Икшыве-влак дене пелашемын авалийшыже Анастасия Дмитриевна кугун полшен. Эрдене, йочам пукшен коден, фермыш лектын каем, толмекем, азам пукшем ыле. Кушкын шумекышт, фермыш кайыме деч ончыч нунылан пашам пуэн коденам. Кастене мӧҥгӧ толын пурем – чыла ямде.
Икшывына-шамычын кредал, ӱчашен кийымыштым ом шарне. Ваш-ваш эре полшеныт, чылажымат икте-весе коклаштышт пайленыт. Пашаште шуко жапым эртаренна гынат, нуным поро лияш, икте-весым обижатлаш огыл манын туныктенна. Школыш чылан пырля погынен каят ыле: кугурак-шамыч – ик тӱшка дене, изиракше – вес тӱшкаш чумырген. Вероника ден Даниил (кок ий коден шочыныт) эре коктын коштыныт: иктыже урок деч вара весыжым вучен шинча да мӧҥгешла ыле, мӧҥгӧ эре пырля толын пуреныт. Чылан «нылытанлан» да «визытанлан» тунемыныт. Тӱҥалтыш классыште мӧҥгӧ пашам ыштымышт годым эре пеленышт шинченам. Кугурак класслаште шке ыштеныт, – каласкала Екатерина Евсеевна.
А Евгений Никандрович эрге-влак дене утларак жапым эртараш тыршен – пӧръеҥ пашалан туныктен. Рвезе-влак пален кушкыныт: кажне арвер шке верыштыже кийышаш – кушеч налынат, тушкак пыштыман. Эрге-влак ачашт гаяк чоҥымо пашалан шӱман кушкыныт.
Огыт ойыркале
Такшым гын Николаевмыт ешыште ӱдырамаш да пӧръеҥ сомылым огыт ойыркале: эрге-влак арулыкымат ыштат, кочкашат шолтат. Подкогыльым иктыкодде тӱрлен моштат. Пельменьым ышташ тӱҥалыт – чылан ушнат. Ялыш толмеке, тамле пончикым чӱчкыдын кӱэштыт.
Кызыт шуко шочшан ава – сулен налме канышыште, Евгений Никандровичат ынде чоҥымо пашаш кудалыштмым чарнен. Тыглай кечылаште пӧртыштышт утларакшым шып, телевизор йӱк гына шокта. А канышлан да пайремлан, кеҥеж каникул годымат суртышт гӱжла. Кеҥежым озавате уло кумылын пакчаште сомылым вораҥдара, тӱрлӧ пеледышым кушташ йӧрата, тудлан полшышо эре улыт. Чодыраш емыж-саскалан, поҥгылан пырля погынен коштыт.
Вероника Николаева:
– Йоча пагыт нерген сай шарнымаш гына кодын. Иза-шольым-влак, акам дене келшен иленна, кызытат кылна пеҥгыде. Паша деч иктат шылын огынал, ваш-ваш эре полшенна. Ача-авана мемнам поро лияш, чыным аклаш, икте-весым йӧраташ, кугурак-шамычым пагалаш туныктен куштеныт. Нуно шуко жапым пашаште эртареныт гынат, ме чон шокшыштым, йӧратымашыштым эре шижын кушкынна. Да паленна, кеч-момат: нелылыкымат, куанымат – нунын дене пайлен кертына.
Ача-авана пашаште лийме годым мӧҥгыштӧ кована дене пырля шогенна. Тиде поро айдеме ик гана ончалмаштак пуйто чыла ужын да шижын моштен. А омса ӱмбалне кечыше пызле воштыржо деч чыланат лӱдынна.
Кызыт ме кандашынат, манаш лиеш, йолӱмбак шогалынна, шукынжо шке ешан улына да ынде эшеат сайын умылена: йочам воспитатлаш (да эше кандашым!), чын айдемым кушташ куштылго огыл. Садлан, ачай-авай, тыланда кугу таум ойлена да вуйнам савена. Таза лийза!
Еш альбом гыч налме фото-влак.