Шукерте огыл Кужэҥер район Кугу Чарнур ял воктене исправительный рӱдерым почыныт. Ты участке Россий ФСИН-ын Марий Элысе управленийжын 6-шо №-ан исправительный колонийже пелен шотлалтеш. Тыгай рӱдерым почаш верысе чыве фабрике темлен, вет судитлыме еҥ-шамыч лач тушко пашаш коштыт.
Чыла уло
Марий Элыште тиде визымше исправительный рӱдер – Медведево районышто кум тыгай тӧнеж да икте Волжск олаште улыт. А «Акашево» чыве фабрикын темлымыж почеш чоҥымо тиде кокымшо исправительный рӱдер – Светлый посёлкысо тӧнеж гыч судитлыме-шамычым Кужэҥерыш пашаш автобус шупшыкта. Нуным судын пунчалже почеш уголовно мут кучымо шотеш виеш пашам ыштыкташ тыгай исправительный рӱдерлаш колтат. Пашам ыштымылан оксам тӱлат.
Кугу Чарнур воктенысе 1000 наре квадратный метр кумдыкан исправительный рӱдерым 50 еҥлан келыштарыме. Кок пачашан оралтым газовый котельный дене ырыктат, тушто кӱлеш инженерный системым вераҥдыме. Малыме пӧлем-влак деч посна кухньо да столовый, санузел да душевой-влак, вургемым мушкедыме да коштымо пӧлем-шамыч улыт, тушко кӱлеш оборудований ден техникым, мебельым вераҥдыме. Кажне тыгай пӧлемыште камер (йӱкымат возат) ден громкоговоритель-влакым вераҥдыме.
Режим почеш
Исправительный рӱдерым шкешотан тӱшкагудо манашат лиеш. Тольык тушто кечаш распорядок почеш илат. Тудыжо тӱрлӧ лийын кертеш – рӱдерыште улшо-влакын паша графикыштлан келыштаралтеш. Вет икте пашаш эше пурен шуктен огыл, весе – больничныйыште, кумшын – отпуск жап. Но чылан 6 шагат эрдене кынелыт, 10 шагат кастене малаш возыт. Колоний дене таҥастарымаште рӱдерыште улшо судитлыме еҥ калык деч изолироватлалтде ила, йӱклымашкат ушнаш праваже уло.
Паша кече 8 шагатлан тӱҥалеш гын, 7 шагатат 40 минутлан (исправительный рӱдер чыве фабрике воктенак верланен) судитлыме еҥым терген колтат, кастене тыгакак терген пуртат. Паша верысе орол, моло пашаеҥ дене УФСИН специалист-шамыч кылым кучат, йыҥгыртен але видеокыл гоч умылкалат.
Каныш кечым судитлыме еҥ койкышто киен эртарен ок керт. Тудо пӧлемжым эрыкта, вургемжым мушкеда, воспитательный мероприятийыш ушна. Личный йодышым рашемдаш рӱдер гыч луктыт, но тудо ныл шагат жапыште мӧҥгеш пӧртыл шуктышаш.
Шке кӱшеш
Исправительный рӱдерыш колтымо судитлыме еҥ-шамыч шкеныштым шке пукшен-йӱктат. Пашадарыштын 5 гыч 20 процент марте ужашыже кугыжанышлан ойыралтеш, тыгак коммунальный обслуживанийлан тӱлат, кочкыш сатум наледат. Эр-кас рӱдерыште кочкыт гын, кечывал кочкышым пашаверысе столовыйышто ыштат, тидлан оксам пашадарышт гыч кучен кодат.
Чыве фабрикыште южо должностьышто медкомиссийым эртыман огыл, мутлан, дворник-шамычлан. Тидыже йӧнан, вет судитлыме южо еҥым рӱдерыш 25 кечылан гына колтат.
Рӱдерысе административный корпусышто УФСИН пашаеҥ-влак мо ышталтмым камер-шамыч гоч йӱдшӧ-кечыже тергат. Дисциплиным, правилым пудыртышо-шамычым посна пӧлемыш вераҥдат.
Н.Лаврентьеван фотожо-влак.