Тыге ойлат Морко район Усурт Вараҥыж ялыште шочын-кушшо, тыштак илыше вате-марий Елена Аркадьевна ден Вениамин Дмитриевич Акпаевмыт. Нуно вич йочам шочыктеныт, тылеч посна тулык да попечений деч посна кодшо кум икшывылан ача-ава чон шокшым пӧлекленыт.
Уста еш
Шеҥше кундемыште Акпаевмыт еш палыме улыт. Вате-марий шочмо ялысе клубышто пашам ыштат, «Шочмо кундем» ансамбльын чолга участникше улыт.
Такшым Елена Аркадьевна – икымше образованийже дене зоотехник, варажым веле клуб пашаеҥ сомыллан тунемын. Ялозанлыкыште шагал огыл тыршен. Эн ончыч Тошметсола вольык комплексыште зоотехниклан пашам ыштен. Марлан лекмеке, Усурт Вараҥыж ялысе фермыш куснен.
– Йоча-влак дене мӧҥгыштӧ 10 ий шинченам. Эре сурт сомылкам мӧҥгыштӧ иктым-весым тӧрлен йыгыжгенам ыле. Да идалыкым эртыше йочам кидыш налын, шочмо ялысе клубыш пашаш толынам. Тудым 30 ий ынде вуйлатем. Тӱрлӧ мероприятийым, концертым, выставкым эртарена, – каласыш чолга ӱдырамаш.
А Вениамин Дмитриевич йоча годсек сӱретлаш мастар. Тудын икмыняр пашаже Йошкар-Оласе Калык тӱвыра пӧртын ончерыштыже ончыкталтын. «Илаш-колаш кредалмаш» да «Сестричка» сӱретше-влак «Ончыко» журналын ик номержым сӧрастареныт.
– Изиэм годым, школышкат коштын омыл ыле, Тоймалче вовоем мылам кевытыште карандаш-влакым налын пуэн. Тидлан тунар чот куаненам! Мом гына сӱретлен омыл. Изосымыктыш йоча чонем авалтен.
Ялысе рвезе семын пашалан изинек тунемше улам. Колхозыштат пашам ыштенам, совхоз конторыштат тыршенам. Но эре усталык шӱлышан кодынам, да чонемжат ты пашашкак шупшын. Марий образований институтым (марийский институт образования) тунем пытаренам. школышто рисованийым туныктышылан 21 ий пашам ыштенам. Чыла икшывына-влак кокла гыч Андрей эргына сӱретлаш кумылан. Тӱрлӧ жанрыште пашам-влак улыт. Но утларакшым графике, исторический жанр-влак чонемлан лишыл. «Шочмо кундем» ансамбльыште мурем, тыгак гармонист самоучко улам. Йоча годым ачамын гармоньжо дене семым лукташ тунемынам, – палдарыш шкеж нерген Вениамин Акпаев.
Икоян улыт
Акпаевмыт ешыште вич йоча кушкын: Андрей, Руслан, Инга, Артур да Регина. Кызыт нуно чылан ешан.
– Шеҥше кундемыштына шуко шочшан еш ятырын улыт. Но тыгодым шуко еш йочапӧрт гыч икшывым ончаш налын.
Йоча – илышын пеледышыже арам огыл ойлат. Тулыкеш але ача-аван попеченийже деч посна кодшо кеч ик йочам пиаланым ыштен кертынам гын, кугу куан. Тыгай шонымаш дене 2004 ийыште Медведево район Лӱльпан йочапӧрт гыч суртышкына йыгыр Даша ден Машам конденна. Тунам нуно куд ияш лийыныт. Кызыт ӱдырна-влак МарГУ-н студенткыже улыт. Мӧҥгӧ чӱчкыдын толаш тыршат. А 2014 ийыште ныл ияш Ангелинам Йошкар-Оласе «Шокшо пӧрт» гыч конденна. Ӱмаште тудо 9-ше классым тунем пытарен да кызыт Морко посёлкысо аграрно-технологический техникумышто тунемеш.
Ангелина. Йочапӧртыштӧ кушшо ньога-влак дене кылым чыла еҥ муын огеш керт. Эн ончыч чытыш да умылымаш кӱлыт. Икшыве ешыш толын, чыла тӱткын эскера, ача-ава лийшашыжым онча, уда могыр койышыжымат ончыктен кертеш. Тидын дене тудо ача ден аван сай улмыштым терга шонем. Ончаш налме икшывына-влакым ешыштына кумылын вашлийынна. Пырля жапым пайдалын эртараш йӧратена: пашамат пырля ыштена, пырля канена. Кажне йочанам ик семынак чот йӧратена, – манеш Елена Аркадьевна.
Акпаевмыт – поро кумылан, уста да пиалан еш. Кандаш йочам йолӱмбаке шогалтеныт. Кызытеш индеш уныкан коча-кова улыт. Але вара тиде пиал огыл!?