Морко район Нуж-Ключ кыдалаш школын историйже 1878 ийыште тӱҥалын. Тунам ик классан земский училище почылтын. Вара тудо тӱҥалтыш школыш савырнен, а 1932 ийыште – семилеткыш. Школын кызытсе зданийжым 1999 ийыште чоҥымо. Тудо 180 йочалан келыштаралтын.
Куд ял гыч коштыт
Нуж-Ключ кыдалаш школ кугу да волгыдо. Ончыч тыште илыш шолын, перерыв годым йоча-влакын йӱк-йӱанышт уремыштат йоҥгалтын. Но, чаманаш логалеш, тунемше-влак кажне ийын шагалемыт. Тыгай сӱрет районласе чыла гаяк ял шотан илемыште коеш.
Кызыт Нуж-Ключ школышто 37 йоча тунемеш, 12 туныктышо да 1 воспитатель пашам ыштат.
Школым Людмила Виссарионовна Ефимова вуйлата. Чолга марий директор тылеч посна химийым да информатикым туныкта. Такшым тудо физике ден математикым туныктышо, но вес профессийым – химийым туныктышыным – налашыже логалын. Людмила Виссарионовна каласкала:
– Шеҥше кыдалаш школ деч посна ял шотан илемыштына кум школ лийын. 2015 ийыште Тошметсолаште Горельский тӱҥалтыш школ петыралтын. Усурт Вараҥыж ялысе тӱҥ школым 2008 ийыште петыреныт, но тӱҥалтыш класслаш коштшо йоча-влакым эше туныктеныт, а 2010 ийыште тидымат ыштымым чарнаш логалын.
Кызыт куд ял гыч ӱдыр-рвезе-влак Нуж-Ключ кыдалаш школыш коштыт. Тений 11-ше класс уке. Кызыт икымше классыште 3 йоча тунемеш, у тунемме идалыкыште тыгак кум икшыве икымше классыш толшаш.
Мый ты школыш 2013 ийыште завучлан пашаш пуренам. Тунам 115 наре йоча тунемын. Коллективна чолга. Пашам кыртмен ыштена, уло чон шокшынам, шинчымашнам йоча-влаклан пуаш тыршена.
Тылеч посна шкенан вий дене, конешне, Марий Элысе Образований да науко министерствын келшымыж дене, 2021 ийыште школ пелен дошкольный группым почмо. Кызыт тушко шым йоча коштеш. Дошкольный группын икымше воспитательницыже Галина Михайловна Иванова нерген порын шарналтыде ок лий. 20 ий утла воспитатель стажан педагог кӱлеш пособийым погаш полшен, группым почмаште Галина Михайловнан надырже кугу лийын. Йоча-влакат тудым чот йӧратеныт. Чаманыман, 2024 ийыште тудо колен.
Школыштына мастерской уло, тушто ИЗО-м туныктышо Валериан Александрович Матвеев рвезе-влакым тӱрлым, мутлан, СВО-што улшо салтак-влаклан аралтышан брелокым, ышташ туныкта, пашазе профессийлан кумылаҥда. «Движение Первых» толкыныш ушнышо йоча-влаклан посна кабинетым йӧнештарыме. Тушто проект пашам возат, тӱрлӧ конкурслан ямдылалтыт. Тоштерна уло. Спортзал йоҥгыдо. 2016 ийыште мемнан школыштына корэш дене республикысе таҥасымашат эртен.
Шошым пакчам шындена, шыжым саскам поген налына. Икманаш, йоча-влакым чыла могырымат шуарена, нунын дене пырля шкежат илыш дене тӧр каяш тыршена. Курс-влакым эртена, квалификацийнам нӧлтена. Чаманаш логалеш, самырык-влак ялыште шагалын илаш кодыт. Кӧ Йошкар-Олаш, мемнам кундемысе ӱдыр-рвезе-влак утларакшым пошкудо Татарстан кундемыш, Озаҥыш илаш куснат.
«Элвий» волонтёр отряд
Нуж-Ключ школын тунемшыже-влак волонтёр пашаш кумылын ушнат. Школ пелен «Элвий» волонтёр отряд уло. Тудым историйым да обществознанийым туныктышо Вероника Валентиновна Сафиуллина вуйлата.
– Поро паша гоч йочам вияным, сайым, элын патриотшым кушташ тыршена, ответственный лияш туныктена. СВО-н участникше-влаклан серышым возена, окопысо сортам ыштена. Ӱмаште 700 наре тыгай сортам ямдылыме гын, кызытеш – 200 нарым. Тимуровецна-влак шоҥгыеҥ-шамычлан, СВО участникын ешыж деке лектын коштыт, сурт сомылкам ышташ полшат.
Салтак-влаклан гуманитарный полышым погат. СВО иктымат йӱштӧ чонаным коден огыл. Вет мемнан выпускникна-влакат тушто кредалыт, вуйым пыштат. Ныл салтаклан школыштына шарнымаш партым почмо. Сандене ты неле жапыште изижге-кугужге сеҥымашым лишемдаш, боец-влаклан пашана, полышна, поро тыланымашан серышна гоч вийым пуаш тыршена, – манеш школ директор.
Таза илыш-йӱла
Йоча годым спортлан эн кугу тӱткышым ойырыман. Капкылым шуарен, ушат пӱсемеш. Нуж-Ключ школышто тидын шотышто паша сайын кая. Кажне ийын Тазалыкын тӱнямбал кечыжлан пӧлеклалтше мероприятийым эртарат. Тамакым шупшмо, кочывӱдым йӱмӧ, наркотикым приниматлыме ваштареш профилактике пашам виктарат.
– Школышто физкультурым кӱшыл категориян туныктышо, Ветеран-влак коклаште кира спорт дене тӱнямбал первенствын сеҥышыже, Владимир Григорьевич Веденеев туныкта. Пытартыш 10 ий наре жапыште тудын тыгак спорт шӱлышан изаже Валентин Григорьевич ӱстембал теннис дене секцийым вӱда. Ӱстембал теннис йол, кид, туп чогашылым, прессым пеҥгыдемда. Владимир Григорьевич школышто «Корэш» секцийым 2008-2022 ийлаште вӱден. Тунемшына-влак Александр Васингин ден Сергей Янситов спортын ты видше дене тӱрлӧ кӱкшытан таҥасымаште школын чапшым араленыт. Мутлан, 2014 ийыште Красноуфимскыште эртаралтше Всероссийский турнирыште шке нелытан категорийыште коктынат кумшо верым налыныт.
Кызытат тунемшына-влак спортын тӱрлӧ видыштыже шкеныштым ончыктат, районысо «Зарницыште», кэс-баскетыште таҥасат, – палдарыш Людмила Виссарионовна.
Ялыште самырык еш-влак шукырак кодыт гын, Нуж-Ключ школын ончыкылыкшо сай лиеш манын ӱшанена. Школым петырат гын, моткоч жал.
Н.Лаврентьеван да школын ВК-се тӱшкаж гыч налме фото-влак.