Екатерина Ештыгановам Йошкар-Оласе рӱдӧ пазарыште кажне кечын гаяк ужаш лиеш. Тудо пакчаштыже ончен-куштымо, шке кид дене ямдылыме кочкыш сатум калыклан темла. Кызыт гын – свежа кияр ден помидорым, шере пурысым, укроп ден петрушкым, облепихым да моло пакчасаскам. А эше тӱрлӧ поҥгым: курезым, ошвоҥгым, рывыжвоҥгым – тыглайым, коштымым, шинчалтымым да мариноватлымым.
Озавате дене лишкырак палдарена да поҥгым телылан ямдылыме икмыняр рецептшым темлена.
Паша пукша…
Екатерина Йошкар-Олаште ешыж дене ила. Но йоча пагытше ялыште эртен. Аваж могырым коваже пошкудо Киров область Никулят селаште ила. Ӱдырамашын пелашыжат – тушечак, Ештыгановмыт ик жап тушто иленыт да икмыняр ий ончыч рӱдолаш илаш кусненыт. А вес коваже – У Торъял район Шерешнур ял гыч, тушкат Катя чӱчкыдын шогаш коштын. Садлан кок кундемыштыжат поҥго верым пеш сайын палем, чодыраш каем гын, яра корзиҥга дене ик ганат ом пӧртыл, манеш тудо. Емыж-саскам, поҥгым погаш Е.Ештыганова изинек коштын тунемын.
– Шошым шоганым, пареҥгым, кешырым, йошкарушменым темлем. Никулят селаште пакчам шындена, саскам теле мучко пӧртйымалне, нӧрепыште аралена. Кеҥежым снегым поген ужалена. А вара поҥго лекташ тӱҥалеш. Тыгакат ужалена, шинчалтыме да мариноватлыме поҥгым шукын йодыт. Ошвоҥгым коштем, тидлан лӱмын ныл сушилкым налынам. Тений курезе шуко, ошвоҥго тыгак ятыр шочын. Рыжыкымат погенна, – ойла Е.Ештыганова.
Тӱрлӧ поҥгылан – тӱрлӧ маринад
Ош курезым Екатерина ончыч йӱштӧ вӱдыштӧ шинчыкта, мушкеш. Вара 40 минут шинчал вӱдыштӧ шолта да шӱрен налеш. Маринадлан ик литр вӱдлан кум кугу совла шинчалым, 5-6 пырче шем пурысым да кок пырче тамле таман пурысым пышта. Шолаш пурымекыже, поҥгым тушко опталеш да эше 15 минут шолта. Ик литран банкым стерилизоватла, пундашкыже ик зонтик укропым, шоптыр лышташым пышта. Поҥгым банкыш оптымеке, ӱмбакыже ик кугу совла нӧшмӱйым ешара да капрон петыртыш дене петыра.
Пунан курезын кочо тамжым пытараш сутка наре йӱштӧ вӱдыштӧ шинчыктыман, тыгодым икмыняр гана вӱдым вашталтыман манын палдара озавате.
Ошвоҥгылан маринадым вестӱрлыракым ямдыла. Ик литр вӱдлан кок кугу совла шинчалым, тынарак сакырложашым пышта, эше горчице нӧшмым ешара. Тыгак шем пурыс ден тамле пушан пурысымат пышта.
– Ӱмашсе дене таҥастарымаште тений курезе варашрак лектын. Кажне ийын мыняр банке курезым шинчалтем – чыла налыт. Вес кундемла гыч Марий Элыш родышт деке уналыкеш толшо-шамыч шукыж годым поҥгым налын каят: шкаланышт, пӧлек шотешат.
Поҥгылан эрденак каена. Ныл шагатлан кынелын, ялыш кудалына. А кечываллан пазарыште ужален шогем. Йодмо почеш намиен пуэм, – манеш Екатерина.
Тудын ужалыме облепихыже вигак шинчаш перна: шолдыра да моткоч нарынче. Сортовой саскскан вондым аваж дене шынденыт. Тӱрлӧ урлык олмапумат шынденыт.
«Йӱдым фонарик дене»
Пакчагӧргым шынден, шӱкшудо деч эрыктен, вӱдым шавен, тыгодым чодыраш коштын, «Кузе чыла шуктеда?» йодмемлан ӱдырамаш «Йӱдым фонарик дене» манын шыргыжал вашештыш. Да ешарыш:
– Конешне, южо сомыл ыштыде кодеш, чыла шукташ ок лий. Киярым теве жапыштыже поген шуктен омыл, да шолдырарак лийын каеныт. Такшым пакчаште кок теплице шога, леведман йыраҥым келыштарыме. Кеҥежым пелашемын аваже, изам полшат. Чылажат писын-писын ышталтеш: вӱдым шавет, помидорым пӱчкеден кылдыштат.
Чаманен каласыман, авам идалыкат пеле ончыч колен. Тудо уке лиймеке, пуйто кид деч посна кодынам — тудо тӱҥ эҥертышем лийын, пакчаште уло сомылым тудак ыштен.
Телымат Катям пазарыште ужаш лиеш. У ий деч ончыч кож, нулго укшла дене аршашым, нулго выньыкым ужала. Пелашыже укшлам конден пуа, а тудо йӱдым пидеш да эрдене пазарыш конда. Эше коштымо эҥыжым темла, тыгайжым Йӱдвелышкат ужала. Тыгак – кылмыктыме облепихым, тӱрлӧ вареньым, компотым. Йодшо-влак эре улыт.
Авторын фотожо.