Путин 2025 ийым иктешлен ойлен

19 декабрьыште Россий Президент Владимир Путин 2025 ийым иктешлен, вияш эфирыште пресс-конференцийым эртарыш.

---

Президентлан 3 млн утла йодышым колтеныт. Тудо 4 шагатат 28 минутышто 103 йодышлан вашештен шуктен. Нунын коклаште фронтысо ситуаций, Укранысе тынысле план, НДС-ым кугемдымаш, Касвел дене кыл, илыме вер шумлык, тыгак демографий, цифровой суверенитет да моло нергенат йодыш-шамыч ыльыч. Путинын ойлымыж гыч икмыняр тезис дене палдарена.

СВО дене кылдалтше

• Кызытеш ме Украинын тынысле жаплан да территорий-влак шотышто мутланымашлан ямде улмыжым огына уж.

• Стратегический инициативе тӱрыснек РФ-н Вооружённый Вийжын кидышкыже куснен. Чыла направлений дене ваштарешла шогышо-влак чакнат.

• Россий украинысе конфликтыште колышо-влак шотышто мутым кучышаш огыл, Моско огыл тиде сарым тӱҥалын.

• Аляскыште саммит деч ончыч Российлан посна компромисс-влакым темленыт. Анкорриджыш толын, мый нине компромиссла дене келшем манынам. Иктаж-мо ваштареш улына манаш сай огыл.

• Россий Украинысе сайлымаш годым лӱдыкшыдымылыкым эскераш ямде улмыж нерген шоналта.

• Россий Украинысе сайлымаш годым чот кӧргыштӧ улшо верлам лӱйкалымым чарнаш ямде.

• Российысе танкер-влак ӱмбак кержалтмаш поставкым огыт пужо, а ешартыш лӱдыкшым шочыктат. Тидыже тыгак страховой взносым кугемдаш ышталтын.

  Касвел да Российын активше

• Российысе активым поген налмаш – тиде шолыштмаш огыл, а толымаш, тидлан толышо-влаклан кугун логалеш. Тиде имиджым локтылмаш гына огыл, а еврозонылан ӱшанымым чарнымаш.

• ЕС-ын ик шонымашыже – Украинылан репарационный кредитым пуаш, но тиде кажне эллан нелылыкым луктеш, бюджетысе парымым кугемда.

• Ме политике деч зависитлалтдыме юрисдикцийым муаш тыршена.

• Нимогай у СВО огеш лий, Касвел Российым пагалаш да тудын интересшым шотыш налаш тӱҥалеш гын.

• Россий ден Европа вашкылым ыштат гын, чыланат сеҥышыш гына лектыт.

• Россий Великобританий, США дене пашам ышташ ямде, но икгай права почеш.

• Касвел шке кидше дене Украинысе кызытсе конфликтым шочыктен да обстановкым нелемдаш тырша.

• Калининград областьыште блокадым ышташ толашымаш вес кугу военный конфликтыш луктеш.

Экономике

• ВВП 1%-лан кушкын, но кум ийым налаш гын, чылаже 9,7%-ыш шуэш, а еврозонышто – 3,1%.

• 1%-лан кушмаш – тиде Правительствын да Рӱдӧ банк могырым шонен ыштыме действийышт.

• Инфляций идалык мучашлан 5,7-5,8% марте иземын кертеш.

• Бюджетын дефицитше кум ийыште 1,5% деч шуко огыл лийшаш.

• Пашадыме-влак рекордлан шотлалтыт гынат, нуно 2,2% процентлан шагалемыныт.

• Пашадар сайын кугем толеш, тудо ик ийыште 4,5%-лан ешаралтын.

• Российыште пашан производительностьшо улыжат 1%-лан кугемын, тидым тӧрлатыман.

• Рӱдӧ банкын тӱнямбал резервше кушкеш, тудо 741,5 млрд долларыш шуын.

  Рӱдӧ Банкын пашаже

• Кредитований динамикым Рӱдӧ банк шоналтен ыштышаш, варажым адакат ставкым кугемдаш ынже логал.

• Инфляций чот кушкын ынже кай манын, чылажымат банк чын ыштышаш.

• Российыште инвестиционный активностьын иземмыже тений икымше кварталыште 3,1% лийын.

Налог-влак

• Шонымаш – сбалансированный бюджетыш шумаш, тидыжым НДС-ым 22%-лан кугемдымылан кӧра ыштен кертме.

• Кунам кугурак налогым тӱлаш палемдалтеш, тунам тӱлаш огыл шонымаш аҥыртара. Сандене налогым тӱлымӧ шотышто ӱмылыштӧ улшо экономике деч кораҥман.

• НДС эре ок кугем. Мучашлан цель – ончыкыжым налогым иземдаш.

Ипотеке

• Правительствым йодам: застройщик-влакын у пӧртлам чоҥымышт годым штрафлан мораторийым шуяш огыл.

• Еш ипотеке кунар чоҥымо секторлан полшаш огыл, а икшыван еш-влаклан полшаш виктаралтшаш.

Автопром

• Ӱшанем, утильыш колтымылан ак эре ок кугем.

• Утилизационный сборлан акым кугемдыме да иномарке-влакын акышт тӱҥ шотышто кугу олаште илыше да сай доходан еҥ-влаклан гына логалеш.

Авиастроений

• Российыште самолёт дене чоҥештымылан ак кушмаш авиапарк шагал улмо дене кылдалтеш.

• Элналан Ан-124 «Руслан» да модернизироватлыме ИЛ-76 гай самолёт-влак кӱлыт.

• МС-21 – тӱнямбалне конкурентоспособный самолёт.

• Российлан регионлашке наҥгайыше самолёт-шамыч кӱлыт, ты шотышто пашам ышташ тӱҥалына.

Демографий

• Шуко шочшан еш-влаклан доходым палемдыме порог деч изишак кугурак улмо годым полышым пуыдымаш – йоҥылыш.

• Кум ияш марте йочам ончымылан пособийым шуйымаш – бюджет шотышто гына чаракым ышта. Кабминлан ты шотышто шоналтыман.

• Российыште аза шочмашын коэффициентше – 1,4, но 2 цифрыш шуман.

• Южо кундемыште пытартыш ийлаште аза шочмым кугемдаш 75 млрд теҥгем ойырымо. 6% еш ипотекым арален кодымо шотышто эше пашам ыштыман.

• ЖКХ-лан ак ешын роскотшо деч 22%-ым эрта гын, кугыжаныш полшышаш.

• 2026 ий 1 январь гыч икшыван еш-шамычлан полыш мера-влак шыҥдаралтыт. 13%-ым тӱлымӧ налог гыч 7% ешыш пӧртылаш тӱҥалеш.

• Полышым налше еш-шамыч роскотышт кугеммылан кӧра выплатым налмым чарнышаш огытыл.

• Йочасадлаште пашам 20 шагат марте шуйымо нерген шоналтыман, но тидлан воспитатель-влакым шукемдыман.

Образований

• Медвузысо выпускник-влакым обязательно ты але вес олашке колташ огеш лий, лач специальность шотышто шоналтыман. Ончыкыжым обязательный отработкым кораҥдашат лиеш.

Телефон дене – осал паша

• МВД-н данныйже почеш, мошенничестве дене кылдалтше осал паша 7%-лан шагалемын, эҥгекше – 33%-лан.

• Кеч-кӧ кеч-могай йӱк дене тендан дене окса шотышто кутыра гын, вигак кутырымым чарныза.

  Окса да кусараш лийдыме пого дене кылдалтше йодышым нигунам нигӧ дене ида каҥаше.

  Интернет шумлык

• Мобильный интернетым чарымым огына чарне. Мобильный кылым чарыме дрон-влакын чоҥештен толмышт шотышто лӱдыкшым иземда.

• Интернетым чарыме шотышто нелылык гыч лекташ кок йӧн уло. Икымше – отечественный программный обеспеченийыш куснаш. Кокымшо – мемнан дене пашам ыштыше йотэлысе производитель-влакын йӧныштым кучылташ. Но нунын дене Россий кумдыкыш нине сервис-влакым кусарышт манын, кутырен келшыман.

Ак шотышто

• Кугыжанышлан кочкыш акым палемдаш лӱдыкшӧ. Посна планкым шынден гына шуктена, сату вигак йомеш.

• Кугыжанышын акым регулироватлыме сфере-влак улыт, тыгодымак илышлан кӱлешан эм-влак шотышто.

  Эм

• Льготан эм частный аптекылаштат фиксироватлыме ак кодшаш.

• Аптеке сетьым шукемдыме да шаркалыме у канал-влакым ыштыме дене ты нелылыкым кораҥдаш лиеш: кусаркалыме аптеке-влакы шыҥдарыман, тыгак эмым ФАП-лаште ужалкалаш лиеш.

• Эше ик направлений – эм препарат-влакым «Россий Почто»» системе гоч кондыштарыме паша вияҥдымаш.

Цифровой суверенитет

• Российын шкенжын MAX мессенджержым ыштыме дене тичмаш цифровой суверенитетыш шумо.

• Кызыт кум элыште тудо уло: США-ште, Китайыште да Российыште.

• Telegram да моло мессенджер-влак шотышто ик проблеме – Российысе законым шуктымаш.

• Йотэлысе чат-бот-влакым Российыште огыт чаре, но тыгай компаний-влак Российысе законым шуктышаш улыт.