Марий йылме – тӱнямбал кӱкшытыштӧ

Кодшо тылзын чолга марий рвезе Эстай Веткин Испанийыште Баск-влакын элыштыже HIGA!2025 тӱнямбал этнолингвистический форумышто участвоватлен. Тыгай кӱкшытан форумышто марий калыкын тӱвыраже, йӱлаже, йылмыж нерген але марте иктат каласкален огыл ыле. Вес эллаште марий-влак нерген палат мо? Калыкнан йӱлаж нерген мом шонат? Тиде да моло нерген Эстай дене мутланенна.


Каласен кодыман, оласе самырык еҥын ача ден аваже Параньга район гыч улыт. Рвезе изинек марий шӱлышан кушкын. Уло кумылын шочмо йылмыж дене мутлана, ВК-се лаштыкыштыже чыла пост-влакым марла воза, тӱрлӧ фестивальыште марий семым йоҥгалтара.

Эстай – классический музыкант. Шке жапыштыже Йошкар-Оласе национальный сымыктыш гимназийыште тунемын. Кызыт Москошто ила да Москосо кугыжаныш консерваторий пеленысе Академический музыкальный училищыште кларнет классыште шинчымашым налеш.


– Эстай, Испанийыш логалмет нерген ойло.

– Форумыш мыйым организатор-влак ӱжыныт. Нуно йылме да искусство коклаште кылым ончыктен кертше еҥым, тӱп калык-влакын представительыштым кычалыныт. Оласе улам гынат, марла мутланен моштем, марий тӱвыра ден сымыктышым шымлем.

– Мо дене тылат йотэл келшен?

– Форум Витория-Гастейс олаште эртен. Тушто турист-влак шагалын улыт. Но ола ожнысо шӱлышым арален коден манын кертам. Эн чот мыйым баск-влакын йылмышт – эускара – ӧрыктарен. Тудо чыла вере йоҥген. Кафеште эн ончыч Kaixo манын саламлалтыт, вара веле испанла Hola ойлат. Автобусыштат остановко нерген эн ончыч эускара йылме дене увертарат, вара – испанла. Баскский йылме дене самырык тукымат мутлана. Тыште школлаште ты йылмым чылан тунемыт.

Олаште куш ит ончал, чыла вере баскский тасма лойгалтеш. Уремыште мотор беретан Ertzaintza полиций пашаеҥ-влак порядкым эскерен коштыт. Еҥ-влак тый денет чоным почын мутланат, поро кумылан улыт.

А ола могай оҥай! Тыште ужар парк да чодыра коклаште Европысо стиль палдырна. Ала-мо дене шочмо Йошкар- Оланамат ушештара.

Баск-влакын примерышт пеҥгыдемден: илыш дене тӧр каен, шке культурым арален кодаш лиеш да кӱлеш. Мыйын шонымаште, баск-влак деч шукылан тунемаш лиеш. Ӱшанем, чылажат он чылно! —

– Эстай, форумышто могай йылме дене калыкна нерген каласкаленат?

– Тышке шуко тӱрлӧ эл гыч участник-влак толыныт ыле. Сандене, чылан умылышт манын, мутланымаште англичан йылмым кучылтмо. Латин Америка гыч шу кын лийыныт. Нуно шочмо йылмышт дене каласкаленыт. Мый англичанла мутланенам, но марий йылмымат кучылтынам. Эсогыл еҥ-влакым «Поро кече!» да «Тау» манын ойлаш туныктенам.

Баск-влак элын университетше пелен йылме тӱрлӧ улмо ЮНЕСКО кафедрын архивыштыже марий йылме нерген увер официально ынде уло. Эксперт-влак дене пырля марий шомак-влакым возымо. Образец-влак йылмым арален кодымо шотышто тӱнямбал данный базыш пурталтыт. Ынде марий йылмынам кумдан шымлаш тӱҥалыт.

– А марий сымыктыш тӱня дене кузе палдаренат?

– Форумышто марий калык семым баск калык муро сем дене ушен йоҥгалтаренам. Кок калык коклаште музык келшымаш кӱварым ыштенам, манаш лиеш.

– Участник-влак тылеч ончыч марий калык нерген колыныт, паленыт мо?

– Иктат уке. Выступленийыштем марий ото-влакын фотографийыштым ончыктенам, марий мут-влакым ойленам, Кугече, Агавайрем нерген каласкаленам. Кызытсе саманыште акрет годсо йӱлам аралыше шкешотан калык улмылан шукын ӧрыныт.

Мый тӱнямбал площадкыште шочмо йылмем дене палдарымылан моткоч куаненам. Йотэлласе чолгаеҥ-влак, ЮНЕСКО-н представительышт дене кылым ыштенам. Тидыже ончыкылык проект-влаклан, мутлан, йылмым тунемме шотышто мобильный приложенийым ыштымаште, корным почын. Йылмына архивыште да вывескылаште веле огыл, а школлаште, цифровой пространствыште, кызытсе сымыктышыште, тӱҥжӧ – самырык тукымын илышыш тыже лийже!

Эстайын альбомжо гыч налме фото.