«Кугарня» газетым лекмыж годсек налын шогем. «Изи тӱня, кугу тӱня…» лаштыкым эре лудам. Тиде гана шкеат возаш кумылаҥым. Ты томаша нылле ий ончыч лийын, ала иктаж-кӧм йоҥылыш ошкыл деч арален кертеш.
Йыван лӱман рвезе дене келшенам. Армий деч ончыч – кок ий, вара эше армий гыч кум ий вученам. Пӧртылмекше, йолташ ӱдырем деке ушкалаш тӱҥалынам, тыге сыренна. Тудлан ушым пурташ манын, клубыш вес рвезе дене каенам. Миклайже шукертак почешем куржталын, мый дечем 12 ийлан кугурак лийын. Клуб гыч пӧртылмына годым шкеж деке унала пураш ӱжын, мый келшенам.
Омсам Миклайын ачаже почын. Мыйым ужмеке манеш: «Кӧлан верч эргым кошкен коштеш, сайынрак ончалшаш». Вара когыльо дене чайым йӱаш темлен. Миклайын ачаже Юмылан ӱшанет мо манын йодын. Ом пале, манам. «А мый палем, Юмо уло, молитва дене ала-момат ышташ лиеш, – ойла. – Миклаемлан тый чот келшет, а тый тудым отат ончал. Мый теве вӱдым налын, молитвам лудамат, тыйын чонет савырен кертам. Тиде вӱдым йӱат, да тыланет Миклай деч чаплырак рвезе тетла иктат ок лий». А мый ӱшанен омыл, пӧръеҥлан тыгак каласенам. Тунам тудо терген ончаш темлен. Мыйым пӱкеныш шынден, стакан вӱдым кучыктен пуэн. Шеҥгекем шогалын да ала-могай молитвам лудын. Мыланем тиде тунам модыш гай чучын. Кызыт тыге ом ыште ыле.
Вара ме Миклайын пӧлемыштыже шинченна, тудо мыланем гитар почеш мурым мурен. Кенета ты рвезым шӱдӧ ий палымемла чучаш тӱҥалын. Воктенже тунар ласкан чучын. Эрдене мыйым мӧҥгем ужатен каяш тарванен. А ачаже мыйым омсалондемыште ыреслен да каласен: «Пӧртыш йот еҥ семын толынат, шешке лийын кает». Мыскарам ышта шоненам, шыргыжалынам гына. Вес кечын эрдене Миклайым веле шонен помыжалтынам. Йыван нерген шоналтымемат шуын огыл.
Миклай дене тылзе вашлийынна да сӱаным ышташ шонен пыштенна. А Йыван ик гана веле огыл толын, проститлаш йодын, марлан лекташ ӱжын, но мыйын тудым ужмемат, колмемат шуын огыл.
Сӱан кечынна Миклайын ачаже каласен: «Киддам пуыза, мый тендам благословитлем да шкак венчатлем». Да кок вӱргене шергашым шуялтен. Мыланем шергашем пуымыж годым манын: «Кучо да чиен кошт, Надежда раба, да ты кече гыч тый Миклай мариетын рабаже лият». Чынак, тиде кече гыч пелашемын тарзышкыже савырненам. Ваштарешыже ик мутым пелештен кертын омыл. Мом каласен, чыла ыштенам. Ават деке ит кай манын гын, каен омыл, кеч тунам тудо нелын черле киен. Воктенже ӱшанле пий гай лийынам, озам деч кораҥын омыл. Кандырам кучыктен пуа да сакалташ кӱшта гынат, кӱштымыжым шуктем ыле дыр.
Тыге нылле ий иленам, колымекше гына тарзылык гыч утленам. Вес семын тидым нигузе умылтарен ом керт. Марием мыйым нигунам обижатлен огыл, ӱмбакем йӱкшым кугемден огыл, но кажне татыште шӱмем чытырен. Тудым сырыкташ, йӧратымашыжым йомдараш моткоч лӱдынам.
Марием колшаш кечыжым ончылгоч пален. Кузе каласен, тудо кечынак вес тӱняш каен. А тылеч ончыч ойлен: «Колымекем, шергашна-влакым колоткаш кӱпчык йымаке пыште. Вуйушет волгыдеммеке да чыла умылымекет, мыйым проститлаш йодам. Тый чот нӧргӧ улмет годым шинчашкем перненат, да уш каен йӧратен шынденам. Палет, ачам шуко моштен, садлан чонем лыпландараш тыге полшен. Тылат верч орланенам, Йыванет дек ушкаленам, мыланем марлан лек манын, чыла ышташ ямде лийынам. 72 ияш улам, тачат рвезе годсо гаяк йӧратем».
Мариемым, тыгак пеленже шергашнам тойымеке, чынжымак пуйто шинчам почылтын. Кузе да молан тыге иленам манын шоналтенам. Но мыланем 60 ият шуын, да тетла нимом от пӧртылтӧ. Шке марием Юмо семын ужмемлан тудым каргаш але куанаш? А Йыван чот йӱын. Тудлан, Миклайлан огыл, марлан лектам гын, кӧ пала могай пӱрымашем лиеш ыле?
Надежда.
Йошкар-Ола.
freepik сайт гыч налме фото.