Тыге ойлен, калык тышке эре куанен толеш. Морко район Кокласола кочмыверыште пашам ыштыше-шамычлан тидыже – эн кугу таумут.
Кызыт Кокласола кочмыверыште кок еҥ тырша. Л.А.Александрова тушко пашам ышташ дипломым налмекыже вигак толын, манаш лиеш. Да ынде 40 ий наре Людмила Арсеньевна толшо-шамычым чоным пыштен ямдылыме тамле кочкыш дене сийла.
Туныктышо олмеш – повар
Морко район Эҥерӱмбал Шале ялыште шочын-кушшо ӱдыр повар лияш школышто тунеммыж годым шоненжат огыл.
– Йоча жапыште туныктышо лияш шоненам. Моло икшыве дене модмем годымат эре туныктышо але ужалыше улам ыле. Но Азъял школышто 8-ше классым тунем пытарымеке, йолташ ӱдырем дене Йошкар-Оласе кооперативный училищыш тунемаш кайышна. Кум ий гыч дипломан лиймеке, мемнам тиде кочмыверышкак пашаш колтышт. Икмыняр жап гыч Морко посёлкысо «Юбилейный» рестораныш кусарышт. А ик ий гыч уэш Кокласола столовыйыш кугурак поварлан тольым. Тылеч вара эре тыштак тыршем, – манеш повар.
Пашаш толмыж почеш нелыжат лийын, манеш. Документ, отчёт-влакым ятыр возаш кӱлын. Йоҥылышым ышташ огыл манын, Людмила Арсеньевна ончыч черновикыш, вара гына беловикыш возен толашен. А кочкаш толшыжо шукак лийыныт тунам, садлан сомыл ятыр логалын.
Йӧратен ямдылыме эре тутло
Кызытат кочкаш толшо-шамыч шагалын огытыл. Садлан Людмила Арсеньевна ден Венера Викентьевна паша верышкышт куд шагат эрталтымекак толыт. Эн ончыч руашым нӧштылыт, вет тысе шокшо кочкыш деч посна калыклан тӱрлӧ кӧрган когыльым темлат. Вара мо кӱлешым ямдылкалат, полуфабрикатым ыштен кылмыктат.
Кочмыверлаште сийым ямдылыме годым, мыняр порцийлан келыштарен шолтымым шотыш налын, мо кӱлешым калькуляций почеш шотлен ешаркалат. Туге гынат повар шке пашажым йӧратен, кумылын ок ыште гын, кочкыш тамле ок лий. Тидым Л.Александрова ден В.Григорьева сайын палат.
– Кажне кечын шӱрым, второйым да салатым темлена. Выпечкым йӧратен кочкыт, пелен налын каят. Мом ямдылышашым арнялан шке келыштарен менюм возена. Щим, рассольникым, пурса шӱрым йӧратен кочкыт. Второйлан котлетым, сарделькым, крокетым ямдылена, жаритлыме чыве шылым, колым кӱктена. Ялысе ФАП-ште пашам ыштыше-шамыч, корно пашаеҥ-влак, молат кечываллан мемнан дек толыт. Корно воктенак улына, садлан кудал эртыше-шамыч шогалыт, – ойла Л.Александрова.
Кумылым савырен мошта
Кум шагатлан паша верыштым тӱкылен каят. Конешне, кечыгут тошкыштын ноялтеш. Но, мӧҥгӧ мийымекат, озавате яра шинчаш ок йӧрате. Ешыжымат тудо тамле кочкыш дене эре куандара. Людмила Арсеньевна Кокласолашкак марлан толын. Виктор Матвеевич дене кум шочшан пиалан ача-ава улыт. Кум эргыштат авашт семынак кочкаш шолташ йӧратат. Канышлан толмышт годым чӱчкыдын мантым ыштат, пловым шолтат. Пайрем годым тӱрлӧ салатым ямдылат. Людмила Арсеньевна шылан, колан кочкышым утларак йӧрата.
Ятыр ий калык дене пашам ыштыше Л.Александрова эше теве мом палемдыш: «Еҥ-влак ончыч виш чонанрак улыт гай чучын, а кызыт ме кажныже шке семынна илена пуйто: уто мутым пелешташ лӱдына гай. А мый кутыраш йӧратем, садлан еҥ-шамыч дене кылым вашке муам: йоча але кугыеҥ, илалше-влак денат».
Людмила Арсеньевна дене кутырымо годым повар лач тыгаяк лийшаш манын шонет: кочкаш тамлын шолтышо веле огыл, кумылым савырыше. Тунам гына толшо-шамыч «Тау, вес ганат тендан дек пурена» манын шыргыжал каят.
Авторын фотожо.