Кызыт школлаште ача-ава-шамычлан йочан лӱдыкшыдымылыкшӧ шотышто специалист-влак конференцийым эртарат. «Йоча дене лӱдыкшӧ шотышто кузе мутланыман?» темым лончылымаште меат лийынна.
Вич ияш марте икшывын лӱдыкшыдымылыкшӧ шотышто мутым тӱрыснек ача-ава кучат. Тыгай ийготан ӱдыр-рвезе-шамычын критический вуйшонымашышт начарын ышта. Садлан нуным тӱрлӧ семын лӱдыктылаш келшен огеш тол. Кеч-могай ситуацийыште тӱҥ аралтышышт ача-ава улыт.
5-8 ияш йоча-шамычын сусырген, эмганен кертме лӱдыкшышт кугурак. Садлан кугыеҥ-влаклан тидын шотышто профилактике пашам чӱчкыдынрак эртарыман. Мутлан, пушеҥге вуйыш кӱзен камвозаш лиеш. Кугу вӱдыш пуреҥгаяш лиеш манын, умылтарыман. Тыгак палыме да палыдыме еҥ-шамычым ойыркалаш туныктыман. Тыгодым палыме еҥ-влак коклаштат кӧлан ӱшанаш лиеш але укем шижтарыман.
Кандаш ий деч вара йочан илышыштыже у йыжыҥ тӱҥалеш. Ты ийготыш шушо икшывын йолташыже-влак лектыт. Тудо икымше конфликт, сырымаш да сӧрасымаш дене тӱкна. Тыгай годым кугыеҥ-влак тудын дене пырля титаканым кычалшаш огытыл, мӧҥгешла, лекше конфликтым тыныслын рашемдаш полшышаш улыт.
Лу ийыш шушо икшыве онлайн илыш дене лишкырак палыме лиеш. Тӱрлӧ интернет модмаш, чатыште мутланымаш, соцкылым вӱдымаш да молат йочам сымыстарат. Тидыже вес элласе да олаласе «йолташ-шамыч» дене палыме лияш йӧным ышта. Тыгайже шукыж годым сайыш огеш шукто. Садлан ты ийготыш шушо ӱдыр-рвезе-влак дене лӱдыкшыдымӧ интернет шотышто мутланымашым эреак эртарыман.
Подростко ийготыш шушо ӱдыр-рвезе-шамыч коклаште лӱдыкшыдымылык шотышто каҥашыме теме-влак кумдаҥыт. Садлан тудын илышыжлан эҥгекым ыштен кертше случай-шамычым йоча дене эреак лончылыман. Ты радамыш икымше йӧратымаш, буллинг, тӱрлӧ химический аярым тамлен ончымаш, шолыштмаш да молат пурат. Ты ийготлан ача-ава шке икшывыж дене ӱшанле кылым пеҥгыдемдышаш. Тыге йоча йоҥылыш пашам ышта гынат, лишыл еҥже-влаклан тидын нерген ойлаш огеш лӱд. А кеч-могай проблемым жапыштыже кораҥдаш куштылгырак.
Мом ыштыман?
Икшывын илышыжлан нимогай лӱдыкшӧ ынже лий манын, ача-ава-шамычлан жапыштыже профилактике сынан мутланымашым эртарышаш улыт. Тыгодым йочан ийготшылан келшыше теме-влакым тудын дене пырля лончылыман.
Южгунам кугыеҥлан йоча дене неле темым каҥашаш куштылгыжак огыл. Тыгай годым ача-авалан мудречрак лийман – йочан йылмыж дене тидым ыштыман.
Мутланымашым кугу йӱк дене лӱдыктен тӱҥалаш келшен огеш тол. Иктаж-могай ситуаций шотышто ӱдырын але рвезын шонымашыжым йодаш лиеш. Мутлан, палыдыме еҥ йочам машинаш шинчаш йодеш гын, мом ышта ыле?
Мемнан тӱҥ задачына – йоча-шамычым лӱдыкшӧ ситуаций марте тӱкнымӧ марте шукташ огыл. Садлан нунын ийготыштым шотыш налын, изинек шкем аралыме шотышто теме-влакым тарватыман.