Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже, «Кугарня» газетын
2003-2004 ийласе тӱҥ редакторжо, кызыт «Ончыко» сылнымут журналын пашаеҥже Эрнст (Эрик) Алексеевич Петровлан 16 августышто 65 ий темеш.
Возаш кумылан еш
Эрик Алексеевич Кужэҥер районысо садеран-ломберан Мари-Олма (Кожласола) ялеш йӱд кава гыч шӱдыр велме пагытыште шочын. Колхоз пашаште йӱдшӧ-кечыже тыршыше ача-авашт вич йочам ончен куштеныт. Ачашт Алексей Андреевич Петров чолга селькор лийын, 22 ияшак тӱрлӧ газетыш ял илыш нерген заметке-влакым возкалаш тӱҥалын. Яра жапыштыже почеламутым, ойлымаш-шамычымат возаш йӧратен.
Тудын ешыштыже иканаште кум ончыкылык журналист шочын. Тыгайже марий тӱняште тетла укеат, очыни. Любовь Петрова-Камалетдинова ӱмыржӧ мучко «Марий Эл» газетыште тырша, Марий Элын сулло журналистше лӱмым сулен налын. Тыгаяк сулло лӱман Александр Петров. Тудо тыгак Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже, Марий Эл Кугыжаныш премийын лауреатше, Марий Элын калык писательже. А Эрик Алексеевич – Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже, палыме журналист, тӱрлӧ кӱкшытан ятыр премийын лауреатше.
Агроном гыч журналистыш
Эрик Петровын илыш корныжо пеш поян. Кугу Лаждӱр кандашияш ден Йӱледӱр кыдалаш школлам, вара академик В.П.Мосолов лӱмеш Нартас ялозанлык техникумым да Н.К.Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш пединститутым тунем пытарен. Агроном специальностьым налмеке, ик жап Медведево районышто агрономлан ыштен.
Но чонжо журналистикыш шупшын. Тыге тудо 1982 ийыште «Ӱжара» («Заря») Кужэҥер райгазет редакцийыш пашаш пурен. Икмыняр жап гыч ӱмыргорно тудым Килемар районысо «Восход» газет редакцийыш намиен. Вара «Марий коммуна» газетыште тыршаш тӱҥалын. Самырык журналистлан тӱҥ редактор молодёжь илыш тематикым кучыктен пуэн. Тыге тудын тыршымыж дене республикысе рӱдӧ газетыште «Самырык тукым – илыш пӧрдемыште» («СТИП») лаштык, а варажым тичмаш кок лаштык иканаште лекташ тӱҥалын.
Тылеч вара Эрик Петровым Налоговый полиций департаментыш пашаш налыныт. Тушто тудо майор званий марте кушкын. А 2003 ийыште «Кугарня» газетын тӱҥ редакторжылан шогалтеныт.
Чукотка мландыш
Но идалык гыч ешыж дене Чукотка автономный округысо Билибино олашке кая, «Золотая Чукотка» газет редакцийыште 2017 ий мучаш марте пашам ышта. Наташа пелашыже Билибиносо атомный станцийым оролышо внутренний войскан воинский частьыштыже служитлен, секретный частьын начальникше лийын.
Изинекак пашалан шӱмаҥше Эрик Петров шкежат ик редакций паша дене гына серлаген огыл, иканаште МЧС-ыштат служитлаш шотым муын: Билибино олам пожар деч саклен. Тиде кокымшо пашажат тудлан у деч у материалым верешташ да заметкым, очерк-влакым газетеш савыкташ, эсогыл ойлымаш ден повесть-шамычымат возаш кумылаҥден. Тыге тудо журналист конкурслаште ятыр гана сеҥышыш лектын да тӱрлӧ награде дене палемдалтын.
Ятыр книган авторжо
Мӱндыр кундемыште илымыж годымат сылнымут пашаж деч торлен огыл. Тыге 15 книгаже ош тӱням ужын. Нунын кокла гыч южышт Санкт-Петербургышто, Москваште, эсогыл Канадысе Торонто олаште савыкталтыныт. Тыгутлаштак кандаш книгаже марла лектын. Кодшо кечылаште Эрик Петровын юбилейже вашеш ойлымаш, мыскара да патриотический очерк-влакым иктеш чумырымо «Пагыт кыша» лӱман у книгаже лекте. Тудо сборникыште Донбассыште каен шогышо СВО-што самырык вуйыштым пыштыше мемнан землякна-влак нергенат ятыр очеркым лудаш лиеш. Чыланат чоныш логалше улыт.
Сылнымут аланыш кузе, могай корно дене толында манын йодмемлан Эрик Алексеевич тыге вашештыш:
– Эн ончычак мый ачамлан тауштем. Мӧҥгыштӧ ачан газетлашке заметке-шамычым возымыжым ужын, мыят ойлымаш-шамычым, почеламутым сераш тӱҥальым. Тунам нигӧланат шке возымем ончыктен омыл. Латкандаш ийым темымеке веле чыла возымем чумыралтышым да «Сылнымут шыже» семинарыш тольым. Тунам лӱмлӧ поэт-писатель-шамыч возымем аклышт. Южо мокталтышт, а южыжо кузе тӧрлаш кӱлмӧ шотышто ой-каҥашым ойлышт. Тидыже мылам шулдырым пуымо дене иктак лийын. Эше шукырак да сайынрак возаш кумылем лекте. Тыге сылнымут аланыш вуйге пурышым».
Шке сылнымут корныштыжо Эрик Алексеевич Никандр Лекайн, Александр Пушкин, Иван Тургенев, Александр Фадеев, Эрнест Хемингуэй, Джек Лондон да икмыняр моло писательым пример шотеш ужеш. Произведенийыштым лудын лекмеке, эше самырыкше годымак нунын семынак возаш кумылжо шочын.
Патриотизм шӱлышеш
Эрик Петров «Ончыко» журналыште СВО-што шке самырык вуйыштым пыштыше патыр-влак нерген патриотизм шӱлышан ятыр очеркым возен.
– Касвел империалист-влак тутыш мемнан эл ваштареш кӱзым шумен иленыт улмаш, – ойла Эрик Алексеевич. – 1990-ше ийла мучаште да
2000-ше ийла тӱҥалтыште шочшо рвезе-влаклан саргуралым кучаш логалеш манын, нигунамат шонен огынал. Но теве гына ял урем мучко чарайолын куржталше рвезе-влак таче спецоперацийыште Шочмо элнам аралат. Мемнан Лаждӱр кундемыштат мыняр самырык еҥын ӱмыржӧ тушто кӱрылтӧ! Кузе нунын нерген очеркым от возо?! Нуно мыланна геройлык, патриотизм, шочмо элым йӧратыме шотышто курым-курымеш пример лийын кодыт. Ме нуным эре порын шарнен илаш тӱҥалына.
Самырык тукымымат ушан-шотаным, шке элым йӧратыше кумыланым ончен куштышаш верч тыршышаш улына. Тиде суап пашаште ме, журналист да писатель-влакат, шке надырнам пышташ тыршена. Шочмо элна пеҥгыде лийже манын, шкенан тӱвыранам, калык йӱланам, шочмо йылмынам, кугыжанышнан эртыме корныжым перегышаш, шинча сорта семын саклышаш улына. Тиде пашаште эн ончылно писатель-влак лийшаш улыт. Вет ме школ годсекак шарнена: писатель – калык чоным эмлыше еҥ. Садлан кугыжаныш кучем могырым тиде кӱлешан пашалан кугу тӱткыш ойыралтшаш.
Самырыкше шагал
Марий сылнымут нерген ойлаш гын, сӱрет пешыжак ок куандаре. Самырык автор-влак пеш шагалын сылнымутыш толыт. Школлаштат марий йылмым кажне вережак шочмо йылме семын огыт туныкто. Самырык тукымжат шочмо йылмыж деке ала-молан пешыжак шӱман огыл. Садлан ача-ава-влакланат, школлаште туныктышо-влакланат марий йоча-шамыч дене чӱчкыдынрак марла мутланаш тыршыман. Адакшым самырык тукымлан келшен толшо марла книга-шамычымат мыланна, писатель-шамычлан, шукырак да оҥайракын возыман. Книгам йӧраташ туныктыман. Тунам гына йоча-влак шке шочмо йылмыштым, тӱвыраштым, марий йӱлам пагалаш да марий улмыштым чотырак шижаш тӱҥалыт. Лач тыге гына мемнан марий калыкна ош тӱняште эше ятыр курымым илаш тӱҥалеш.
Лӱмгечыда дене, Эрик Алексеевич. Кужу ӱмырым, кечыйол гай волгыдо пиалым, а сылнымут пашаштыда у кӱкшытым тыланена.
Эрик Петров еш альбомжо гыч налме фото-влак.