Тыге ойла Волжский районУсола Корамас ялыште шочын-кушшо да ынде лу утла ий Москошто илыше Мария Кожевникова. Тудым ме сылнымутлан шӱман уста еҥ семын палена. Мариян возымо почеламутшо-влак ятыр мурыш савырненыт.
Тунемаш келшен
– Ешыште кум ӱдыр кушкынна, мый – изиракше. Акам-шамыч мый дечем 10-12 ийлан кугурак улыт. Садлан кажныжын шыматымыжым, йӧратымыжым, чаманымыжым сайынак шижынам. Шарнем, ачам «кид маче» (кид пырыс) манын шыргыжеш ыле.
Йочасадым мыланем ковам алмаштен. Тудак лудаш, возаш туныктен. Коктын чӱчкыдын почеламутым тунемынна, туштым туштенна, йомакым йомакленна. Ковамын тыршымыжлан кӧра школлан ончылгоч ямде лийынам. Индешымше класс марте шочмо ялысе школышто, вара Пӧтъял кыдалаш школышто шинчымашым погенам. Мыланем изи годсек тунемаш келшен, книгам лудаш кызытат йӧратем.
Тыгак ялысе клубышто куштымаш кружокышто мастарлыкем таптенам. Ме тӱрлӧ концертлаште, мероприятийлаште выступатленна. Пошкудо яллашкат концерт дене лектын коштынна. Ялысе илыш тунам моткоч веселан эртен, – каласкала Мария.
Школ деч вара ӱдыр Марий кугыжаныш университетын юридический факультетыштыже профессионал шинчымашым налын. Вузым Мария йошкар диплом дене тунем лектын. Специалист юриспруденций аланыште ынде индеш ий наре тырша. Шукерте огыл ты вузыштак кокымшо кӱшыл шинчымашым налын, тудлан магистрын дипломжым кучыктеныт.
Вигак Москош
– Университетым тунем лекме деч вара пелашем (тунам келшыме рвезыже лийын) мыйым Москош ӱжын. Ончычракше торешланенам. Вет тушто ик ганат лийын омыл, а тыште – илаш кусныман. Авам лӱдмашем чактарен моштен, тыге элнан рӱдолашкыже логалынам. Чыным каласем, тӱҥалтыште неле ыле. Кугу ола, ятыр калык, чыла палыдыме… Но ешемын полышыжым ятыр меҥге тора гыч шижынам, садлан ты татым сайын илен эртенам.
Кызыт гын Москолан моткоч шӱмаҥынам. Тысе илыш йогын мыланем келшыше манын кертам. Мый ик юридический компанийыште индеш ий пашам ыштем, – ойла тудо.
А Москошто Кожевниковмытын илымыштлан лу ий утлат лиеш. Тыгодым нуно шочмо кундемыш чӱчкыдын толаш тыршат.
– Шеҥгеке савырнен ончалатат, жап чот писын эртымым умылет. Пелашем дене кеч-могай сомыллан чулым улына, амал веле лийже. Тидыже шочмо кундемыш тарваныме годым поснак чот палдырна. Тыглай каныш, отпуск, але вес амал – тунамак корныш тарванена. А кузе уке гын? Вет ме коктынат Марий кундемын шочшыжо улына (Пётр Советский район Кельмаксола гыч), тыште родо-тукымна, тысе вӱрна…
Шочмо верысе яндар юж дене пуйто нигунам шӱлен от тем. Садлан, толмекем, эн ончыч пакча шеҥгелысе чашкерыш лекташ йӧратем. Кеч-могай пагытысе пӱртӱс чонем куандара, тыге мый вийым налам. Очыни, тидыжак кугу олан ик ситыдымашыже. Мутат уке, Москошто ятыр парк ден сквер-шамыч улыт, но тӱкыдымӧ пӱртӱс лач Марий Элыште веле, – радамла М.Кожевникова.
Тӱрлӧ олашке, театрыш, тоштерыш…
Мария пелашыж дене Москошто жапым пайдалын эртараш тыршат. Пелашыже – Пётр Кожевников. Тудо Марий Элысе Курчак театрыште, Марий самырык театрыште артистлан, Марий Эл Радиошто телевӱдышылан тыршен. Кызыт Москосо театрыште модеш, киношто сниматлалтеш. Нуно театрыш, ончерыш але иктаж-могай оҥай верыш эреак лектедат.
– Элнан рӱдолаштыже чонлан келшыше занятийым муаш пеш вашке лиеш, тидлан жап веле ситыже. Пелашем дене путешествоватлаш йӧратена. Ӱмаште, мутлан, Волгоградыште, Нижний Новгород олалашке миен коштынна. Каныш кечылаште Моско областьысе але рӱдола деч утыжым тора огыл олалашке лектына, историй дене кылдалтше верлам шымлена.
Яра жап улмо годым тӱрлаш, марий сӧрастарыш-влакым ыштылаш кумылан улам. Ты сомыл чонемлан келша, садлан тыгодым канымым шижам. Телым ече дене кошташ йӧратем, – палдара марий ӱдыр.
Шочмо йылме – чонышто
Москошто илыше марий-влак тӱшкан погынен, тӱрлӧ мероприятийым, вашлиймашым эртарат. Мария ден Пётр Кожевниковмыт жап да йӧн улмо годым уло кумылын тушко ушнат. Ончычрак Марий кундемыште илыше артист-шамычымат тушко ӱжыныт. Пётр пайремым вӱден, Мария уна-влакым Моско дене палымым ыштен, мотор верлам ончыктен коштыктен.
– Тыгай погынымаш годым марла мурена, куштена, рӱдолаште илыше моло марий-влак дене лишкырак палыме лийынна. Тыште шочмо кундемыште улмо гаяк чучеш. Такшым, калыкет, тӱвырат, йӱлат, чонышто илат гын, тыгай годым кушто илымет да пашам ыштымет кугу рольым огыт мод. Ме марий чонан-шамыч икте-весынам кеч-куштат да кеч-кунамат шижына.
Тений, мутлан, Волгоградысе «Родина — мать зовёт» скульптур-памятник композиций йыр коштмына годым марий тувырым чийыше ӱдырамашым вашлийынна. Садлан тудын дене саламлалтде да палыме лийде чытен огынал. Шочмо йылме дене «Салам» мутым каласыме годым чонышто ойлен моштыдымо шижмаш озаланен. А тора кундемыште шочмо йылме дене мутланымаш чоннам вӱчкен, ойла М.Кожевникова.
Тораште илет гынат, шке кундеметым, калыкетым, йылметым, тукыметым йӧратыметым да пагалыметым ончыкташ лиеш. Чыла тидыжым Мария Кожевникова шке пашаж дене пеҥгыдемда. Тӱҥжӧ — чоным пыштен ышта.
