Шушаш 2026 ий эрвел календарь почеш – Имньын идалыкше. Садланак эртыше кечылаште Оршанке район Марий Ернур ялыш унала миен толна. Тушто илыше Марковмыт еш ынде ятыр ий имньым ашна. Адакшым имне нунылан тыглай вольык веле огыл, имньым ашнаш – чон йодмо сомыл.
Ӱдырым налаш – кандаш имне дене
Ты ялыштак шочын-кушшо Юрий Алексеевич эше самырыкше годымат имньылан шӱмаҥын. Пошкудо Пуялыште колхозын имне вӱтаже лийын, тушто «Мустанг» конно-спортивный клубышто тренерлан ыштен. Пуял гычак ученик-шамычым туныктен. Армий гыч толмекыже, 1990 ийыште тушко пашаш пурен.
– Армий деч ончычак имньылан шӱмаҥынам. Ялыштына колхозын Волчок, Маяк эн йӧратыме имнем-влак ыльыч. Волчок эре почешем коштын, мом ойлем – тудым ышта. Но имне мутым колыштшо манын, эре туныктыман, туддене заниматлыман. Адакшым имньым ашныше еҥ шкежат чот пашаче лийшаш. Тыгай отыл гын, тӱҥалманат огыл, – манеш пӧръеҥ.
1991 ийыште Юрий Алексеевич Любовь Викторовна дене ешым чумырен. Тунам ӱдыр Пуял школышто музыкым туныктен. Озавате сӱан кечым тыгерак шарналта:
– «Мустанг» клубыш тунемше-шамыч дене коштынна, тунамак палыме лийынна. Кужунак келшыме огыл, сӱаным ыштенна. Шошым мартыште кандаш имне дене мыйым налаш толыныт. Уло ял ончаш лектын. Вес семынже лийынат кертын огыл. Вет пелашемымат ыштымыж годым аважым азам ыштыме пӧртыш имне дене наҥгаен коденыт, мыйынат авамым – тыгак. Ынде ӱмырна имне дене кылдалтын.
Марковмытын Наташа ден Саша йочашт шочыныт. Наташа Йошкар-Олаште ила. Уста гармонист да мурызо Александр Марковым Марий Элыште веле огыл, моло кундемыштат марий-шамыч палат да йӧратен колыштыт. Александр ачаж семынак имньылан шӱман. Юрий Алексеевичын ныл уныкажат тыгаяк кушкыт.
Икымше – Верба
Кызыт Марковмытын вӱташтышт – индеш имне. Нуным пукшаш-йӱкташ, эрыкташ эрденак лектыт. Моло вольыкыштат ятыр: 25 вуй меринос урлык шорык, ушкал, туна, ӱшкыж, индоутко.
– Пуял конно-спортивный клуб гыч кайымекем, Кугунур колхоз имне вӱташ пашаш пуренам. Тушто эн йӧратыме ик имнем ыле. Варажым Верба кокыраш тӱҥале, да тудым Йошкар-Олаш ужалаш логале, шкеак ужатен колтенам. Но туддеч посна чот йокрокланенам. Вербам чаманенам да олаш тудым кычал каенам. Саде татар пӧръеҥым муынам да, ужалыме ак деч шергынрак тӱлен, мӧҥгӧ конденам, эмленам. Верба дене пареҥге пакчам коренам, шудым шупшыктенам, телым – пум. Чыла пашам ыштен. Мемнан дене кужун илен, да вара тудым весылан вашталтенам, – шарналта Юрий Алексеевич.
Мардеж гай писе Патрик
Кеҥежым паша шуко гын, телым яра пагыт ситышын, садлан суртоза имне-влакым туныктымылан жапым ойыра. Имне чыла умыла манын палдара тудо. Юрий Алексеевич кеҥежым эре имне ӱмбалне кудалыштеш. Тудын ныл ийым эртыше Патрикше уло. Тений Татарстан Республик Балтаси посёлкышто Сабантуй пайрем годым эртаралтше таҥасымашыште Патрик дене кокымшо верым налыныт.
– Патрикым 2023 ийыште конденам, талукат пелаш ыле. Тунамак шке койышыжо шижалтын. Икана ончалмекак, «мыйын имнем» манын умыленам. Моло имне семынак тудо мыйым сайын шижеш, умыла. Таҥасымашке кайышашыжым пеш пала. Икмыняр кече ончычак шижеш. Тений таҥасымаште шкенжым пеш сайын ончыктен, икымше кая ыле. Но пытартыш савыртышыште йолжо лакыш логалме гай лийын, да окшаклаш тӱҥалын. Туге гынат ик имньылан гына шкенжым эртен каяш пуэн, – ойла Ю.Марков.
Морякым кычкен, пасу гоч
Пӧръеҥ чӱчкыдын имньым кушкыж кудалыштеш. Чодыраш, олыкыш але пасуш чымалтыт. Тыгай годым тудо имне ден пуйто ик тичмашыш савырнат, а чоным каласен моштыдымо шижмаш авалта манын палдарыш Ю.Марков. Имне вӱташке пӧръеҥ кеч-кунам лектеш: йӱдым але кечывалым, кастене але эрдене – да иктым ниялта, весе деке пурен лектеш. Куан пагытыштат, чонлан йӧсӧ годымат.
– Имньым ашнаш мыланем йӧршын неле огыл. Тиде чоным кандарыше да куандарыше сомыл. Шушаш ий – Имньын идалыкше. Тидат чоным вӱчка. Имне – виян вольык. Тудо чыла шеклана да ужеш. Шушаш ийыште газетым лудшо-влаклан тиде вольык гаяк пашаче, виян, эрыкым йӧратыше лияш тыланем. Тӱҥжӧ – тазалыкым, – чон почын каласыш Юрий Алексеевич.
У ий Марковмыт ешыште – эн вучымо пайрем. Уныка-влак тиде кечым поснак чот вучат. Вет кочашт, имньым кычкен, нуным терыште шынден коштыкта. Тиде куаным Юрий Алексеевич мыланнат пӧлеклыш: мийымына кечын Морякым кычкыш да ме мамык луман пасу гоч пикшла чымалтна.
И.Речкинын фотожо-влак.