17-23 ноябрь – Антимикробный резистентность дене кучедалме арня
Йодышлан Марий Элысе Тазалык аралтыш министерствын клинический микробиологий да антимикробный резистентность шотышто тӱҥ внештатный специалистше Ирина Иванова вашешта.
Резистентность – антибиотик ваштареш шоген кертме. Бактерий-влакын антибиотик-ваштареш шоген кертмышт тӱрлӧ черлан вияҥаш амалым ыштымыж дене тӱнямбалне кугу проблемылан шотлалтеш.
Российыште антимикробный резистентность шарлымым чактарыме шотышто стратегийым илышыш пуртымо дене кылдалтше мероприятий-влак планым (2025-2030 ийлан) Правительствыште ӱмаште пеҥгыдемденыт. Марий Элыштат, тазалык аралтышыште ситуацийым, черле-влак чотым да медорганизацийлаште антимикробный резистентность шотышто системный мониторингым эртарымым шотыш налын, шке планым ямдылыме.
Антибиотик ваштареш шоген кертме шукыж годым айдемын йоҥылыш действийже дене кылдалтын. Ик эн тӱҥжӧ – шке гыч эмлалтмаш. Тыглай кылме чер годымат черлыеҥ антибактериальный действиян препаратым шке гыч йӱаш тӱҥалеш. Вирусым эмлыме годымат чӱчкыдын антибиотик дене байдалана ( антибиотик вирус деч утла шок полшо). Дозировкым йоҥылыш келыштара: кечеш мыняр гана да мыняр йӱмым, эмлалтме курсымат чын ок ойыро: 10 але 14 кечым йӱмым шотыш ок нал.
Черлыеҥ-влак кокла гыч шукынжо, тӧрланаш тӱҥалмек, эмым шуэнрак йӱаш тӱҥалыт – 2-4 гана (тӱрлӧ препарат годым) олмеш кечеш ик гана веле, але терапийым йӧршеш чарнат. Тидыже организмыште антибиотик концентрацийым иземда, но тыгодым чыла бактерий колен шуктен огыл. Южо микроорганизм тыгай условийыште илен лектеш веле огыл, антибактериальный препарат деч «лӱддымӧ» лиеш.
Микроб-влак деч эмлалтме препарат-шамыч дене чын пайдаланаш манын:
- шке гыч эмым йӱман огыл;
- микроб деч эмлалтме препаратым врачын возен пуымыж деч вара гына йӱман;
- эмлалтме схемым пудыртыман огыл (мынярым, мыняр гана, мыняр кече);
- шке йӱмӧ препарат-влакым вес черлыеҥлан эмлалташыже пуыман огыл.
Тӱнямбалысе тазалык аралтыш организаций инфекций деч аралалташ эн сай йӧнлан вакцинопрофилактикым шотла. Инфекций деч шкем аралаш манын, профилактикын моло йӧнжымат кучылтман:
- кидым мушман да антисептик дене пайдаланыман;
- кокырымо але тӱрвӱчмӧ годым нершовыч дене умшам петырыза;
- ару вӱд да кочкыш дене пайдаланыза;
- вате-марийла малыме годым аралалтса;
- черле годым калык коклаште ида лий.
Антибиотик дене кунам пайдаланыман?
Антибактериальный препарат-влакым бактерий деч утлаш полшат, садлан бактериян флоро дене кылдалтше чер-влакым эмлалтме годым пайдаланат.
Бактериальный инфекций-влакын палышт:
- кап температур чот кӱза (38 градус да кугурак) да икмыняр кече (кумыт деч утларак) шуйна;
- интоксикаций пале-влак палдырнат (вий уке, малыме шуэш, пӱжалтыкта, вуй, йыжыҥ ден чогашыл-влак корштат;
- шӱйшӧ лектеш;
- вӱр анализ вашталтеш (лейкоцит шукемеш, СОЭ кугемеш);
- изиш тӧрланыме гай чучмо деч вара уэш йӧсырак лиеш.
Бактериальный инфекций уке годым антибиотикым йӱаш гын:
- чер нерген пален налме жапым шуйымо, тыге тудо чот вияҥеш да осложнений марте шукта;
- черым йоҥылыш эмлаш тӱҥалме;
- врачын темлымыж деч посна йӱмӧ антибиотик деч побочный эффект-влак вияҥыт;
- микроорганизм-влакын антибиотик ваштареш резистентность вияҥеш.