Медведево районышто верланыше Ятман ял райрӱдӧ деч 29 меҥге тораште верланен. Йошкар-Олашке 20 наре меҥгым шотлат. Ял Ежово селасе администрацийыш пура.
Йырым-йыр изэҥер
Ятман нерген Царевококшайск уездыш пурышо илем-влак спискыште икымше гана 1763 ийыште серыме. Шоҥгыеҥ-влакын палемдымышт почеш, тудым кум изак-шоляк Ятман, Яшмак, Томшар ты кундемыш толмо деч вара негызленыт. Яшмак ден Томшар Ятман деч изиш тораштырак шканышт суртым чоҥеныт. Кызыт нине изак-шоляк лӱм гыч лекше ялла пошкудо улыт.
Ятман ял урем икмыняр изуремлан шелалтеш. Чыланат Речнойлан шотлалтыт. Тыште ятыр изэҥер-влак йоген эртат. Нуно ял шеҥгелым, ял покшелым да моло верымат авалтат. Кызыт ялыште утларакшым пенсионер-влак илат, но самырык еш-влакын у пӧртым чоҥен илымыштымат ужаш лиеш. Оласе шуко еҥ тыште оралтым даче семын куча да кеҥеж жаплан пакчагӧргым кушташ кудалыштеш. Мутлан, тӱҥ уремыште 20 наре сурт уло гын, илышыже – 7-8 веле, молышт – дачный.
Палемдыман, ялыште ны кевыт, ны медпункт, ны почто уке. Иктаж-могай сату кӱлеш гын, пошкудо Томшарыш коштыт, тушко Ятман гыч меҥгат пеле лиеш. А тыге ялыш автолавке кевыт толын кая да калыклан тӱрлӧ кочкыш-йӧрварым да молымат конда. Тидыже шоҥгыеҥ-шамычлан моткоч йӧнан, палемдат нуно. Почтат тышке пенсийым веле пуэдаш толеш. Газетым, журналым выписатлыше-шамычлан тидыже кугу йӧндымылыкым луктеш. Савыктышым Ежово селасе почто гыч Томшар марте веле конден кодат. Садлан лудшыеҥ газетым ик але кок арня вараш лудеш. Тыгайже кызытсе илышлан йӧршынат келшен огеш тол. Тидым шотыш кондашак кӱлеш!
Тысе кажне гаяк суртын шке тавыже уло. Южо еҥын пӧртышкыжак вӱд пура. 2025 ий 19 июнь Ятманыште илыше-шамычын эн пиалан кечышт семын палемдалтеш. Вет ты кечын тышке газым пуртымо. Тыште илыше самырык-шамыч шке автомашинашт дене Йошкар-Олаш пашашке кудалыштыт. Школыш коштшо икшыве-шамычым Ежово ден Пурсанур селалашке газель кондыштара. Ятман ял покшелне ожно клуб лийын, ял мучашсе школышто икшыве-шамычым шинчымашым погеныт. Ялын пел уремжым асфальт, вес пелыжым тыгыде кӱан корно шуя. Садлан машина денек удал эрташ лиеш.
Самырык еш – ялын ончыкылыкшо
Ятманыште илыше самырык-влак кокла гыч иктыже – Калининмыт еш. Виталий Аркадьевич Ким ялыш пашаш кудалыштеш, Кристина пелашыже мӧҥгысӧ сомылым тӧрла, пакчагӧргыштӧ тырша. Нуно чапле кермыч пӧртым чоҥеныт, сурт йыр мотор садым шынденыт, йоча-шамычлан модашышт площадкым келыштареныт. Калининмыт кум эргым ончен куштат. Нуно Пурсанур селасе школышто шинчымашым нӧлтат.
– Ялысе илыш мыланна оласе деч чотрак келша. Ты ял – мыйын ачам ачам могыр кочамын шочмо ялже. Шкеже Томшар ялыште шочшо кум йыгыр эрге гыч иктыже улам. 1982 ийыште Виталий, Анатолий, Максим ош тӱняш толынна. Ик йыгыр изам мыйын семынак Ятманыште ешыж дене лакемын, весыже Томшарыштак кодын.
Ешым чумырымеке, кочамын шочмо ялыштыже суртым нӧлташ кумылаҥынам. Ялыште ласкалык поснак чот шижалтеш. Тидымак икшывем-шамыч да пелашем палемдат. Йоча-шамычлан модашышт теве волейбол сеткым келыштарыме, лӱҥгалтышым ыштыме, изирак пӧртымат чоҥымо. Пакчаштына тӱрлӧ пакчасаска, емыж шочыт, кайыквусым ашнена. Ме шке ыштен налме йӧрварым кочкына, манаш лиеш. Шӧр-торыкым веле налын кочкаш логалеш, молан манаш гын кызыт ушкалым шкан ашнаш утыжым пайдале огыл, – каласкала В.Калинин.
Ятман ял урем дене эртыме годым яра шинчыше, тошто оралте-влак шинчалан пернат гынат, нуным моткоч сылне верыште негызлалтмыштым шекланышым. Ятыр пӧрт воктене акаций, олмапу, сирень сылнын пеледалт шогалыныт. Очыни, тидыжак ялысе илышлан ямым пурта да чонышто каласен моштыдымо шижмашым шочыкта.
Теве ял тӱҥалтыште кундемнан лӱмлӧ писательже Юрий Артамоновын суртшо йыр пеледше олмапу-влакын пуйто мемнан мийымылан эшеат сылнын пеледмышт шижалте. Каласыман, Юрий Михайлович шочмо ялысе ӱдырамаш-влакын ударле да пашаче улмышт нерген «Ятман вате-влак» повестьымат возен.
Ятман ял, умбакыжат сылне шошо гаяк пелед да кужу ӱмыран лий!