9-15 март – Хронический вирусный С гепатит дене черланыме да тудын шарлымыж ваштареш кучедалме арня
С гепатитым тыге «шыма пуштшо» маныт. Тудын нерген Марий Элысе Тазалыкаралтыш министерствын тӱҥ внештатный инфекционистше Лариса Бочарова каласкала.
Шып «ила»
С гепатит вируслан кӧра лиеш. Тӱҥ шотышто мокш эмгана, но моло кӱлешан орган-влакат, мутлан, верге але щитовидный ту, эмганен кертыт.
С гепатитын вирусшо дене инфицироватлалтмеке, айдемын организмже шке семын тудым сеҥен огыл да вирус куд тылзе утла шарла гын, тугеже чер хронический формыш куснен. Хронический С гепатит кокла шот дене ныл еҥ кокла гыч кумытшын лиеш.
Кажне нылымше еҥын чер шке семын эрта, шукыж годым айдеме тидын нерген ятыр ий гыч вучыдымын пален налеш.
Вирус кузе пижеш?
- С гепатитын вирусшо инфицироватлалтше еҥын вӱрыштыжӧ да моло биологический жидкостьышто шуко погына. Шукыж годым айдемылан инфицироватлалтше еҥын вӱржӧ вӱрыш але сусыр коваштыш (тазыла чораш) логалмеке пижеш.
- С гепатитын вирусшо дене инъекционный наркотик дене пайдаланыше еҥлан эн писын логалеш.
- Тыгак вирус татуировкым, пирсингым, косметологий процедурым, маникюр але педикюрым ыштыме годым пижын кертеш, кунам салонышто стерильный огыл инструментым кучылтыт.
- Мӧҥгыштӧ ешысе вес еҥ дене пырля ик бритвым (лезвийым), маникюр (педикюр) ӱзгарым кучылтмо годым логал сеҥа.
- С гепатитын вирусшо вате-марийла малыме годым, тыгак мӱшкыран улмо але азам ыштыме годым инфицироватлалтше ава деч азалан куснен кертеш.
Чер кузе палдырна?
Шукыж годым вирусан С гепатит шолып эрта. Инфицироватлалтше еҥ ятыр ий шкенжым сайын шижеш.
Тӱҥалтыш стадийыште южо еҥын вийже уке, вашке ноя, вуйжо коршта, шуэн коваште нарынчалге тӱсым налын, лӱгыштен кертеш.
Мокш цирроз вияҥме годым мокшын экшыкше дене кылдалтше кугурак пале-влак лектыт: кап нелыт иземеш, мӱшкырыштӧ жидкость погына (асцит), илелогарысе вӱргорно гыч вӱр йога, вуйдорык начарын пашам ышта (энцефалопатий).
Эмлаш лиеш мо?
Российыште 2025 ий годсек «Продолжительная и активная жизнь» нацпроект почеш «Борьба с гепатитом С и минимизация рисков распространения данного заболевания» федеральный проект илышыш шыҥдаралтеш.
Тудын тӱҥ шонымашыже – хронический вирусный С гепатит дене черланымым да туддеч колымашым шагалемдаш.
Тидлан тыгай черан еҥ-влаклан эмлалташ йӧным кумдаҥдыме. С гепатит ынде ятыр ий эмлаш лийме черлан шотлалтеш. Шарныман: эмлалтмашын шуко ойыртемже уло, садлан эмым врач веле темлышаш.
С гепатит ынде ятыр ий эмлаш лийме черлан шотлалтеш.
С гепатит деч эмлалтше еҥ весым черландарен огеш керт.
С гепатитым эмлыме шотышто йодыш дене шке илыме верысе медицине тӧнежыш, тыгак СПИД-рӱдерысе врач-инфекционист деке каяш лиеш.
Марий Элысе Тазалыкаралтыш министерствын материалже почеш ямдылыме.