Шочмо сурт, шочмо ял деч шерге нимо уке. Марий Турек Сардаялыште илыше Александра ден Рудольф Семёновмытат тидым сайын палат. Садланак самырык еш шке ялыштыштак пиалым чоҥа.
Ял гыч – олаш да мӧҥгеш
Семёновмыт ик жап Озаҥ олаштат иленыт. Сашан кокымшо икшыве дене мӱшкыран улмыж годым ялыш пӧртылаш кутырен келшеныт. Сардаялыште пӧртым налыныт. Александра верысе тӱвыра пӧртыштӧ пашам ышта. Рудольф – каменщик, Озаҥыш пашаш кудалыштеш: шочмын кая да каныш кечылан толеш. Ончыч Александралан пелашыж деч посна шогаш йӧндымырак чучын. А ынде арня мучко жап эртен кайымым омат шеклане, манеш.
– Пелашем дене ик урем гыч улына, пырля модын кушкынна. Тудо весела, мурен-кушташ йӧрата, тидыжак мемнам ушен докан, вет мыят изинек усталык шӱлышан кушкынам. Рудольф дене эре гаяк ик компанийыште лийынна, ала-могай жапыште коклаштына йӧратымаш тул ылыжын. Ныл ий келшымеке, сӱаным ыштенна. Ева ӱдырна ден Егор эргынам куанен ончен куштена, – каласкала самырык ава да пелаш.
Александра тыгак И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште тӱвыра пашаеҥ специальностьлан заочно тунемеш.
– Изинек сценыште улам, садлан тиде специальность чонемлан лишыл. Декрет отпуск пытымеке, ялысе клубыш пашаш ӱжыныт. Ешыштына такшым чылан уста улына, Рудольф пелашемат сайын мура, гармоньым шокташ тунемеш. Икшывына-шамычат пеш чолга улыт, – палемда тӱвыра пашаеҥ.
Клуб пашаеҥ семын Александра ятыр мероприятийыш ушна, тӱрлӧ конкурсышто шкенжым ончыкта. А сценыш самырык еҥ лӱдде да вожылде лектеш. Тидым «А ну-ка, девушки!» республикысе конкурсым ончаш толшо-шамычат шекланышна. Калык ончыко лекме годым тургыжланымаш уке, тиддеч куаным налам манын палемда Александра шкеже.
Шым уреман, шым памашан ялыште
Сардаял – шым уреман, шым памашан ял, тушто шым ото уло. Калык пашаче, сурт оралтыштат чатка, мотор. Тӱвыра пӧрт, мотор у школ, медпункт, почто, кок кевыт пашам ыштат. Ончыч калык совхозышто тыршен, кызыт пӧръеҥ-влак утларакшым ӧрдыж кундемыш пашаш кудалыштыт.
– Ял илыш пеш келша. Тӱвыра пӧртыштына пайрем-влак годым ятыр мероприятийым эртарена. Воктенак площадкым келыштарыме, кеҥежым тушто йоча-влаклан тӱрлӧ мероприятийым эртарена. Паша деч вара мӧҥгӧ вашкем, туштат сомыл ятыр, поснак – кеҥежым. Но тиде ок лӱдыктӧ, вет моло икшыве семынак изинек пашаште шуаралт кушкынна, – манеш Александра.
Ева ден Егор йочасадыш коштыт, тений Ева икымше классыш кая. Аваштлан паша дене каяш кӱлеш гын, коча-ковашт дене шогат.
Кеҥежым Семёновмыт вӱд воктене канаш, колым кучаш, йӱштылаш коштыт. Шем теҥыз воктекат миен толаш жапым муыт. А пӱртӱс Сардаял кундемыште моткоч мотор. Емыж-саскалан, поҥгылан тораш кайыман огыл.
Марий пайремлан ешге погынат. Сашан ача-аваже мураш уста улыт, ачаже гармоньым шокта. Семёновмытын У ий деч ончыч шуктымо ик йӱлашт уло: пельменьым пырля ыштат, южышкыжо ший оксам пыштат. Кӧлан тыгай логалеш – оксан лиеш.
Тӱҥжӧ – ваш келшен, умылен, икте-весым пагален илаш, маныт Рудольф ден Александра. А шочмо-кушмо верыште тыге илаш эшеат каньыле.