Тений игече тӱрлӧ койышым ончыкта: теле вараш тольо, но лум чот оптыш, мартыште шокшо шоген, а апрельыште – юалге, но йӱр чӱчкыдынрак йӱреш, вӱдшор чот ташлен. Вашке май шуэш. Тудо могайрак лийын кертеш? А кеҥеж?.. Тидын нерген Йошкар-Олаште илыше да ятыр ий игечым эскерыше Геннадий Рыбаков палдара.
Тений март мотор да леве игече дене куандарен. Тылзын икымше пелыштыже кокла шот дене ончымаште 4,85 градус йӱштӧ лийын гын, кокымшо пелыште – 4,45 градус леве. 24 кече ояр игече шоген. 28 см кӱжгыт (куд кечыште) лум возын, а 1993-2025 ийлаште – 23 см.
Лум нерген мутым шуяш гын, апрельыштат лум сайынак лумо, мландым 18,5 см кӱжгытын леведын. 1993-2025 ийлам ончалаш гын, апрельыште кокла шот дене мландыш 7 см кӱжгыт лум возын. Но лийын тыгеат: 1997 ийыште 22 см кӱжгыт лумын, 1998 ийыште – 29 см, 2017 ийыште – 37 см, 2022 ийыште – 17 см.
Тенийысе телым ончалаш гын, декабрь гыч апрель марте лум 1993-2025 ийласе деч 1,9 пачаш шукырак лумын.
2025 ий ноябрьыште тылзе мучко плюсан температур шоген, йӱштӧ 8 декабрь гыч веле тӱҥалын, икымше лумат 9 декабрьыште веле лумын да тетла шулен огыл. А лум 11 мартыште шулаш тӱҥалын, 14 март гыч 10 градус марте шокшемден, март мучаште 12 градус шокшо лийын. Но йӱдым 23 кече минусан температур шоген, 9 мартыште юж 24 градус мартеат йӱкшен.
Апрельыште 1-10 числалаште 5,6 градус леве шоген, но пытартыш 35 ийыште 1,9 градус леве веле лийын. Садлан Марий кундемысе эҥерлаште вӱд 8 апрельланак ташлен, Изи Какшаныште вӱд 360 сантиметрлан кӱзен. А вет пытартыш 25 ийыште 17 апрель деч ончыч вӱдшор шарлен шуктен огыл, вӱдат 275 см деч утлараклан кӱзен огыл.
Пытартыш 47 ийыште тенийысе деч кугурак вӱдшор 1979 ий 1 майыште лийын, вӱд 390 сантиметрлан кӱзен.
Тений Изи Какшаныште вӱд пеш писын нӧлталалтын: 6 апрельыште – 300 см, 7 апрельыште – 350 см, но тыгак вашке пучен: 9 апрельыште – 300 см, 12 апрельыште – 230 см, 16 апрельыште – 145 см.
Ушештарен кодаш лиеш: 1993-2026 ийлаште телым лум шуко лумын гынат, Изи Какшаныште изи вӱдшор ныл гана лийын, кокла кугытын – ныл гана, кугужо – вич гана веле.
Йошкар-Олаште апрельын икымше пелыштыже эн кугу температур-влак лийыныт: 1975 ийыште – 24 градус, 1983 ийыште – 22 градус, 2021 ийыште – 21 градус шокшо, тений 1 апрельыште – 14 градус, 14 апрельыште – 16 градус шокшо. А эн йӱштӧ кече апрельын икымше пелыштыже 1963 ийыште (1 апрельыште) эсогыл 32 градус йӱштӧ лийын, 1998 ийыште – 19 градус, 2002 ийыште – 18 градус йӱштӧ, тений 11 апрельыште – 1,5 градус йӱштӧ, а кокымшо пелыште (22 апрельыште) – 2 градус йӱштӧ.
Шошо ден кеҥеж кокласе кыл
Тений мартыште кокла шот дене тылзе мучко 0,2 градус юалге шоген, а тылеч ончыч пытартыш 37 ийыште – 3,34 градус йӱштӧ; тений апрельыште – 5,3 градус леве, 1989-2025 ийлаште – 5,23 градус леве; нине ийлаштак майыште 12,5 градус шокшо шоген, тений 14 градус шокшо лийшаш.
Тений кеҥежат молгунамсе деч шокшырак лийын кертеш.
Тидымат палемдыман: пытартыш кум ийыште апрельын кокымшо пелыштыже икымше пеле деч шокшырак шоген, а тений икымше пелыште сайынак шокшо лийын, кеч кокымшо пелыштат пытартыш 36 ийысе дене таҥастарымаште утыжым юалге игече шога манаш ок лий. Уло тылзым ончалаш гын, игече 36 ийысе апрель гайракак, а мартыште молгунамсе деч ятырлан шокшырак лийын. Май тылзат 13 процентлан ондакысе деч шокшырак лийшаш, кеҥежымат ондакысе деч 2-5 процентлан шокшыракым вучыман.
Игечым ятыр ий шымлымеке, теве мом палемдаш лиеш: Йошкар-Олаште 1900-1959 ийлаште шошым кокла шот дене 2,45 градус леве шоген гын, 1989-2025 ийлаште – 4,77 градус шокшо, 2,3 градуслан левырак лийын. Кеҥежым 17,27 градус шокшо шоген гын, вара 18,2 градус, 0,9 градуслан кӱзен. Шыжым 2,7 градус леве лийын, кызыт – 4,47 градус леве, 1,8 градуслан левештен. Телым 12,6 градус йӱштӧ шоген, 1989-2025 ийлаште – 9,26 градус йӱштӧ, теле 3,4 градуслан левырак лийын.