Улыт кече-влак, кудышт уш гыч огыт йом.
25 июльышто, лач лу шагатлан, Марий кугыжаныш университетын (мемнан годым Н.К.Крупская лӱмеш пединститут ыле) палыме колонныже-влак воктен ме – историй да филологий факультетын руш-марий отделенийжын студентше-влак – вашлийына. Чырык курым ончыч, 2001 ий кеҥежым, мыланна дипломым кучыктеныт. Шоналтет да, тиде теҥгече да тыгодымак ала-могай йӧршын йомакысе илышыште лиймыла чучеш. Ме алят йоҥгата коридорлам, библиотекыште тошто книга пушым шарнена, да аудиторийын окнаж шеҥгелне Пушкин ӱмбак икымше лум вочмым але шошымсо вӱд чӱчалтыш «йӱкланымым» нигунам огына мондо.
Историй да филологий факультетын руш-марий пӧлкаже мыланна тунам шочмо пӧрт гай лийын. Группыштына Марий Эл Республикнан чыла гаяк районлаж гыч ӱдыр-рвезе-влак шинченыт, тыгак Башкирий да Одо кундемла гыч толшо-влак тунемыныт. Ме пырля синтаксисым ӱжара марте тунемынна, марий диалектологий дене нимучашдыме конспект-влакым возенна, шыгыр тӱшкагудо пӧлемлаште шочмо кечым палемденна, стипендий деч ончыч ял гыч кондымо пытартыш банке вареньым пайленна да ваш-ваш лишыл еҥ семынак эреак полшен шогенна.
Ий-влак эртеныт гынат, кызытат пеҥгыде кылым кучена, пайрем-влак дене саламлена.
2001 ийыште ме чылан кугу илышыш руш да марий йылме ден литературым туныктышо диплом дене лектынна. Но могай тӱрлӧ лийын мемнан корнына! Икте таче – уста школ директор, весе – завуч, кумшо – йочасадыште йоча-влаклан ушакылым пуышо поро воспитатель. Мемнан йӱкна кажне кечын шочмо республикын ял ден олаласе школлаштыже йоҥгалтеш, йоча чоным шочмо мутлам йӧратымаш дене ырыкта. Тыгак мемнан кокла гыч тӱвыра аланыштат пашам ыштат: культурым калыкыш вӱдышӧ, калыкнан йӱлажым аралыше улыт. Весышт бухгалтер, кугыжаныш да муниципал пашаеҥ семын тыршат, шке бизнесыштым виктарат — мемнан выпуск тӱрлӧ аланыш шарлен. Тек таче чыланжак школ доска воктене огына шого, институтнан тӱҥ урокшым кажныже шарна: кеч кушто лийына гынат, кеч-могай пашам ыштена гынат, ме шкенан кугыжанышлан да калыкланна чын, ӱшанлын да шӱм-чоным пыштен тыршена.
25 июльышто ме уэш шочмо пединститут воктене погынена. Ме вашке у историй-влакым каласкалаш тӱҥалына: кугу лийше
икшывына-влакын сеҥымашышт, чоҥымо пӧртна, шукталтше шонымаш да ончыкылык план нерген. Курсовой паша верч малыдыме йӱдым, мӧҥгӧ «пареҥгыш» але фольклор экспедицийыш веселан миен коштмым, нимо дене вудакаҥдыме келшымашын мондалтдыме татшым шарналтена. Ик кеҥеж кечын ме угыч тушто – филфакын азапдыме студентше-влак – лийына.
Татьяна СИДОРОВА (ФЁДОРОВА), Унчо школын туныктышыжо.