6 июньышто Звенигово район Чуваш Отар ялыште кумда Юл эҥер сер воктене Акатуйым палемдыме. Акатуй – чуваш калыкын ик эн йӧратыме пайремже. Тудым шошо ага пашам мучашлымеке эртарат.
Кугу ялын поян историйже
2023 ийысе перепись почеш Чуваш Отарыште 283 еҥ ила. Ял Юл сер воктене верланен да вич меҥгыш шуйна. Пӱртӱс тыште чынжымак моткоч мотор. Йырымваш пеҥгыде тумо, кож кушкыт. Мо оҥайже: пӧрт-влак ваштареш корно вес могырым пу монча-влак шинчат. Утларакшым тошто улыт: южыштыжо огыт мушкылт, а южыштыжо пурат, коклаште шем мончат коеш.
Чуваш Отарыште илыше еҥ-влак ожно моло семынак колхозышто пашам ыштеныт. Тылеч посна ты ялыште умлам куштымаш виян улмаш. Кызыт колхозат уке, умламат огыт шынде. Но шке йӱлажым, йылмыжым калык пала да арален шога.
Марий Элым да Чуваш Республикым Юл эҥер ойыра. Чуваш Отарым 1844 ийыште Чуваш кундемысе шым ял гыч илаш толшо-влак чоҥаш тӱҥалыныт. Амалже – тыште озанлыклан мландым пуэныт. Ял шочмо ий годсек калык Акатуйым пайремла.
Кугу Отечественный сарыште Чуваш Отар гыч 152 еҥ кредалын. 99 салтак мӧҥгыжӧ пӧртылын огыл. Нуным шарныме лӱмеш ялыште памятник-обелискым шогалтыме.
Рушла, чувашла, марла, татарла
Марий Элыштына шуко калык ваш келшен, пагален ила. Чуваш Отар ялыште чуваш-шамыч деч посна, марият, рушат, татар-влакат улыт. Калык-влак кокласе келшымашым Акатуй пайремыште сайын почын пуымо. Сцене гоч чуваш тӱвыра дене лишкырак палыме лийынна, Тылеч посна руш, марий муро шуко йоҥген, татар куштымаш куандарен. Тыште Звенигово район администрацийысе тӱвыра пӧлкан надырже изи огыл. Районысо тӱвыра да каныме рӱдерын методрӱдержым вуйлатыше Светлана Васильевна Гаврилова каласкала:
– Акатуйым сӧрастараш Какшамарий, Ӱлыл Памъял да моло ял гыч коллектив-влак, шкет мурышо-шамычат толыныт. Ончыч пайремыштына чуваш ансамбль-шамыч шукынрак лийыныт. Тений лач Чебоксар район гыч «Кӑмӑл» еш фольклор ансамбль шке мастарлыкшым ончыктен. Пеш сай коллектив. Ятыр конкурсын лауреатше.
Чуваш Отарыште ончыч умлам кӱрыныт. Ты сомыл виян лийын. Районыштына нуно эн ончылно ты пашаште шогеныт. Кызыт ялын эн кугу поянлыкше – калыкше. Тыште чолга, чулым чуваш-влак илат. Тӱвыраштым, йылмыштым аралат. «Чӑваш ен» калык ансамбльышт уло. Тудым ятыр ий Ираида Николаевна Орлова вуйлата. Ансамбль, ял ушемын ончычсо пу зданийыштыже погынен, репетицийым эртара. Такшым ялыште тӱвыра пӧрт лийын. 2018 ийыште тудо йӱлен. Мо оҥайже, пӧрт воктене шогышо кож нимо лийын огыл. Ты кож самырык гынат, 30 ият уке, верысе калык тудым юзылан шотла. Шонымашке шуаш манын, еҥ-влак пушеҥгыш модышым, тасмам сакалтат. Мый пеҥгыдемдем: тиде чынак. Чапле вершӧрыштӧ пушеҥгыжат ю шӱлышан.
«Чӑваш ен» рушлаже «Чувашская сторона» лиеш. Коллектив 40 ий ончыч шочын. Ты ялыш шуко ӱдырамаш Чуваш Республик гыч марлан толшо улыт. Шочмо вел деч йокрокланен, ансамбль чумырген да лӱмжымат шке кундем дене кылдалтшым пуымо. Коллективын ик эн чолга участницыже-влак Надежда Янцова, Любовь Искаева, Лира Кудряшова палдарат:
– Такшым ансамбль Звенигово олаште шочын. 1992 ийыште Чуваш Отарысе тӱвыра пӧртыштӧ чуваш тӱвыра рӱдерым ыштымеке, коллективнам тышке кусарыме. Шукынжо кызыт пенсионер улына. Арнялан кок гана погынена. Вашлийын, калык мурым мурен, чон почын мутланен, кумылна нӧлтеш. Ме тылеч посна шкеак вуйчиемым ыштена.
Еш ансамбль – тукым вий
Акатуйышто Чуваший гыч «Кӑмӑл» еш фольклор ансамбль мастарлыкшым ончыктен. Коллективын ончычсо вуйлатышыже, уста гармонист Дина Николаевна Кудряшова ойла:
– 2011 ийыште «Кӑмӑл» ансамбльым чумыренам. Коллективыштына 24 еҥ шотлалтеш. Чылан ик еш гыч, родо улына. Эн кугу ийготан участникна – 73 ияш Илья Нестерович Владимиров. Тудо мыйын гаяк гармонист. А эн изи участник – 6 ияш Егор уныкам. Тудо ансамбльыште 1,5 ияшак мураш да кушташ тӱҥалын.
Ансамбльна Российысе тӱрлӧ конкурсышто Гран-прим але 1-ше верым эре налеш. Чувашийыште мемнам сайын палат да еш пайремыш эре мураш ӱжыт. Кызыт коллективым ӱдырем Алина Николаева вуйлата.
Акатуй гӱжлен эртыш. Мурымаш-куштымаш, тӱрлӧ модыш, ярмиҥга, пӱртӱс лоҥгаште кӱктымӧ кол шӱр, тамле шудо чай, тӱҥжӧ – родо, йолташ-влак дене вашлийын мутланымаш пайремыш толшо кажне еҥын чоныштыжо поро шарнымашым коденыт.