9 август – Чоҥышын кечыже
Йӱран ма луман, йӱштӧ ма шокшо, кеч-могай мардежан игечыште чоҥышо-влак шуко пачашан пӧртым, школым, йочасадым, эмлымверым нӧлтат. Чоҥымо аланыште шуаралтше капкылан, кӧргӧ виян, писе еҥ-влак веле пашам ыштат. Ик тыгай еҥже – Оршанке район Нужавлак ялын эргыже Сергей Стрельников.
Физкультурым туныктышо, директор
Вич шочшан ешыште кушшо Сергей пашалан кожмак. Вес семынже огешат лий, очыни. Ялыште илыше йоча изинекак пашалан тунемеш. Пакчаште шӱкым кӱрын, олыкышто шудым солен, мӧҥгыштӧ ача-авалан вольыкым ашнаш полшен, Сергей пеҥгыде капкылан да койыш-шоктышан кушкын. Адакшым тудо спортым эре йӧратен. Тӱҥалтыш класслаште тунеммыж годымак физкультурым туныктышо лияш шонен. Спорт гимнастике, куштылго атлетике дене заниматлен, ече дене коштын. Спортын эн йӧратыме видше – волейбол.
– Нужавлак школ деч вара Оршанке педучилищыш физкультурым туныктышылан тунемаш пуренам. Вара Крупская лӱмеш Марий пединститутышто ойырымо профессием дене кӱшыл образованийым заочно налынам. Тыгодым шочмо ялысе спортшколышто кок ий пашам ыштенам. Ты школым петырымеке, верысе тӱвыра пӧртыш директорлан ӱжыныт. Тушто ты сомылым лу ий шуктенам, – ойла Сергей Витальевич.
Отпуск илышыжым вашталтен
С.Стрельников тӱвыра пӧртыштӧ йӧратен пашам ыштен. Тунам клуб ялысе чыла ийготан еҥлан чон дене каныме рӱдер лийын. Тыште кажне пайремлан тӱрлӧ мероприятий эртен. Илыш чынжымак шолын. Паша куаным конден гынат, пашадар шагал лийын. Ешымат аралымаш, тудым ончымаш – утларакшым пӧръеҥ паша. А тӱвыра пӧртыштӧ тыршыме жапыште Сергей Витальевич самырык пелаш да ача лийын. Ешартыш оксам ыштен налаш манын, 2006 ийыште отпускшо годым С.Стрельников Москош чоҥымо пашаш каен. Клубышто идалыкаш пашадарым тудо чоҥымаште тылзыште налын. Таче марте Сергей Витальевич чоҥымо аланыште ышта. Тудо каласкала:
– Шочмо ялыштем Москош коштшо чоҥышо бригаде лийын. Эн ончыч тушко логалынам. Кум-ныл пачашан административный зданий-влакым нӧлташ нунын дене пырля коштынам. Вара бригадына шаланен да мый ялна гыч шкетын монолитный пӧртым чоҥымо пашаш каенам. Шуко гана тушто звеньевой лийынам. Бригадын пашажым бригадир виктарен шога гын, звенон пашажым – звеньевой. Мый плотник звенон пашажым вуйлатенам.
Моско деч посна кум ий наре Архангельск кундемыш чоҥаш коштынам. Российысе Обороно министерствын Плесецк космодромыштыжо пашам ыштенам, бригадирын алмаштышыже лийынам. Ынде вич ий утларак «Тайга» чоҥымо компанийыште ыштем. Офисше лач Йошкар-Олаште верланен. Тушто плотник да монолитчик бригаде-влак улыт. Мый монолитчик-шамычын бригадирже улам. Россий мучко проект почеш пӧрт-влакым чоҥена. Фундаментым, кӱлеш чыла коммуникацийым шкеак ыштена. Командировкышто пашам ыштен пытарымешке лийына. Южгунам тудо кок арня шуйнен кертеш, южгунам тылзе, южгунам шукыракат.
Мастарлык да опыт
С.Стрельников чоҥымо пашалан тунемын огыл. Но кузежым-можым умылен, сандене ты аланыште тыршаш нимынярат лӱдын огыл.
– Кеч-могай паша чытышым, моштымашым, мастарлыкым йодеш. Йоча годсек пудалаш, пужараш тунемынам, сварщик сомылымат палем, коҥгамат оптен моштем. Чыла тиде паша ялыште кӱлеш, сандене шуко ялысе еҥ, поснак кугурак ийготан-влак, тидым ыштен моштат, шонем. А кузе моштат, тиде вес йодыш. Тыште мастарлык лийман, южылан тиде иканаште пуалтеш, а весылан тыршен тунемман. Мыйын чылажат паша опыт, шке жапше дене толын манын кертам. Конешне, строительный техникумлаште тунемше рвезе-влаклан ты сомыл куштылгынрак пуалтеш. Нуно теорийымат сайын палат, практикыштат шуко. Чылт чоҥымо аланыште образованием уке манаш огеш лий. Йошкар-Оласе тунемме рӱдерыште сварщик курсым эртенам, – палдарыш марий чоҥышо.
Чоҥышо – эре кӱлешан паша
Кызытсе саманыште чылажат писын вияҥеш. Чоҥымаш экономикын ик эн вияҥше аланжылан шотлалтеш. Нацпроект да инвестиций программе-влак негызеш кажне ийын шуко тӱрлӧ зданий чоҥалтеш. Сандене ты паша нигунам ок шоҥгем, эре кӱлешан лиеш. Пашадарымат чоҥымаште сайым тӱлат, карьер шотыштат кушкаш йӧн уло. Сергей Витальевич каласкала:
– Тиде чыла чын. Но тыршаш, шуко пӱжвӱдым йоктараш логалеш. Ме телым поранан, кеҥежым йӱран игечыштат пашам ыштена. Южгунам йӱдымат огына мале. Ик жап водительлан Йӱдвелыште тыршенам. Тушто тыгай сӱрет шинчамлан пернен: мардеж писе, пуйто тыйым пӱчкеш. Тыгай игечыште чоҥымаште сварщикым ужынам. Чот чаманенам. Но паша тыгай, окса айда-лийже яра ок тол.
Чоҥышо-шамыч проект почеш пашам ыштат. У технологий-влакым пален кучылтман. Зданий пеҥгыде лийже манын, кермычым ушышо растворым чын ыштен моштыман. Сандене ик еҥат ты пашам куштылгылан ок шотло, очыни.
Мый мӧҥгыштат эсогыл монча коҥгам шкалан йӧра манын ом опто. Чылажат чонлан келшыше, качестве шотыштат сай лийже манын тыршем. Эн ончыч лапаш деч посна кермычым оптем. Вара кузе коеш ончалам, пелашем дене каҥашем. Тунам веле коҥгам ышташ тӱҥалам.
Шольымлан Знаменский посёлкышто пӧртым чоҥаш полшенам. Тудо уста электрик, кид-йолжат чылалан толеш, но чоҥымо пашаште йоҥылышым ышташ ӧреш, сандене мый дечем полышым, каҥашым йодеш.
Ялыште пӧртым нӧлта
Сергей Витальевич ешыж дене Йошкар-Олаште ила. Но чонжо тудым ялышкак, пӱртӱс лоҥгаш шупшеш. Нужавлак ялышкыже миен кошташ тырша. Кызыт эшежым пелашыжын шочмо У Торъял район Талманъялыште кугу пӧртым чоҥа. Тений газым пурташ шона.
– Илен-толын, ялышкак каяш шонем. Тушто чонлан ласка. Света пелашемат тидын дене келша. Тудо ынде ятыр ий Йошкар-Оласе ик ветаптекыште пашам ышта. Регина ӱдырна уло. Йошкар-Оласе медколледжым йошкар диплом дене тунем пытарымеке, Орёл оласе ик клиникыште пӱйым эмлыше врачын ассистентше идалык лийын. Кызыт И.Н.Ульянов лӱмеш чуваш кугыжаныш университетыште стоматологлан тунемеш. Кумшо курсын студенткыже, – ойла С.Стрельников.
Пӧртым, заводым, школым, эмлымверым, кӱварым да моло объектым чоҥышо-влаклан – кугу чап. Тыланда кӧра илышна йӧнанрак, кундемна моторрак, экономикына виянрак. Пайремда дене Сергей Витальевич, пайремда дене чоҥышо-шамыч!