6-12 апрель – Таза илыш-йӱлам кучаш кумылаҥдыме арня (7 апрельыште палемдалтше Тазалыкын тӱнямбал кечыже вашеш)
Стрессыш вашке шуктен кертше да уда экологиян кызытсе тӱняште шке тазалык верч поснак азапланыман. Вет тазалык – тӱҥ поянлыкна. Тудым арален кодымаште таза илыш-йӱлам кучымаш тӱҥ рольым модеш. Тидын нерген Калыкын тазалыкше да медицине профилактике рӱдерын вуйлатышыже Наталья БЛОШЕНКО умылтара.
Таза илыш-йӱла манмашке пайдале кочкышым кочмым, чолга лиймым, осал койыш деч кораҥмым, психический тазалык верч азапланымым, обязательный медицине тергымашым эртымым да сайын канымым пуртыман.
Кочкыш – организмланна топливо, мом кочмына дене тазалыкна чак кылдалтын. Фруктлан, пакчасаскалан, пырчылан, белоклан да пайдале коялан поян кочкышым шукырак, а сакырым да коян кочкышым шагалрак кочмо ятыр чер деч аралалташ полша.
Физзарядкым эре ыштымаш капкылым сай формышто веле огыл, тыгак нелытым нормышто кучаш полша, тыгак шӱм-вӱргорно системым пеҥгыдемда, кумылым нӧлта.
Уда койыш: тамакым шупшмаш, аракам йӱмаш, наркотик дене таҥлалтмаш – тазалыкым лунчыртат, неле чер марте шуктен кертыт.
Психический тазалык верчат азапланыман. Стресс, кумылым волтышо эмоций, мален темдымаш шкешижмашым начаремдат. Садлан канышлан, хоббилан да лишыл еҥ-влак дене мутланымылан жапым муман.
Жапыштыже диспансеризацийым да медицине тергымашым эртыман. Врач деке идалыклан кеч ик гана миен толмо тӱҥалтыш стадийыште тазалык дене нелылыкым муаш, кугу черым жапыштыже чактараш полшен кертеш.
Таза илыш-йӱлам кучымын сай шӧрынжӧ:
- иммунитет пеҥгыдемеш, вирусан да инфекциян чер шуэнрак пижеш;
- инфекциян огыл хронический чер дене черланен кертме лӱдыкшӧ иземеш, ремиссий пагыт кужемеш;
- кумыл нӧлтеш, депрессий, стресс чакнат;
- ешыштат, пашаштат чолгалык ешаралтеш;
- организмыште ийгот дене кылдалтше вашталтыш варашрак палдырна;
- ӱмыр кужунрак шуйна, шоҥгеммекат шкем сайын шижаш полша;
- капкыл мотор, а коваште яндар лийыт;
- кажне кечын вий-куатым шижыда;
- йоча-влаклан да родо-тукымлан чын пример ончыкталтеш.
Сай койышым илышышкыда пурташ гын, шкем сайынрак шижаш тӱҥалыда, а илышда волгыдырак да оҥайрак лиеш. Шарныза: тазалык – шкенан кидыште.
Марий Эл Республикысе Тазалык аралтыш министерствын материалже почеш ямдылыме.