1-7 июнь – Йоча тазалыкым аралыме арня
Икшывын тазалыкшым аралыме – ешын, кугыжанышын да тичмаш обществын тӱҥ задачышт. Таза илыш-йӱлам кучышо ньоган капкылже виян, кумылжо поро. Йоча таза, чулым, ушан да сеҥымашке шуаш тыршыше кушшо манын, икмыняр тӱҥ правилым шотыш налаш Марий Элысе Тазалык аралтыш министерствын ава лийме да йоча пагытым аралыме отделын советникше Наталья Григорьева темла.
Кечаш режим
Тудо йочан ийготшылан, койыш-шоктышыжлан келыштаралтшаш. Икшыве мален темшаш, жапыштыже кочшаш да яндар южышто жапым эртарышаш.
- Омо – таза лияш ик эн тӱҥ фактор. Малыме годым организм вийым пога, кечыгутышто погымо информаций дене «пашам ышта». Шанчыеҥ-влак доказатленыт: волгалтше экранан носитель-влак организмын суткасе ритмжым пужат да омым шотыш кондышо гормоным – мелатониным – шагалемдат. Садлан йоча, телефоным кучен, кужу жап шинчышаш огыл да малаш вочмо деч ончыч кидыш гаджетым налшаш огыл.
- Таза кочкыш. Йочан рационыштыжо белок, коя да углевод, тыгак витамин, минеральный вещества ден полиненасыщенный жирный кислота лийшаш улыт. Икшывылан тичмаш пырчан, шыл, шӧр-торык, пайдале коян кочкышым, пакчасаскам пукшыман.
- Шукырак тарванылман. Эрдене зарядкым ыштыме, физкультминуткым эртарыме, тарванылме модыш дене модмо, йолын коштмо, куржталме, турпоходыш коштмо лулеге да чогашыл вияҥмылан веле огыл, уло организмлан пайдам кондат да тӱрлӧ чер деч аралат.
- Гигиене. Йоча да подростко годым организм писын кушкеш да вияҥеш, а иммунный системе эше пеҥгыдем шуын огыл. Садлан гигиене правилым шуктымо моткоч кӱлешан. Ӱп, коваште эре ару лийшаш улыт, пӱйым эрыктыман, вургемым арулыкышто кучыман. Тыге йоча ответственный кушкеш да шкенжым чер деч арала.
- Капкылым шуараш икшывым азаж годсек туныктыман – яндар юж, кечыйол, вӱд дене. Тыгай йоча пеҥгыдырак да чытышырак, тудо йӱштым да шокшым, мардежым чыта, шуэнрак черлана, нерве системыже пеҥгыде.
- Икоян еш. Личность семын вияҥме годым йочалан ача-аван йӧратымышт, арален шогымышт моткоч кӱлешан. Ешыште икте-весылан ӱшаныме, полшымо шӱлыш озалана гын, психологий могырымат йоча таза кушкеш.
- Ача-ава – йочалан пример. Таза илыш-йӱлам кучымо нерген шинчымашын негызше лач ешыште шыҥдаралтеш. Садлан эн ончыч кугыеҥ-шамычлан таза илыш-йӱлам кучыман да икшыве-влаклан пример лийман.