Тыгай девиз дене кодшо каныш кечылаште Йошкар-Оласе Чарла кремльыште II Марий книга фестиваль эртыш.
Тушто Моско, Санкт-Петербург олаласе, Марий Эл, Татарстан, Башкортостан, Коми, Удмуртий, Мордовий республикласе, Киров, Саратов да Рязань кундемласе, Минск оласе (Беларусь Республик) савыктыш-влак шке пашашт дене ончер-ярмиҥгаште палымым ыштеныт. Ӱмашсе тыгай фестиваль дене таҥастарымаште тений участник-шамыч шукынрак лийыныт. Мероприятий программат поянрак ыле.
Фестиваль кышкарыште коми-пермяк автор-влак дене вашлиймаш лийын. Уна-шамыч коми-пермяк йылме дене почеламутым колыштыныт. Оҥай ыле.
Фестиваль годым тӱрлӧ мастер-класс, викторине лийыныт. Нуно кугыеҥымат, йоча-влакымат сымыстареныт.
Марий книга фестивальыште калыклан историй, руш, марий, татар, башкир йомак-влак, легенде да преданий, биографий, йоча книга-влак темлалтыныт.
Российын поян историйже дене палдара
Моско гыч историк, писатель, профессор, Россий историй шотышто независимый эксперт, ТВ спикер Александр Александрович Черёмин шке книгаже-влакым конден. Тудо каласкала:
– Ончыч шымлыме пашам-влак утларакшым краеведений дене кылдалтыныт ыле. «Туровское княжество (X-XIV века)», «Старая Астрахань (XIII-XVI века)», «Полоцкое княжество (IX – XIV века)», «Город Сарай-Берке – Сарай-ал-Джедид (XIII–XVI века)» книгамлаште шуко оҥайым пален налаш лиеш. Ятыр материалым йотэлласе архивлаште погенам. Шӧртньӧ Орда жапым йӧратен шымленам, чонемланат ты курым лишылрак, молан манаш гын мый Астраханьыште шочынам. А докторлык пашамын темыже – антитеррор. Тудым мый ынде ятыр ий келгын шымлем. «Первый», «Москва доверие» да моло телеканаллаште ты темылан пӧлеклалтше выпуск-влакым мый денем ямдылыме. Тылеч посна йот кундемысе «Беларусь 1», «Беларусь 2» телеканаллаштат пашам ыштем.
Икмыняр книгам Кугу Отечественный сарлан, Совет Ушем жапыште военно-морской флот кузе чоҥалтмылан пӧлеклалтын.
Книгам оҥайрак да келгырак лийже манын, изобразительный материалым кучылтам. Ожнысо оксан але наградын фотожым, мутлан. Мый ший оксам погем. Брестыште шымлыме пашам эртарыме годым римский динарий оксам муынам. Шукын Шӧртньӧ Орда темылан монографийым возымем палат, сандене, ту жапысе артефактым, ший оксам муыт гын, але фотом ыштен, мылам колтат, але тугак пӧлеклат. Кызыт ныл книгам возалтеш. Марий Книга фестивальыш кокымшо гана ушненам. Ӱмаште Марий Эл дене пошкудо улшо кундемла гыч утларакшым участник лийыныт гын, тений торасе ола гычат савыктыш-влак толыныт. Тиде пеш куандара. Моло участник-шамыч деч шкеже книгам налмаш уке. Мылам утларакшым пӧлеклат. Историк улам, сандене мылам архив материал – эн шерге да эн кӱлешан.
У сынан йоча книга-влак
Фестивальын ятыр участникше еҥ-шамычлан йоча литературым темлен. Тӱрлӧ калык йомак, йоча ойлымаш, повесть, раскраске, пазл-книга, шотлаш, лудаш туныктыман литератур – чылажат оҥай да сылне сӱретан. Мутлан, Саратов область гыч «Вверх!» савыктыш йоча да подростко-шамычлан у сынан книга-влакым конден. Чыла тидын нерген Озаҥ ола гыч йоча писатель Ольга Шуравина каласкала:
– «Вверх» савыктыш 2021 ийыште шочын. Автор, издатель-влак тӱрлӧ ола гыч улына, кылым онлайн кучена. Кызытсе саманыште, чаманен каласыман, йоча-влак книгам шагал кучен лудыт, сандене, ӱдыр-рвезе-шамычым сымыстараш манын, книгам шкешотаным, у сынаным ыштена.
Мутлан, «Чрезвычайно необычайно» — тӱрлӧ игече нерген ойлымаш сборник. Тудо 7-11 ияш йоча-влаклан келыштаралтын. Книга тӱрыштӧ тӱрлӧ оҥай фактым, заданий-влакым возымо.
Фестивальыште мыйын «Мрак в Раю, и Сонька тоже», «Училкины рассказки» книгам-влак ончыкталтыныт. Ӱшанем, произведением-влакым Марий Элыште лудшо-шамыч аклат. Тудо шукылан туныкта, шонем.
О.Шуравина – педагог, экскурсовод. Ончыч йоча писатель детектив сынан произведений-влакым возен. «Вверх» савыктыш дене палыме лиймеке, йоча-шамычлан ойлымаш-шамычым сера.
Марий сӱретче
Книгам налаш кумылан-влак шукын лийыныт. Йошкар-Олаште илыше Яков Михайлов тыгай ярмиҥга-влакым поснак чот йӧрата да кажне гана тушко миен толаш тырша. Тысе фестивальыште тудо палыме марий сӱретче Иван Ямбердовын «Родная земля» альбом-книгажым налын.
– Иван Михайловичын творчествыжым йӧратем. Кажне пашаже шонаш тарата. Галерейыште лийме годым шуко сӱретчын радына-влак коклаште Иван Ямбердовыным иканаште палаш лиеш. Тудын шке почеркше уло. «Родная земля» книгам ик маркетплейсыште налаш онченам, да шергыла чучын, а фестивальыште тудо изиш шулдырак, эшежым автографан лийын. Тылеч посна йоча-влаклан кок книгам налынам, – манеш Я.Михайлов.
Книга пайрем сайын эртен, участник-шамычынат, книгам налше-влакынат чоныштышт поро сай шарнымашым коден!
Марий книга фестиваль «Читающая Россия. Книжные фестивали в российский регионах» проект кышкарыште культурный инициативе-влак президент фондын полшымыж дене эртаралтын.