Йошкар-Олаште илыше Алексей Порфирьев Марий Элысе МВД-н кинологий службо рӱдерыштыже инспектор-кинологлан ышта. Ты профессийыште тудо ынде – коло ий наре.
Жерар дене пырля
Службыжым Параньга район Олор ялын шочшыжо Марий Турек районысо ОВД-ште тӱҥалын – ИВС-ыште (изолятор временного содержания) милиционер-кинолог должностьыш пашаеҥ кӱлын.
– Ончыч пий деч садак лӱдат. Жерар кличкан немыч овчарке икымше напарникем ыле. Тӱҥалтыштак когыньнам Уфа олаш пел ийлан колтеныт. Еҥым, арверым кычалаш да молылан туныктеныт, – палдара кинолог.
Тылеч вара Алексей Леонидович профессийжым эшеат йӧратен шынден. Ныл ий гыч тудо ешыж дене Йошкар-Олаш илаш куснен да патрульно-постовой службышто кинологланак службыжым шуен. Жерар напарникшат олаште служитлаш тӱҥалын.
– Дежурство годым нелырак ыле: ола мучко 12 шагат йолын патрулироватлен коштман. Мыйже йӧра, а пий смене пытымашеш чот ярна ыле. Южгунамже шинчеш да огешат кай, шӱдыренак наҥгаяш логалеш ыле.
Район гыч олаш толмеке, Жерар дене Чавайн бульварыш икымше гана патрулироватлаш лектынна. Сергей Чавайнын памятникше дек лишемнат, тудым ончен, пеш талын опта, пыкше лыпландаренам – шарналта кинолог.
Кажне пийын – шке койышыжо
2017 ий гыч А.Порфирьев республикысе МВД-н кинологий службо рӱдерышкыже кусаралтын. Коло ий наре кинологлан пашам ыштыме жапыште Алексей Леонидович лу пий дене пашам ыштен шуктен.
Ик суткалан сменыш лектыт. Эрдене паша верыш толешат, оружийым, спецсредствам налеш, инструктажым эрта. Ныл йолан напарникше дене выездым вучат. Кӱлмӧ годым следственно-оперативный группо дене пырля осал пашам ыштыме верыш лектыт. Ончыч шолыштшо еҥым але вес осал пашам ыштышым кычалаш чӱчкыдынрак лекташышт логалын гын, кызыт тыгайже шуэнрак лиеда – интернет аланыште утларак шолыштыт ала-мо манын палдара кинолог.
Кызыт Алексей Леонидович вич пий дене пашам ышта. Иктыжым, пел ияш немыч овчаркым, але конденыт веле – туныктыман, манеш. Айдемым, пудешталт кертше веществам, наркотикым кычалме – кажныж годым посна напарник.
– Иктыжым чотрак йӧратем, молыштым пешыже огыл манын ойыркалымаш уке. Кажне пийын – шке койышыжо. Айдеме семын нунат сангвиник, холерик, меланхолик, флегматик улыт. Шкеже холерик уламат, ныл йолан йолташемат тыгаяк лийшаш: чулым, чылажымат тыманмеш ыштыше, тӱҥалме пашам мучаш марте шуктышо, – палдара инспектор-кинолог.
Мутым колыштмылан – тамле кочкышым
Кинологий службо рӱдерыште утларакшым немыч овчарке-влакым кучат. Бельгийский овчарке ден лабрадор урлык пий-влакат службышто полшат. Но немыч овчарке – тренироватлаш да дрессироватлаш, туныкташ эн чот келшыше урлык манын палемда А.Порфирьев. Адакшым тыгакак писын мондат, садланак нуным эре тренироватлыман. Шукыж годым кинологий службо рӱдерыш пел ияш пий-влакым налыт да службылан туныкташ тӱҥалыт. Пий-влак кокла шот дене 8-10 ий служитлат.
– Пийын кумылжымат шотыш налман. Эрдене толат, ныл йолан напарникетын шинчашкыже ончалат да умылет – таче, мутлан, чот толаштараш огеш кӱл, каныже, шонет. Южгунам тыгеат лиеш: пий сырыше, пурлынат кертеш. Тыгайым иканаште чактарыман, уке гын тудо лушкыдылыкетым шижеш. Вет пий эре палышаш: айдеме – тӱҥ, доминант. Дрессировко годым «кнут да пряник» принцип дене пашам ыштена. Кнут манмыже – пий мом ыштышаш, тудым кид дене ончыктет: шинчаш командылан туныктымо годым эн ончыч ончыктет, кӱлеш гын, шкеак пуртен шындет. Тидлан тамлым, шылым, пуэт. Тыге тудо умыла: йодмым шуктем – тамлын пукшат, мӱшкырымат темаш лиеш. Тӱҥ команде-влак – «сидеть», «стоять», «лежать», «рядом». Южо пий моткоч писын тунемеш, весылан гын шукырак жап кӱлеш, – манеш А.Порфирьеф.
Кинолог, мутлан, паша гыч кая гын, пийжым вес кинологлан пуат. Алексей Леонидовичланат Барселона пийже ончычсо коллегыж деч куснен. Туге гынат Барселона дене пеш сайын служитлат. Служебный тандем манмым ыштыме годым ныл йолан напарник умылышаш: тиде айдеме дене пашам ышташ лиеш, тудо ок ондале, манеш инспектор-кинолог.
Шижыт, умылат
Алексей Леонидовичын палдарымыж почеш, пий-влак пеш сайын шижын моштат. Осал ден поро еҥ-влакымат пеш сайын ойыркалат: уремыште кайыше ковам ок опто гын, мутлан, южо еҥ ӱмбак уло сырымыж дене ырла.
– Икымше напарникем эрелан эн-эн кодеш. Службо гыч кораҥдымеке, Жерарым мӧҥгӧ коденам. Тудо мыйым команде деч поснат сайын умылен. Район гыч олаш пашам ышташ толмына почеш ик случай лийын. Уремыште патрулироватлыме годым кастене мемнан дек ӱдыр куржын толын да пӧръеҥ тудым виешлаш тӧчен манын палдарен. Кӱчшӧ дене саде пӧръеҥым удыралын шуктен улмаш. Саде вер дек мийышна, Жерарлан «нюхай» манын командым пуышым. Тудыжо ӱпшӱч нале да, «след» манын пелештенат шым шукто, чымыктыш. Мый – почешыже. Пече рож гыч пурен, кужу шудо гоч куржын, корем гоч вончен, пушеҥге да вондер кокла гыч лектын, камвоч-камвоч, Жерарым поктен шуаш толашем. Тудыжо Советский уремысе ик остановко дек миен шуын да кышам йомдарен, мыйым вучен шинчен. Саде пӧръеҥ маршруткыш шинчын кудалын, витне, – шарналта А.Порфирьев.
Пий-влакланат службо деч каналтыман. Тидлан кинолог ныл йолан напарникше-влакым Какшан эҥер воктеке намиен коштыкта. Туштыжо нуно шер теммешкышт кудалыштыт, модытат.
Ричард лабрадоржо, Барселона, Лорд да Себастьян немыч овчаркыже-влак Алексей Леонидовичлан лач пий да напарник гына огытыл. Нуно йолташ семынак тудым мут деч посна умылат, ик гана ончалмаштак кумылжым шижыт да чоным почын кутырымыжым колыштыт.