Йошкар-Олаште илыше да ятыр ий игечым эскерыше йолташна Геннадий Иванович Рыбаков шокшо кеҥежым сӧра. А шошыжо молгунамсе деч шокшырак лие мо? Тудо палдара:
– Кодшо 40 ийым шергалаш гын, тенийысе март шокшо ыле, а апрельшокшырак лийын огыл. Май шокшырак лийшаш.
Тыгай шошо деч вара шокшо кеҥежым вучыман, но тыгай лияш шанс 65 процент веле.
Шӱдӧ наре ийым шеҥгек ончалына гын, ужын кертына: кеҥежым 1936 ийыште Марий Элыште кокла шот дене 19,7 градус шокшо лийын. А кодшо 40 ийысе игечым шарналташ гын, 2010 ийыште кеҥежым 22,2 градус шокшо ыле. А чылаже кодшо 40 ий жапыште пеш шокшо кеҥеж 7 гана шоген, 2010-2024 ийлаште – 19,3 гыч 22,2 градус марте. Но юалгырак кеҥежымат шарналтыман: 1992 ийыште 15,5 градус веле лийын, 1959 ийыште эше юалгырак – 14,4 градус.
Кодшо 40 ийым ончалаш гын, шокшо кеҥеж юалге деч 20 процентлан шукырак шоген. Пеш шокшо кеҥеж кандаш гана шоген, шокшо кеҥеж – 13 гана, юалгырак кеҥеж – 11 гана, пеш юалге кеҥеж – кум гана.
Тиде 40 ий жапыштак кеҥежын кумшо ужашыште йӱран кече лийын, а эше тышечын кумшо ужашыштыже – кӱдырчан йӱран. Тиде 40 ий жапыштак кеҥежымсе 92 кече гыч 67 процентше ояр игече лкуандарен.
Кеҥеж тылзе-влак кокла гыч эн шокшыжо лийыныт: июнь – 8 гана, июль – 26 гана, август – 6 гана.
Кеҥежын кокла шот дене шотлымо температуржым ончалаш гын, 1900-1960 ийлаште юж 17,2 градус марте ырен, 1991-2025 ийлаште – 18,2 градус марте. Лектеш, кеҥеж ондакысе жап деч 1 градуслан шокшырак лийын.
А шошо 100 ий ончычсо деч 2,3 градуслан левештын, шыже – 1,8 градуслан, теле – 2,4 градуслан.
Эн шокшо кече-влак (1980 ий гыч тӱҥалын) шогеныт: 38 градус – 1991 ий июньышто да 2010 ий июльышто, 37 градус – кок ий жапыште, 35 – 8 ий годым.
Август тылзе нерген поснак каласынем: 37 градус шокшо 2010 ийыште ийын, 35 градус – 2007 да 2021 ийлаште. А вет августышто йӱштат шоген: 1986 ийыште – 2 градус йӱштӧ, 1989 да 1996 ийлаште – 0 градус.
Тений май тӱҥалтыште шокшо кече-влак шогышт, но кодшо 40 ий жапыште ты пагытыштак (1-7 май) игече эшеат шокшырак лийын 1987, 1993, 1996, 2001, 2002, 2010 ийлаште.
Май тылзын икымше пелыштыже (1-15 май) кодшо 43 ийыште пеш шокшо шоген1996, 2009, 2010, 2019 ийлаште. А теве пеш юалге 1986, 1999, 2000, 2017, 2024 ийлаште лийын.
Май тылзым тичмашнек ончалаш гын, пеш шокшо 2005, 2010, 2014, 2015, 2021 ийлаште шоген.