Марий Эл чодыралан поян кундем. Пытартыш жапыште еҥ-шамыч яллаште нуным ужаш тӱҥалыныт. Тыгай годым мом ыштыман да кузе шкем кучыман?
Россий МЧС маска дене вашлийме годым шкем кузе кучаш кӱлмӧ шотышто умылтара:
янлыкым ужынат – ит лишем. Тудо верым коден каяш, тыгодым ласкалыкым аралаш тырше.
Маскаиге-влак деке ит чакне. Ава маска, шке игыже-влакым аралаш шонен, тыйын ӱмбакет кержалтын кертеш.
Каныме верыште кочмо деч вара торым ит кодо. Кочкыш пуш янлыкым тый декет конден сеҥа.
Коштмо годым кугу йӱк дене мутлане, иктаж-мом перкале.
Кугу да таза гай кояш тырше. Тидлан, кидым кӱшкӧ нӧлталын, вӱй ӱмбалнет рюкзакым але вес арверым кучо да йӱк-йӱаным пу. Тыге маска лӱдеш да савырнен кая.
Шинчаваш вашлийында гын, туп дене савырнен куржаш ит вашке. Маска-шамыч чот писын куржталыт. Ик шагатыште 50 наре меҥгым эртен сеҥат, лучо эркын шеҥгеке чакне.
Колышыла ит кой. Маска тый декет лишемын да терген, савырналын кертеш.
Пушеҥгыш кӱзӧ. Тыгодым ончылнет самырык але шоҥго маска шога умылаш тырше. Самырык маска пушеҥге вуйыш кӱза, шоҥгылан тидым ышташ йӧсырак лиеш.
Маска воктенак уло але укем теве кузе умылаш лиеш:
Мландым шукерте огыл тарватыме, пургедме, кӱнчымӧ гын, маска воктенак лийын кертеш. Чодыраште савырыме пундыш, шалатыме куткышуэ, кугу кумдыкышто пургедме регенче ирсӧснан огыл, а маскан ты верыште лиймыжым шижтарат. Тушто янлык пӱгыльмым але муным кычалын. Мланде вӱдыжгӧ да шемалге гын, маска шукерте огыл тыште лийын.
Вӱд воктенысе лавыран але ошман корнышто янлыкын кышаже сайынак кодеш. Тудо маскан але укем куштылгын умылаш лиеш. Ты янлыкын кышажым вич парняже да тудлан келшыше вӱдотызаже палдарат. Кыша вудыкаҥын але шаланен огыл гын, маска воктенак.
Йолгорно. Маска йолгорно шудышто але регенчыште аҥысырын шуйналтше лаке-влакым ушештара. Тыгай йолгорно дене янлык-шамыч чӱчкыдын коштыт. Садлан тыгайыш логалында гын, кораҥ эртыман.
Удырымо пушеҥге. Пушеҥге тӱҥысӧ келге удыралтыш-влак кӱчын тыглай кышаже веле огытыл. Тыге ыштен, маска шке кумдыкшым палемда, моло маска-влаклан кӧ улмыжым шижтара да пунжо вашталтме годым удыртыш деч шкенжым арала.
Маска шурышто чӱчкыдын тӱрлӧ кочкыш палдырна. Тушеч пар лектеш гын, янлык шукерте огыл ты верыште лийын.
Кугу кумдыкышто лаптыргыше, катлыше емыж-саскан вондыжо-влакым ужында гын, тыште шукерте огыл маска мӱшкыржым темен каен.
Кугу янлык деч кодшыжым шекланенда, тыгодым виля пушым шижында, тугеже лӱдыкшӧ – воктенак.
Палашда
Маска-влак лийын кертме чодыраш пурымо деч ончыч кумыжым йӱлалтыза. Ты пуш тудлан чодырасе пожарым ушештара. Тыге янлык тусо верым коден кая.
Янлык тыгак йоҥгыдо йӱк-йӱаным огеш йӧрате. Тыгай годым каяш кӱлмыжым умыла. Садлан мурым чӱкташ, иктаж-мом перкалаш келшен толеш.
Шыжым маскан тӱҥ кочкышыжлан тӱрлӧ емыж-саска, пӱкш, тумлеге шотлалтыт. Юл кундем округысо, тыгак Марий Элысе чодыралаште илыше янлык-влак шукыж годым чодыраштак мӱшкырыштым темат. Уке гын, ял воктенысе сад-пакчаште але пасушто кушшо тӱрлӧ саскалан толыт. Тений чодыраште саска сайын шочын, садлан янлык-влак калыклан уто лӱдыкшым огыт лук.
Цифре
2016 ийыште – 887,
2025 ийыште – 955 маскам шотленыт Марий Элыште.
2024 ийыште Марий кундемыште сонарзе-влаклан 165 маскам (109 пытареныт) лӱаш лийын, 2025 ийыште – 179 (141 лӱеныт).