6 июльышто Йошкар-Олаште XVIII Россий кÿкшытан марий самырык тукым слётым пайремлын почыныт. И.С.Палантай лӱмеш национальный сымыктыш гимназийыште Марий Эл гыч веле огыл, элнан тӱрлӧ кундемже: Пермь кундем, Киров область, Свердловск да Тюмень олала, тыгак Башкортостан, Татарстан да Удмуртий республикла – гыч чолга марий ӱдыр-рвезе-влак чумыргеныт.
Йылмым, тӱвырам, йӱлам арален кодымаште ты мероприятийын надырже моткоч кугу. Слёт годым у проект-влак шочыт, кугурак да опытан-влак шинчымашышт дене пайлалтыт. А эн тӱҥжӧ – регион-влак коклаште кыл пеҥгыдемеш. Россий калык-влакын икоян улмо идалыкыште тидыже поснак кӱлешан.
Марий самырык тукым слётын ойыртемже нерген тудын организаторжо, оньыжа, Мер каҥашын председательже Э.В.Александров каласкала:
– Тений слётыш 100 ӱдыр-рвезе толшаш ыле, но тӱрлӧ амаллан кӧра икмыняр еҥ толын кертын огыл. Марий самырык тукым слётышто мер пашалан еҥ-влакым, кугыжаныш кучемыш пураш лидер-влакым ямдылена. Кугешнен кертына: шуко слётчик лӱмлӧ еҥыш савырна, кугу паша верым налын шога – Марий Элыште веле огыл, вес регионыштат.
Тенийысе слёт Россий калык-влакын икоян улмо идалыклан пӧлеклалтын. Программымат тидым шотыш налын ямдылыме. Мутлан, икымше кечынак Россий калык-влак ассамблейын Марий Элысе отделенийжым вуйлатыше Лариса Николаевна Яковлева да отделенийын еҥже-влак дене вашлиймаш лийын.
Туныктымашым ончалаш гын, тӱҥ шотышто социальный проектированийлан тӱткыш ышталтеш. Кугешнена: слёт гыч вийым налше проект-влак Россий кумдыкышто сеҥышыш лектыт. Ме тыште идейым шочыктена, негызым пыштена, тудым эркын-эркын кугемдена да мучаш марте намиен шуктена. Слётчик-влакын проектыштым шымлена да ӧрдыжеш поген огына пыште: эре ончыко наҥгаяш тыршена, тидлан наставник, туныктышо-влак полшат. Ончычсо слётчик радам гыч ӱдыр-рвезе-шамыч таче организатор-влак радамыште улыт. Тидат – кугешнаш амал.
Вес ужаш – цифровизаций. Марий йылме цифровой тӱняште теме дене Андрей Валерьевич Чемышев пашам ышта. Марий йылмым кумда интернет ресурсыш лукмаште шке жапыштыже слётчикна-влакат полшеныт.
Туризм нергенат мондыман огыл, вет кызыт Йошкар-Олаште турист автобус эре шукемеш. А шке регионышто, шке районышто але ялыште турист-шамычлан маршрут-влакым почаш моткоч шуко йӧн уло, тидым илышыш гына пуртыман. Икмыняр нюансым палаш гын, тидын шотышто уто нелылыкшат ок лек: проектым возен, грантым сеҥен, шонен пыштымым ышташ лиеш.
Таче нацпроект-влак нерген чӱчкыдын ойлена. Еш, демографий нерген кызыт шуко закон улыт. Нунын дене пашам кузе ышташ самырык-шамычлан палдарыме шуэш. Республикысе Кугыжаныш Погынышто депутат да Тӱвыра, национальный политике, туризм да спорт комитетым вуйлатыше семын тидын кӱлешлыкшым поснак палемден кертам. Тений Россий парламентаризмлан – 120 ий, тудо кузе шочын, могай закон-влак улыт да таче могай закон-влакым кучылт сеҥена, палдаренна. Кызытсе слётчик-влак кокла гыч студент-шамычат ятырын улыт. Тидын дене кылдалтше программе-влак нергенат йодышым тарватенна. Закон-влакым пален да моштен кучылтын, самырык-шамыч, ешым чумырен, икшыван лийыт. Тыге ача-ава шке йочажым туныкта, лидерым кушта, ончыкыжым тудо мер да кугыжаныш тӱняште веле огыл тыршаш тӱҥалеш, но кумда Российыштына кугу илышлан келшыше айдеме лиеш.
Слётым почмашке Марий Эл Республикысе Правительстве Председательын алмаштышыже – республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр К.Иванов толын. Константин Анатольевич ӱдыр-рвезе-влак дене вашлиймашым эртарен да йодышыштлан вашештен.
Ешге – слётыш
Алина ден Евгений Канинмыт Екатеринбург олаште илат, Тюмень делегаций лӱм дене слётыш толыныт. Евгенийын кокажын, Тюменьысе марий-влакын автономийыштым вуйлатыше М.Меньшихын, темлымыж почеш ты мероприятийыш ушненыт.
Евгений – Свердловск область Арти район гыч, Алина Красноуфимск районышто шочын. Ешым чумырымыштлан тений – индеш ий. Евгений Екатеринбургышто электромонтёрлан пашам ышта, Алина – верысе МВД пашаеҥ. Йошкар-Олаш Алина икымше гана толын гын, Евгений 10 ий ончыч тыште лийын. Самырык вате-марийлан слёт – шке гаяк чолга марий ӱдыр-рвезе-шамыч дене палыме лияш, ум пален налаш да Марий Элым ужаш йӧн.
Акаж дене пырля
Уфа ола Маргарита Алиева тукым акаже Дарья Ибаева дене пырля слётыш икымше гана ушнен.
– Уфаштак шочынам, ача-авам Мишкан район Ирсай гыч марий-влак улыт. Марла чыла умылем, но пешыже ом кутыро, шольымат – тыгак. Садлан слётыш шке калыкем нерген шукырак пален налаш, марий йылмым сайынрак тунемаш, шке гаяк ӱдыр-рвезе-шамыч дене палыме лияш шонымаш дене толынам, – ойла ӱдыр.
Маргарита Бирскысе медико-фармацевтический колледжыште тунемеш, икымше курсым пытарен. Акушерское дело специальность дене шинчымашым пога, ончыкыжым у айдемылан ош тӱняш шочаш полшынем, манеш.
Слётчик-шамычлан поян программым ямдыленыт: вашлиймаш, каҥашымаш, тӱрлӧ вере лектын коштмаш, экскурсий-влак.
Ӱшанена, тӱрлӧ вере илыше, тӱрлӧ пашам ыштыше да тунемше, но марла кутырышо да мурен-куштышо ӱдыр-рвезе-шамычлан Марий самырык тукым слёт ик эн волгыдо пагыт семын шарналт кодеш.
Авторын да Д.Речкинын фотошт.