Кужэҥер район Ӱштымбал школышко мийымеке, тӱҥалтыш класслам да марий йылмым туныктышо Алёна Сидыганова (тудым тыште Алёна Леонидовна маныт) дене палыме лийым. Тудо кызыт кумшо икшывыж дене декретыште гынат, чонжо дене школыштак.
Чоҥышо ден туныктышо
Алёна ден Сергей коктынат Ӱштымбал ял гычак улыт. Мо оҥайже: шуко пачеран пӧртын ик подъездыштыжак шочын-кушкыныт. Рвезе ӱдыр деч кандаш ийлан кугурак, сандене тудым эре эскерен да кушкын шумыжым вучен. Алёнан институтыш тунемаш пурымекыже, рвезе соцкыл гоч ӱдырлан возен колтен – тыгак келшымаш тӱҥалын. Кызыт ынде кудымшо ий пырля улыт. Нунын вич да кок ияш эргышт-влак, кум тылзаш ӱдырышт кушкыт.
Алёнан пелашыже Марий кундемысе ик военный частьыште чоҥымо пашам шукта. Кызыт кокымшо эргыж дене декретный отпускышто, а Алёна – изи Анелия дене. Йочам ончаш да шуараш кова-коча-шамычат сай эҥертыш улыт, маныт нуно.
– Ешыште ме кумытын кушкынна: мый да кок изам, чылт шкемын ешем семынак. Ик изамже фармацевтлан пашам ышта, весыже машинам тӧрла.
Туныктышо лияш авам кумылаҥден манын кертам. Изиэм годсек тудын пелен коштынам, пашажым онченам. Вара авамак Марпединститутыш тунемаш каяш темлен. Тудо, Алевтина Михайловна Иванова, Ӱштымбал школышто ятыр ий тырша, историйым, географийым, обществознанийым туныкта. Институт деч вара магистратурыш пуренам, тушто кокымшо ий филолог семын шинчымашем келгемдем, – каласкалыш Алёна.
Ял ден олаште
Алёна шуко жапым шочмо ялыштыже эртара. Йошкар-Олаштат пачерым айлат. Тушто утларакше каныш кечыла годым лийыт.
Эрге-шамычым Ӱштымбал йочасадышке коштыктат. Пытартыш жапыште ава нунылан шинчымашым пуышо модышым ойырен налеш. Кугуракше дене лудашат эркын тунемыт. Клим ден Ян чӱчкыдынак шылын модыт, сылнысем почеш чыланат пырля кушташ йӧратат.
– Ава лияш – мыланем пиал да илышысе эн сай шижмаш. Икымше гана тыгай куан 19 ияш улмем годым пуалтын. Азам кузе ончаш, кузе да мом ышташ вигак от пале, чылажат опыт дене погына. Ондак нелыракат лийын, ындыже каньылыракла чучеш, – манеш кум шочшан ава.
Марла да рушла
Алёна ден Сергей шочшыштым поро кумылым ончыкташ, шкем кучен мошташ, икте-весым пагалаш да йӧраташ туныктат, тыгак осал ынышт лий манын шонат.
Сидыгановмыт ешыште марла да рушла кутырат. Кугурак икшывыж дене Алёна марла мутлана.
– Кызыт яллаштат марла пеш шукын огыт ойло. Теве туныктымо классыштем вич йоча ыле, тышеч иктыже гына марла мошта. Южышт, коеш, марла пелешташ вожылыт. А шкеже марла кутыраш тыршенам, тидыже нунылан келшен. Огыт умыло да кусараш верештеш ыле, – ойла самырык туныктышо.
Алёна школышто тунеммыж годым, туныктышо семынат Колумб лудмашке коштын, икымше верышкат лектеден. Шкежат почеламутым, заметкым «Ямде лий» газетыш возкален. Спорт дене кылым кучен, волейбол ден баскетболла модын. А кодшо ийын школын чапшым туныктышо семын ӱстембал теннис дене таҥасымаште арален. Ончыкыжым йоча-влакым туныкташ да марла кутыраш утыр кумылаҥдаш шонымаш дене ила.
Кузе канат?
Яра жапыште Алёна алмазный мозаике дене шинчылтеш, номер дене сӱретла, тыгак пидеш, тӱрла. А Сергей машинам тӧрлаш мастар, шке гаражыштыже тӱрлым ачалкала.
Кажне кеҥежым Сидыгановмыт Килемар районысо Визимьяр деч 7-8 меҥге тораште улшо Кумьяр кундемыш канаш коштыт. Палаткым шындат да икмыняр гана ты мотор вершӧрыш миен толыт. Тушто кок-кум кечым эртарат. Кум ер уло. Ерласе яндар вӱдшак мом шога?! Тыгак Юл эҥерым йӧратат, Кокшайск кундемыште лиедат. Пӱртӱсыш миен толмо деч вара вий-куат утыр погына, маныт.