23 февраль – 1 март – Иммунитетым пеҥгыдемдыме арня (1 мартысе Иммунитетын тӱнямбал кечыже вашеш)
Кап нелытым иземдымаш тазалык шотышто тӱткышым йодеш. Тидын нерген Марий Эл Республикын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкан советникше Наталья Чегаева палдара.
Айдеме амал деч посна кенета каҥгештеш гын, тиде илышлан лӱдыкшӧ черын вияҥмыж нерген шижтарен кертеш, садлан арнялан ик гана эрдене шуженеш висалтмым привычкыш пурташ пайдале. Лӱмынак уто нелыт деч утлаш толашымат тазалыклан эҥгекым ыштен кертеш, вет тиде организмыште чыла тӱрлӧ вещества алмашталтмым авалта.
Айдемым каҥгешташ таратыше ятыр амал уло. Нунын кокла гыч иктыже – уто кап нелыт да тудын тазалыклан ышталтше эҥгекше. Ӧрдымылан кӧра ятыр чер вияҥ кертеш, тышке кугу давлений, 2-шо типан сакыр диабет, мокш стеатоз пурат. Конешне, тидын нерген шагал еҥ шона, шукынжо лач йӧратыме йолашым чиен кертдымышт шотышто тургыжланат.
Капкыл кугыт ден формым шотыш кондаш амал кеч-могай лиеш гынат, теве мом шотыш налман.
Пеҥгыдемдыме, коя погынымо годым воспалительный агент-влакын чолгаҥмыштлан кӧра иммунный системын пашаже вашталтеш. Эсогыл уто кап нелыт годым эркын эртыше воспаленийлан кӧра иммунитет шке клеткыже-влакым пытараш тӱҥалеш.
Вес шымлымаш-влак ончыктеныт: ӧрдымӧ годым иммунитет гриппын вирусшым начарын чыта, вакцинацийынат пайдаже иземеш. Садлан кугыеҥ прививкым ыштыктен гынат, но уто кап нелыт дене орлана гын, грипп але вирусан вес чер дене черланен кертме лӱдыкшӧ кок пачаш кугемеш. Садлан кап нелытым нормыш кондаш гын, иммунитетынат пашаже саемеш.
Кап нелытым кузе шотыш кондаш?
Шарныза, тазалыклан эҥгек ынже лий манын, арняште 0,5-1 кг деч утларак нелытым кудалтыман огыл.
Ты шотышто эркын, но чын корно дене кайыман. Чыла иканаште ышташ тыршыман огыл, изирак ошкыл гыч тӱҥалман, у пунктыш ямде лиймеке веле кусныман.
1. Раш цельым шындыман. А раш цельым висаш лиеш. Могай цельыш шуаш шонымым коймо верыш возыман да кажне арнян ик гана эрдене шуженеш висалтман.
2. Вӱдым ситышын йӱман.
3. Кечыште вич порций деч шагал огыл пакчасаскам, фруктым да емыжым кочман.
4. Кажне кечын физкультурлан жапым ойырыман.
5. Чот шужымеш коштман огыл. Вич шагат утла нимом кочкаш огыл гын, аппетитым кучаш неле, утыждене кочкын шындаш лиеш. Садлан сумкаште иктаж пайдале кочкышым коштыкташ сай.
Модный диете-влакым кучаш тыршыман огыл. Кок арня жапыште капкыл нелыт нимынярат ок воло але кочкыш привычкым вашталтен огыда керт гын, врач-диетологын, эндокринологын полышыштлан эҥерташ лиеш.
Шарныза: эн сайже, мом ме шкалан ыштен кертына – тиде лач ТАЧЕ тӱҥалаш. Шонымашке вигак шуаш неле, кумыл волен кертеш. Но тиде корнын ик ужашыже веле. Кӱчык жаплан диетыш шичме кужу жаплан пайдам ок пу. «Таза капыште пеҥгыде иммунитетан таза чон» манме шонымашке изи ошкыл дене веле шуаш лиеш. Тыге ончылно кужу да пиалан илыш вуча.
Марий Эл Республикысе Тазалык аралтыш министерствын материалже почеш ямдылыме.