Медведево район Ошладӱр ял (рушлаже Средняя Турша маныт) райрӱдӧ деч йӱдвел-касвел могырышто, Киров область воктене верланен. Йошкар-Ола гыч тушко пел шагат наре жапыште миен шуаш лиеш. Ошла эҥерын пурла серыштыже верланымылан ялым тыге лӱмденыт.
Кок уреман Ошладӱрыштӧ 300 наре еҥ ила.
2014 ий марте ты ял Туршо ял шотан илемын рӱдыжлан шотлалтын. Туршымучаш, Изи Туршо, Головино, Курманаево, Турша кӱртньыгорно станций тушко пуреныт. Реорганизаций деч вара Туршо ден Пижма кок илемым Лӱльпан ял шотан илем администрацийыш пуртеныт.
Кок урем, школ, ФАП…
Администрацийыште консультантлан 2007 ий годсек ыштыше Е.Охотникова деч ты ял нерген каласкалаш йодна. Елена Михайловна Ошладӱрыштак шочын-кушкын, туштак еш пиалым муын, садлан ял да тусо калык нерген документ почеш веле огыл пала.
– Ялна кок уреман: Школьный да Молодёжный. Ончыч Ошладӱр Туршо ял шотан илемын рӱдыжлан шотлалтын, садлан мо кӱлешыже чыла тыштак верланеныт. Верысе да пошкудо ялла гыч йоча-влак тысе тӱҥ школыш коштыт, йочасадат – школ пелен. ФАП, клуб, почто, книгагудо пашам ыштат. Шуко пачеран кок пачашан кок пӧрт да кум пачашан ик пӧрт улыт. Икмыняр ий ончыч йоча площадкым уэмденыт, тидат яллан ямым пурта, – палдарыш Е.Охотникова.
Канде тулым вучен илат
Елена Михайловнан палдарымыж почеш, самырык-влак Ошладӱрыштӧ пешыже кодын огытыл – чылан, паша верым кычалын, ола илышым ойырен налыныт. Адакшым Ошладӱр марте газпуч толын шуын огыл – Лӱльпан марте веле, тидат шочмо ялым коден кайымын амалже лийын кертеш. Туге гынат Туршо да Пижма кундемласе калык канде тулым вучен ила, ӱшаным ок йомдаре.
Ял калык школышто да йочасадыште пашам ышта. «Мясо-Молоко Ресурс» ООО-н производствыжо воктенак верланен, туштат тыршат. Йошкар-Оласе предприятийлаш пашаш кудалыштыт, утларакшым – кӱртньӧ омсам ыштымашке.
– Ошладӱрыштӧ йокрок манаш ок лий. Кеҥеж жаплан уремла поснак йӱк-йӱан дене темыт. Йоча-шамыч коча-ковашт дек шогаш толыт, оласе-влак сад-пакчам шукын шындат. Тыште пӱртӱс мотор, воктенак – эҥер, чодыра. Ола деч тораштырак илена, садлан мланде участкым але пӧртым налаш йодшо-шамыч пешыже уке улыт, – каласкалыш Елена Михайловна.
У Торъял районышто шочшо Л.Иванова Туршо школышто 26 ий наре пашам ышта. Лилия Владимировна ял илыш нерген теве мом палдарыш:
– Ошладӱр ончычсо гай кугужак огыл, тунамсе семын ынде илыш ок гӱжлӧ. Туге гынат ваш-ваш полшен илена. Чаманен каласыман, кушкын толшо тукым утларакшым рушла кутыра, коча-кова-влак деч веле марла пелештымым колат. Кугурак пайремлан пырля погынаш тыршена, мер пашамат вораҥдарена. Теве, мутлан, пошкудо Головино ялыште тошто обелискым уэмденна. Кугу Отечественный сарыште вуйым пыштыше землякна-влаклан Ошладӱрысӧ памятникымат эре ачален шогена, воктенысе кумдыкым сылнештарена. Кажне ийын 9 майыште памятник воктене Сеҥымаш кечылан пӧлеклалтше мероприятийым эртарена.
Ончыч ял пайремлан чылан пырля кугу ӱстелым погена ыле. Кызыт тыгайже шуэнрак да шуэнрак эртаралтеш.
Историй гыч
1917 ий марте Ошладӱр марий ял Виче губернийысе Яраҥ уездын ужашыжлан шотлалтын, Упшо волостьыш пурен. ВЦИК-н да Совнаркомын декретлан келшышын, 1920 ий 20 ноябрь гыч Марий автономный областьын Краснококшайский кантонышкыжо кусна, а 1924 ий гыч Оршанке кантонын ужашыже лиеш.
1931 ийыште ялыште «Знамя» колхоз ышталтеш, озанлыкыште тӱҥ шотышто йытыным куштеныт. Кугу Отечественный сар жапыште неле лийын, но колхоз чыла планым темен. 1950-ше ийлаште пошкудо ялласе колхоз-влакат «Знамяш» пурат. 1960-шо ийлаште Ошладӱрыштӧ шымияш школым, варарак кыдалаш школым чоҥат. Ялысе тӱвыра пӧртын коллективше районысо да республикысе конкурслаште чолгалыкше дене ойыртемалтын.
Авторын да Л.Иванован колтымо фото-влак.