Йошкар-Олаште илыше Н.Корпачева пакчасаскам ончен куштымо нерген шуко пала. Надежда Аркадьевнан олаште изирак кевытше уло, тушто тӱрлӧ нӧшмым, ӱяҥдышым, сад-пакчазе-шамычлан моло арверым темла. Киров кундем Изи Лижнӓ ялыште шочын-кушшо ӱдырамаш Марий кундемыш 2009 ийыште илаш куснен.
«Мланде пашам йӧратем»
– Такшым эре торговльо аланыште пашам ыштенам. Марий Элыш толмеке, Йошкар-Оласе ик гипермаркетысе кушкылым ужалыме пӧлкаш пашаш пуренам да ныл ий наре тыршенам. Пашаеҥ-влакым тушто ончыч туныктеныт, да мыланна аттестацийым эрташ кӱлын. Наставникем ыле, тудын каласкалымыжым тӱткын колыштынам да ушышкем пыштенам. Кушкылым ончен куштымо теме пеш оҥай, ты аланыште эре улан тунем шогыман, шуко мом палыман, – каласкала Н.Корпачева.
Шым ий ончыч Надежда Аркадьевна шке кевытшым почын. Калык дене пашам ышташ, налше-шамыч дене кутыраш, пайдале каҥашым пуаш келша манын палемда тудо. Кевытышкыже могай сатум конда – ончыч шымла, вара гына калыклан темла. А кушкыллан у препарат-влак эре лектыт.
– Ончыч шкемынат мланде участкем ыле, но жап шагаллан кӧра тушто нимом ыштен шуктен омыл. Паша деч вара миен, шланг дене вӱдым гына шавем ыле. Садлан ты сомылым кодаш пернен. Но мланде пашам чот йӧратем, ялыште илымем годымат пакчам шынденам. Ончыкыжымат шке пӧртан да мландан лияш шонем, – ойла ӱдырамаш.
Чер деч аралыман, ӱяҥдыман
Надежда Аркадьевна деч кугымӧрым теле деч вара обрабатыватлыме да ӱяҥдышым пуымо нерген палдараш йодым.
– Ончыч кукшо лышташлам кораҥдыман, тыге самырык лышташ вашкерак лектеш. Южо еҥ ожнысо семын марганцовко раствор дене обрабатыватла. Мӧрылан «Бусидо» препарат келшен толеш. Ик пакетым ик ведра вӱдеш лугыман. Кужу нерем да мландысе моло копшаҥге деч утлаш полша. Кугымӧрланак эше «Спасатель» препарат уло, кум ампулым 10 литр вӱдыштӧ лугыман. Тудат тӱрлӧ паразитым пытара.
Тылеч вара ик арня гыч ӱяҥдышым пуаш лиеш. Тидлан «Акварин», «БиоМастер» (препаратыште кок упаковко: чер деч да лышташлан ӱяҥдыш) лач лийыт. «Ароматная клубника» препарат (атыште кум тӱрлӧ тӱсан гранул) кум тӱрлӧ минеральный ӱяҥдыш гыч шога. Икмыняр жап гыч «Торфяной ДАР Марий Эл» ӱяҥдышым опташ сай. Ты сомылым 15 градус леве игечыште шуктыман.
Кугымӧр пеледалташ тӱҥалме жапыште «Борогум-М» препаратым шыжыкташ лиеш, тудо саскалык нерештышым (завязьым) пуа. А вара кугымӧр саскам пуаш тӱҥалеш, тылеч вара тылзылан ик гана (ноябрь марте) ӱяҥдыме дене серлагаш лиеш. Ремонтантный сортлан тидыже поснак кӱлеш, – палдара Надежда Аркадьевна.
Ужалыше кевытыштыже кугымӧр росотамат (Курыкмарий район гыч кондыштарат) темла. «Лия сахарная», «Купчиха», «Чёрный принц» сорт-влакым йӧратен налыт.
Нӧшмылан, росоталан, пушеҥгыланат…
«Торфяной ДАР Марий Эл» препарат нерген Н.Корпачева поснак палемдыш. Тусо гуминовый кислота, микроэлемент-влак кушкылым тазаҥдаш полшат. «Фитоспорин», «Триходерма», «Байкал» препарат-шамыч дене пырля кучылташ лиеш. Кум арнялан ик гана кушкылыш шаваш гын, вож сайын вияҥеш, пакчасаска лектыш кугемеш. Озымым шындыме годым рокысо лакыш опташ лиеш. Пӧлемысе кушкылланат (1,5 литр вӱдлан ик кугу совла ты препаратым пыштыман) келшен толеш – одарланен кушкыт да пеледыт.
Нӧшмым, пареҥгым да моло вожсаскам шындыме деч ончыч обработатлаш сай – чер деч арала, нӧшмӧ вашкерак шыта. А шыжым шукияш, саскан пушеҥге ден вондер йыр мландыш ты ӱяҥдышан вӱдым шаведа гын, нине кушкыл-влак телым сайын эртарат.
Авторын фотожо.