Кызыт ятыр самырык еҥ пакча сомылым вораҥдара: пеледышым, тӱрлӧ саскам да молымат кушта. Теве Йошкар-Ола гыч Ирина Эманова пелашыжын шочмо-кушмо Кораксола ялыштыже (Морко район) икмыняр ий тӱрлӧ сорт кугымӧрым шында да тудын лектышыжым шымла.
Ты пашалан мо кумылаҥден манын йодмемлан вашмут тыгайрак лие:
– Кугымӧрым ончен кушташ шонымаш шукертак лийын. Икмыняр ий почела ик элыш кугымӧр плантацийыш пашам ышташ коштынам. Тушто чот кугу кумдыкышто саскам куштат, тыге ты сомыллан кумылаҥынам.
Марлан лекмеке, пелашемлан шке шонымашем нерген ойлымеке, тудо мыйым поддержатлен. Ончыч плёнко дене леведме, вӱдым шавыме шлангым келыштарыме системе почеш изирак кумдыкышто шынденна. Лектыш куандарыше лийын. Садлан ик идалык гыч шындыме кугытым ешаренна. Но утыжым шуко куштена манаш огеш лий, мыланна сита.
Пакчаштына тӱрлӧ сорт кугымӧр уло. Мыланем Азия, Клери сорт-влак моло деч тамлыракла чучыт. Марий Элыште тыгак Чёрный принц, Соната, Полка сорт-влак сайын шочыт. Тыгак вараш шушо сортым – Мальвинам – шындат. Ӱмаште мыят тудым кушташ тӱҥалынам. Тений изирак лектышым пуэн. Мальвина сорт августышто шке саскаж дене куандара. Кеҥеж тӱҥалтыште але мучаште кӱын шушо саска-влак коклаште уто ойыртем огеш шижалт. Тамышт икгайракак.
Самырык пакчазын ойлымыж почеш, мӧрым август-сентябрьыште шындаш темлалтеш. Шындымеке, вӱдым чӱчкыдын шавыман. Саска лектыш куандарыже манын, кум ийлан ик гана верым вашталтыман. Шошым кугымӧр йыраҥым сайын ачалыман: ончыч кукшо лышташым эрыктыман, вара ӱяҥдышым пуыман. Теле деч ончыч кугымӧр шудым солыман, ӧрыш-влакым кӱрыштман.
– Мый пакчаште тӱрлӧ сомылым ласкан вораҥдараш йӧратем. Тыгодым шкешотан терапийым, кумыл нӧлтмым шижам. Кызытеш йочам-влак изирак улыт, нуныланат шуко жапым ойырыман. Садлан чот кугу кумдыкышто саскам кушташ йӧн уке. Но, илен-толын, кугымӧр плантацийым кугемдаш шонымаш уло, – ойла Ирина.
Тудо палемдыш: тений кугымӧр ӱмашсе деч сайрак шочын. Кодшо ийын йӱрлан кӧра шуко саска шӱын.
Чевер саска гыч Ирина икшывыже-шамычлан тӱрлӧ тамле кочкышым ямдыла, тыгак компотым петыра, телылан кылмыкта. Ты сомыл тудлан куаным конда.