Морко район Шап Унчо гыч Яков Тимофеев вич ияшак колым кучаш тӱҥалын.
Кӧ таратен?
Изиж годым Яков Марий Шап ял воктенысе коремыш пинюгым кучаш коштын. А вара ачаже пеленже налаш тӱҥалын, Шора эҥер деке лектыныт. Варажым шкетынак колым кучаш коштеден. Лӱдынат, ӧрынат огыл! Кызыт 9 ияш Лёва ден 6 ияш Глеб йочаже-влак дене эҥырат.
– Эргым-влак мыйын гаяк колым кучаш пеш йӧратат, но эн чотшо изиракше тиде пашалан кумылан. Ялыш миена гына, тудо тунамак ӱжаш тӱҥалеш. Йочасадыш тыге огеш кынел, а колым кучаш манат гын, кеч-мыняр шагатлан помыжалтеш, лийже тиде кок-кум шагат эр гынат. Теве мо оҥайже: икте почеш весым лочка, тудын чӱҥга, а мыйын уке. Южгунамже мӧҥгыжат виешак наҥгаяш перна: «Шого, шого, эше иктым кучем, да каена», манеш, – воштылеш Яков.
Кушто кучат?
– Колым кучаш тӱрлӧ вере коштына. Шочмо ялыш каена гын, тушто воктенак шуко плотина уло. Ик эрдене ик вере кает гын, вес эрдене вес плотинаш лектын кудалат. Кечывалым колжо начарынрак чӱҥга, да пашамат кечывалым ышташ кӱлеш, садлан эрден але кастен эҥырым кучен шинчына. Юл эҥерышкат коштын савырнышна, шукерте огыл Свияжскыште экскурсий дене мийымына годым вӱд воктеке эҥер дене миен толынна, – вашештыш колызо.
Айда пырля!
Яков Тимофеевын ВКонтакте соцкылысе «Марий мыскара» тӱшкаштыже ятыр подписчик уло. Чӱчкыдын тудын роликшым интернетыштат ужаш лиеш. А шукерте огыл кок вияш эфирым эртарен. Мо оҥайже, кол кучымо гычак ыштен. «Могай йодышым тӱҥ шотышто пуэденыт?» йодышлан тыгай вашмут лие: «Кушто кучеда?» да «Мо чӱҥга?», а тыгежым, манаш лиеш, так кутырен шинченна чыла темыланат. Пеш ӧрмаш, пуйто шкетын отыл, а кашакын эҥер сер воктен улына.
Йӱштӧ але шокшо?
Опытан колызо-влакым вӱд ӱмбалне телымат ужаш лиеш. А мемнан геройна могай игечыште колым кучаш йӧрата? Тиде йодышлан тудо тыге вашештыш:
– Телым кучаш ом тарване, мый шокшым йӧратыше айдеме улам. Садлан вӱд кылмымеке, эҥырвоштырем-шамычым поген пыштем, да чон вургыжын уэш шошым вучем.
Секретда уло мо?
– Ятыр секрет уло, чылажымак каласкалаш тӱҥалат гын, пеш шуко жап кӱлеш. А тыгеже чыла секретшылан вашмутшо опыт дене толеш. Ончет, эскерет кунам да кузе, мо дене кол чӱҥга, да чыла палаш тӱҥалат. Шке миен от тол гын, кушеч колжо логалеш? Шкежак ведрашкет ок тӧрштӧ вет…– мыскара йӧре мутшым кошартыш мыскараче-колызо Яков.