Самырык марий офицер Евгений Малинин СВО-што тушман деч лӱдын огыл. Пӱсӧ уш-акылым, патырлыкым ончыктен, чыла задачым шуктен. Нелын сусыргымеке, Евгений ужмым чарнен. Лач тунам салтакын чонжым лӱдмаш авалтен.
Ача-авалан – чап
Женя Морко район Изнур ялыште кандаш шочшан ешыште кушкын. Кум ӱдыр ден вич рвезе лийыныт. Ачашт Борис Филиппович 2004 ийыштак колен. Тунам Женя шымше классыште тунемын. Ятыр шоныш аваже Раисия Петровнан вачӱмбакыже возын. Неле лийын гынат, Малининмыт илышлан вуйым шийын огытыл. Вашла эҥертен, чыла йӧсым илен лекташ пырля тыршеныт.
Илышын кочо тамжым Женя ондакак пален налын. Тудын Валерий изаже военнослужащий лийын. 1996 ийыште Таджикистаныште колен. Валерий Малининын лӱмжым Йошкар-Оласе мемориальный комплексыште «Павшим воинам-интернационалистам» монументыште возымо. Женян Денис шольыжо 2022 ийыште СВО-што ЛНР-ысе Попасное олам налмаште вуйым пыштен. Раисия Петровнан тунам тазалыкше начар лийын, вуйушыжат пудыранен ыле. Сандене тудлан ешыште иктат Денис ден Женя эргыже-влак сӧй пасушто кредалмышт нерген ойлен огытыл. Ава чон садыгак шижын, очыни. Тазалыкше эшеат чот лунчырген, а 2024 ийыште герой рвезе-влакым шочыктышо марий ӱдырамаш вес тӱняш каен. Женян кум акаж ден кок изаже улыт.
Танкист
Е.Малинин Советский район Вечын селасе аграрно-строительный техникумышто автомеханик профессийым налын. Вара Пермь крайыште эл ончылно порысшым шуктен. Армий гыч толмеке, Москошто автомеханиклан пашаш пурынеже ыле. Но чыла вере паша опытым йодыныт, эсогыл стажёрланат налын огытыл. Тунам самырык рвезе тӱрлӧ пашам ыштен.
Изаже семын военный корныш шогалаш пӱралтын докан. Кум ий контракт почеш Таджикистаныште служитлен, танкын командирже лийын, а вара профессионал корныжо Чечня Республикыште шуйнен. Женя ойла:
– Кок ий Чечнясе Калиновская станицыште пашам ыштенам. 2017 ийыште Шали оласе частьыш мемнам кусареныт. Тушто тунам посна танк батальон лийын. Ты частьыште танк биатлоныште мастарлыкем шуараш тӱҥалынам. Вара идалык гыч Ханкала посёлкыш колтеныт. Танк биатлон таҥасымаште ик гана веле огыл икымше да кокымшо верым налынам. Ты таҥасымаш, дисциплине, шкем шуарымаш ончыкшым СВО-што шуко гана полшеныт. А тушко мемнан подрезделенийнам 2022 ий 23 февральыште колтеныт. Медицине машинам, гражданский еҥ-влакым лӱйкалалаш огыл манын ойленыт. Иктат тиде пытартыш корно лийын кертеш манын шонен огыл.
Икте вучен, весе ужален
– Украина чекыште шукын мемнам вученыт, а южышт, мӧҥгешла, поктен колташ тыршеныт. Ик ӱдырамаш корно покшеке машинаж гыч лектын шогалын. Россий салтак-влак гражданский-шамычым икганат тӱкен огытыл. Ты ӱдырамашым поктен колтымат огыл, а ӧрдыж гыч эртен, умбакыже кайыме.
Херсон кундемыште лийме годым Новотроицкое посёлко гыч еҥ-влак ме тендам тынар чот эше 2014 ийыштак вучымо манын ойленыт.
Ик ӱдырамаш нуным утараш толыт манын шонен, руш войска-влакым Совет Ушем жапысе флаг дене вашлияш лектын. А тидыже тушман-шамыч лийыныт улмаш.
Чыла нине историйым палыме салтакна-влак, тидым шке шинчашт дене ужшо-шамыч, каласкаленыт.
Тушман дене кредалме годым эре тӱткӧ лийман, тушто иктыланат ӱшан уке. Тыйын шинчашкет куанен ончен кертыт, но нунын чоныштышт, ушыштышт могай шонымаш, палаш огеш лий. Таве вӱдыш, когыльыш аярым пыштен, руш салтак-влакым пытараш тыршат. Марий Эл гыч тыге ик рвезе колен.
Яллаште гражданский-влак кокла гыч ужалышат вашлиялтыт. Кӧжым палыме гынат, ме тӱкен огынал.
Икана полигоныш лекме, мый Киев гыч пӧръеҥым вашлийынам. Тудын кок эргыже уло улмаш. Кугурак эргыжым Украинын рӱдолаж гыч луктын кертын, а изиракше туштак кодын. Изиракше салтак радамыш шогалаш шонен. Тунам ачаже ойлен: «Россий ваштареш лият гын, сӧй пасушто вашлийына. Ачат ӱмбаке кидым нӧлталын кертат гын, пушт мыйым». Изи эргыже ачажын мутшо деч вара украин армийыш каен огыл, шылын коштеш, – каласкала офицер-танкист.
Приказ уло, шуктыман
Малина позывноян пӧръеҥын мутшо почеш, военный операцийыште тӱрлӧ ситуаций лиеда. Сандене салтаклан, поснак командирлан, пеҥгыде уш-акылым аралыман, вашке решенийым приниматлен моштыман.
– 2022 ий 1 апрельыште ДНР-се Великая Новосёлка посёлко деке кум танк дене каенна. Ик танкна куакшан верыш, варажым миныш логалын. Мыйын командем, шуко шоныде, туддеке лишемын. Йӱлышӧ танк гыч лекше салтак-влак мемнан танкыш кӱзышт. Нуным лӱдыкшыдымӧ верыш наҥгайышна. Вара танкна мӧҥгеш палемдыме приказым, тушманын опорный пунктшым пытараш, шукташ кайыш. Танкыште кум еҥ шинчена: командир, механик да наводчик. Мый командир улам. Тыгодым наводчик пашамат шукыж годым шуктенам. Опорный пунктым пытарымеке, мӧҥгешла кайышыла, кумшо танкна йӱлымым ужна. Вара шкежат миныш логалынна. А мемнан дене пырля эше сусыргышо салтак ыле. Снайпер-шамыч танкист-влакым вигак пытараш тыршат. Ме танк гыч лекме деч ончыч тӱжваке дымовой шашкым луктын шуэнна. Тыге нылытын колымаш деч утленна, – палдарыш Малина.
Кӧргӧ виян пӧръеҥ
Е.Малинин кок гана сусырген. 2023 ийыште боевой заданий деч вара толмеке, кум танкист блиндажыш малаш возын. Ик шагат гыч тушко снаряд камвозын. Оксолко-влак кумыньыштымат сусыртеныт. Кок танкистын йолышкышт логалын, Евгенийлан – шола пулышсовлаш. А кӱшнӧ дрон чоҥештен. Танкист-йолташ-влак окшаклен куржыныт да шкенан артиллерист-влак деке лектыныт. Тылзе Женя госпитальыште эмлалтын.
А идалык гыч Работино села воктене нелын сусырген.
– Боевой заданийыш кас велеш лекме. Мемнам тушманын разведке-дронжо эскерен улмаш. Ме шекланыме огыл. Ик снарядым веле колтен шуктымо, «Баба-яга» дрон снарядым кышкаш тӱҥалын. Машина гыч лекмеке, ончылнем ик снаряд пудештын да чыла осколко ӱмбакем логалын. Кок йолташем, Юмылан тау, куштылгын сусырген. Мый ушым йомдаренам. 25 кече комышто лийынам. Помыжалтынам Санкт-Петербургысо госпитальыште. Кидем, йолем пидме, вуем чыла пӱтырымӧ, пуйто мешакым чиктыме. Тунам мый пленыш логалынам манын шоненам. Бинтым пӱй дене пурынам. Эмлымвер гыч куржаш тыршенам. Жап эртымеке веле кушто улмемым умыленам.
Врач-влак илышем верч чот кучедалыныт. Икмыняр операцийым ыштеныт. Черетан операций деч вара мылам ужаш ом тӱҥал манын ойленыт. Илымем шуын огыл. Пычкемыш тӱняште илыш уке. Колымаш веле! Тыге шоненам. Но ешем вийым пуэн. Лариса акам госпитальыште лиймем годым пашаж гыч каен да мыйым ончен, Санкт-Петербургыштак илыше изам эре мый декем коштын.
Икана госпитальыште коштмо годым пурла шинчам дене кечыйолым ужым. Врач-влакат ойлышт, ты шинчам аралаш, содыки медицине вашке ончыко кая, можыч иктаж-мом ышташ лиеш, – ойла Е.Малинин.
Марий офицер кызыт кид, нерӱпш дене шижаш, пылыш дене чотрак колаш тунемын. Тудо яра ок шинче. Сокыр-влакын Марий Элысе пӧлкашкышт коштеш, тушто маскироватлалтме сеткым пидеш, тыгак оксагалтам урга, шочмо ялыштыже пӧртым чоҥа, таза илыш-йӱлам куча, колым кучаш, поҥгым погаш коштеш.
«Илыше кодынам гын, ты тӱняште ыштышаш пашам эше уло. Лишыл еҥем, йолташем-влак у кӱкшытыш шуаш ӱнарым пуат, кумылаҥдат», – манеш Женя.
Шинчам эмлаш иканаште огеш лий. Тидлан чытыш да жап кӱлыт. Сентябрьыште танкистын черетан операций лиеш. Кеч ӱмылым ужын кертеш гынат, Евгенийлан куан. Ӱшанена, тиде шукталтеш.