Шукерте огыл Йошкар-Олаште С.Чавайн лӱмеш Калыкле книгагудышто Ю.Медведеван «Лоскутки души. Искусство кинусайга» ончерже эртаралтын.
Тушко куэм гыч ямдылыме картине-влакым чумырымо. Нуным японийысе технике – кинусайга – почеш ыштыме: куэм ластык-влакым икте-весе дене келыштарен ушат.
Рвезе-влакат ушненыт
Юлия Валерьевна – ешартыш шинчымашым пуышо педагог, тулык, ача-ава ончымо деч посна кодшо йоча-влаклан Лӱльпанысе рӱдерыште (Медведево район) пашам ышта. Юрино район Васильевское селаште туныктышо ешыште шочын-кушшо ӱдырамаш изинек кидпашалан шӱман лийын. Марий пединститутым тунем пытарымеке, Лӱльпан йочасадыште ятыр жап воспитательлан пашам ыштен. Кум ий ончыч тудым тусо йоча рӱдерыш ешартыш шинчымашым пуышо педагоглан пашаш ӱжыныт. Да тылеч вара Юлия Валерьевнан усталыкше утыр гына вияҥеш.
– Йоча-шамыч дене ончыч мамык гыч модыш-влакым ямдыленна. Варарак икшыве-шамычым ала-могай у сомыллан туныкташ шоненам. Интернетыште кинусайга технике нерген пален налынам. Ӱдыр-рвезе-влаклан келшен, икымше классыш коштшо-шамычат ты кидпашалан кумылаҥыныт. Ындыже индешымше класс гыч рвезе-влакат мемнан дек ушненыт, – каласкала педагог.
«Жап эртымымат ом шиж»
Кинусайга технике куштылго огыл манын палемда Ю.Медведева. Мутлан, интернетыште иктаж сӱрет келша, тыгайымак ышташ кумылаҥеш. Сӱретым печатлен лукмеке, пеноплексыш клеитлат. Кӱзӧ дене пыртак пӱчкын, кагазым кораҥдат да куэмым келыштарат. Южгунам сӱретым ямдылыме годым кидпашазе иктаж тӱсым шкаланже келшышылан вашталта. Кызыт кӱлеш сӱретым нейросеть полшымо дене ямдылаш лиеш, тиде йӧн денат пайдаланат. Юлия Валерьевналан кинусайга технике тунар келшен, эсогыл паша деч вара мӧҥгыштыжӧ мотор сӱрет-влакым шочыкта.
– Южо картиным, тыглайжым, ик касыштак ямдылен шуктем. Кудыжо гын – нелырак: изи деталян сӱрет дене арня денат шинчылташ логалеш. Тидлан чытышан лийман, но мыланем тунар чот келша, жап эртымымат ом шиж. Куэм тӱрлӧ лиеш, южыжо «мут колыштдымо» улыт. Тӱҥалме годым куэмым кушто муаш манын шоненам. А вара пуйто уло Лӱльпан калык рӱдерышкына куэмым кондаш тӱҥалын. Ынде могай куэм картиныш кузерак возеш, йоча-шамычат сайынак палат. Пеноплексат тӱрлӧ лиеш, тудымат ойыркален моштат, – палдара Ю.Медведева.
«Лоскутки души. Искусство кинусайга» ончерыш идалык жапыште шочыктымо 34 пашам чумырымо. Тушеч шымытшым тунемше-влак ямдыленыт, молыжо – туныктышыштын. Картинылаште утларакшым ӱдырамаш-влакын образыштым ужаш лиеш, пӱртӱс сӱретат ятыр. Ончаш толшо-шамыч кокла гыч южо сӱретшым налаш кумылан-шамычат улыт.
«Шке верыштем улам»
– Ончерым молан тыге лӱмдымӧ? Сӱретлаште кажне куэм лостыкшым чоным пыштен келыштарыме. Ӱдыр-рвезе-шамыч занятийлаште шинча йӱлен тыршат.
Йочасад гыч тышке куснымекем, кече тунар писын эртымыла чучеш, пуйто кечыгутышто пашам ыштен ом шукто, рӱдерыште илыш шолеш. Кум ийыште ятыр шонымашем шукталтын! Икшыве-шамыч дене тӱрлӧ вере лектын коштына, конкурслаш ушнена. Шижам: шке верыштем улам. Семынем иктаж-мом ышташ кӱлмӧ нерген шоналтем гына – тунамак шукталташ тӱҥалеш. Ончер денат тыгакак ыле. Пашана-влакым ик ончерыш чумыраш да калыклан палдараш манын шоналтем веле, икмыняр жап гыч темлымаш дене йыҥгыртеныт, – ойла кидмастар.
Ятыр кидпашажым Юлия Валерьевна родыжо, йолташыже-шамычлан пӧлекла. Кидмастар лишыл еҥже-влакын ойыртемалтше портретыштымат ямдыла: фотографийышт почеш ош кагаз лаштыкым кӱзӧ дене шӱткален портретым шочыкта. Моло тӱрлӧ кидпашаланат мастар.
Медведевмыт Лӱльпаныштак шке пӧртыштышт илат. Кок эргышт кушкыныт, йолӱмбак шогалыныт. Кеҥежым озавате пакчаште шуко пеледышым кушта. Ола илыш мыйынлык огыл, шыпыште лияш йӧратем манын палемда ӱдырамаш.
Ю.Медведеван альбомжо гыч налме фото-влак.