Медведево район Турша тӱҥ школышто Ошладӱр да воктенысе ялла гыч 33 йоча тунемеш. А ончыч кок пачашан кумда школ кажне эрдене шӱдӧ наре ӱдыр-рвезым вашлийын. Йоча шагалрак гынат, тушто илыш дене тӧр каят.
Шочмо элым йӧратен
Директорын воспитатлыме паша шотышто алмаштышыже Ольга Анатольевна Рыбакова школ илыш нерген теве мом палдарыш:
– Тунемме деч посна «Движение Первых» толкын вияҥеш, Йоча инициативе рӱдер кабинетна уло. Ӱдыр-рвезе-влак тӱрлӧ проектыш ушнат.
Патриотизм шӱлышым вияҥдымылан кугу пашам шуктена. Ятыр мероприятийым эртарена, тыгак гуманитарный полышым погена, салтак-шамычлан серышым возена. Ӱмаште Сеҥымаш полотнам ямдыленна да специальный военный операций кайыме верыш колтенна. Салтак-шамыч, тушко кидпалыштым пыштен, мыланна мӧҥгеш пӧртылтеныт. Тунемше-шамыч дене маскироватлалтме сеткым, нашлемникым пидына, окоплык сортам ямдылена. Ынде противодроновый занавесым пидаш тунемнена. «Щит защитника» проектлан келшышын, посылкым чумыренна, тушко аралтыш-шамычым ямдылен пыштена.
Модыш, открытке-влак…
Директорын воспитаний шотышто советникше Л.В.Иванова школышто 26-шо ий пашам ышта. Лилия Владимировна йоча-шамычлан тыгак руш йылме ден литературым туныкта.
– 1-9-ше класслаште тунемше-шамыч иктыгодде «Движение Первых» толкыныш ушненыт. Йоча-влакым патриотизм шӱлышеш куштымо сомылым ик эн тӱҥ верыш шындена. Тылеч посна икшыве шке марий йылмыжым, калык йӱлам йӧратышаш да палышаш, шонем. Вет шочмо ялым, суртым йӧратен веле кумда элнам йӧраташ лиеш. Тидын дене кылдалтше шуко мероприятийым эртарена. Ятыр модышым шкеак шонен луктына, тошто калык модыш-влакымат шарналтена. Марий орнаментан да саламлымашан открытке-влакым ямдылен, интернат-пӧртлаш колтедена. Мураш-кушташ тунемына, тидлан клуб пашаеҥым лӱмын ӱжына. «Огым» манын иктат ок ойло, чылан кумылын ушнат.
Тоштер сымыстара
В.И.Черепанова Турша школышто 1995 ий годсек пашам ышта. Валентина Ивановна марий йылмым, литературым да ИКН-ым туныкта. Ончыч йоча-влак марий йылмым сайын тунемыныт, марий йылме да литератур дене экзаменымат сдатлат ыле манын палемда.
– Чылт марла мутланыше икшыве школыштына укеат. Пытартыш жапыште нуным тунеммылан кумылаҥдаш йӧсыракла чучеш. Тӱҥалтыш класслаште модмо йӧн дене пайдаланена, тыгак ӱдыр-рвезе-шамычлан диалог, кусарымаш паша келшат. Нуно шкеныштым, икте-весым тергымаш пашам кумылын шуктат. Сӱрет-влакым чӱчкыдын кучылтам. Урок годым мультфильм сынан видеороликымат чӱктена, – каласкала туныктышо.
Марий йылме кабинетшым Валентина Ивановна моторын сӧрастарен. Эсогыл окна солыкшат тушто марий орнаментан. Ончычсо технологий туныктышо Л.Н.Зайцев стенд-влакым оформитлен, пырдыжыш мотор сӱрет-влакым келыштарен. Палемдыман, Леонид Николаевич мастар кидан туныктышо лийын. Пу гыч пӱчкедыме тӱрлӧ арверже, сӱретше школ коридор ден кабинетлам кызытат сӧрастарат.
Икшыве-влакым марий тӱня деке лишкырак ыштымаште Валентина Ивановнан эше ик секретше уло – кабинетше пелен изирак тоштер.
Тушто 100 ий ончыч чийыме марий тувыр гыч тӱҥалын ожно кучылтмо тӱрлӧ арверат аралалтыт. Школ историй нерген материалым шергалаш, тошто дневникым лаштыклаш, ожнысо увер-влакым лудаш тунемше-шамычлан поснак оҥай.
Авторын да Л.Иванован колтымо фотожо-влак.