Тений 1 июньышто Марий Элыште «Защитники Отечества» фондын филиалжым ыштымылан кум ий темын. Тусо пашам республикысе район ден округлаште 30 утла социальный координатор шукта.
Ик эн чолган пашам ыштыше кокла гыч Советский районысо филиалыштыже тыршыше Елена Сергеевна Дубниковам палемдыман. Тудын лӱмжӧ, ятыр уверым лудмеке, ондакак шарналт кодын ыле. Сандене ты специалист дене мутланаш кӱлешак манын шоналтышым.
– Елена Сергеевна, кузе Те «Защитники Отечества» фондын филиалышкыже логалында? Мо Тендам тышке конден?
– Кунам Советский районышто тиде филиалым почаш тӱҥальыч, мый тушко икымше кечынак мийышым. Тидын шотышто таче кече марте ик ганат чаманен омыл. Кум ий писын эртен кайыш. Кажне кече тӱрлӧ паша дене темын: иктышт дене йыҥгыртен мутланыме, весышт дене – вашлийын.
Ты жапыште мый 60 утла ветеранлан тынысле илышыш пӧртылаш полшенам. Тӱрлӧ семын: ала-кӧлан – документ пашам виктараш, ала-кӧлан – нелын сусыргымо деч вара шкевуя икымше ошкылым ышташ. Туге гынат кажне ошкылем мылам – сеҥымаш.
– Ойыртемалтше пашаланда мом шотледа?
– Ик эн тӱҥжӧ – инвалидностян ветеран-шамычлан льгото ден выплатым оформитлымаште, кызытсе жаплан келшыше реабилитаций средствам налмаште, «Кибиатлетика» проектыш ушнымаште, илыме верым адаптироватлымаште, санаторийыш путёвкым ойырымаште, адаптивный спорт дене заниматлымаште полышым пуымаште.
Мыйын задачем – шке подопечный-влаклан тиде корным тӱҥалтыш гыч мучаш марте эрташ да илыш шуйна манын, шижаш полшымаш; тек тудын илышыштыже спортлан, куанлан да ятыр сомыллан вер лиеш.
– Кӧлан полшымыда тачат чондам ырыкта?
– Поснак Кирилл Соснов дене пашам ыштымына шарналт кодын. Тудо начарын колмылан кӧра кумшо группо инвалид. Кириллан Марий Эл Республикыште эн ончыч адаптаций средствам налын пуымо. Шарнем, кузе ме пырля документым погышна, йодмашна эрта але уке манын чотак тургыжланышна, а вара чылажат келшен толмылан пырля йывыртышна. Тидыже ветеранлан тыглай технический полыш лийын огыл, а тудым пагалат да колыт манме пале.
– Елена Сергеевна, Те спецоперацийыште вуйым пыштыше рвезе-пӧръеҥ-влакын авашт, пелашышт, ешышт денат кылым кучеда.
– Ме Советский районышто «Жить» проектым илышыш шыҥдарена. Лачак тудыжо колышо Герой-влакын авашт ден пелашыштлан полшымылан пӧлеклалтын. Ме нунылан каналташ да кочо шарнымаш деч кораҥаш, шкем шуараш, ум пален налаш да шкем тыглай ӱдырамаш семын шижаш йӧным ыштена. Паломник семын иктаж верыш пырля лектына, тӱвыра событийлашке ӱжына, усталык мастер-классым эртарена. Чыла тидыже жапым шинчавӱдлан пӧлеклыме деч мыняр-гынат утара.
Теве 8 Март пайрем вашеш ӱдырамаш-влаклан меж гыч тӱрлӧ арверым ышташ, пидаш да тӱрлаш тунемаш мастер-класс-влак лийыныт.
Майыште «Защитники Отечества» фондын филиалже Самара областьышке миен толаш йӧным ыштен. Тунам мемнан район гычат икмыняр еҥ «Замок Гарибальди – Тольятти – Самара – Жигулевские горы» маршрут дене мотор вершӧрлам ончен толын. А телымсе сӧрал Раифым (Татарстанысе Зеленодольск районышто верланен) ончаш Советский районын филиалже дене посна миенна ыле. А июньышто, Кужэҥер, Шернур да Советский филиал-влак погынен, еҥ-влакым Дивеевысе монастырьым да Арзамас олам ончаш намиен коштыктышна.
– Палыме шуэш: Советский районышто илыше мыняр еҥлан могай реабилитаций средствам налын пуымо?
– Мемнан фондна федеральный переченьыш пурталтдыме реабилитаций средствам налаш ветеран-шамычлан полша. Кид дене виктарыме да тӱрлӧ вере кошташ йӧнан коляске дене, мутлан, нуно шкеак тошкалтыш дене кӱзен кертыт. Кӱкшӧ технологиян протез-шамыч дене куржталаш да спорт дене заниматлаш лиеш. Тыгак адаптивный вургем, тренажёр да молат ойыралтыт.
Вашке кок йолге ампутациян икымше группо инвалидностян ветеранлан кид дене виктарыме автомобиль толшаш. Тиде тыглай транспорт огыл, а иктаж-кушко миен толаш сай йӧн лиеш – тыге тудо следж-хоккей дене тренировкыш шкеак кудалышташ тӱҥалеш.
Мый тренажёрлан, спортивный коляскылан, тӱрлӧ вере кудалышташ йӧнештарыме коляскылан, «ОртаМода» фирме деч адаптивный вургемлан йодмашым колтенам. Икмыняр ужашыже шукталтын: кок ветеранлан тренажёрым пуымо, иктылан – йӧнан коляскым, шым еҥлан – адаптивный вургемым. А эше ик ветеранлан фонд кидшылан микропроцессор дене виктарыман протезым налаш ешарен тӱлен. Тыгак кок еҥлан протезым налаш пуымо сертификатысе окса кугытым ешарен кертынна.
Кум ийыште ветеран-инвалид-влакын илыме верыш
тлан адаптацийым ыштыме шотышто 13 комиссийым эртаренна. Ты жапыште кандаш ветеран кӱлеш средствам налын кертын, ынде нунын пӧртышт йӧнан да лӱдыкшыдымӧ лийын. Кум ветеран – Григорий Муржаков, Виталий Николаев да Станислав Якаев – следж-хоккейлан экипировкым налын кертын. Нуно Марий кундемысе «Сильные духом» командын составыштыже модыт.
– Сомыл, чынжымак, погына. А кушеч Те, Елена Сергеевна, кажныжлан тӱткышым да вий-куатым муыда?
– Южгунам кагаз паша моткочак шуко лиеш, тудым ыштен шукташ виемат ок ситыла чучеш. Варажым мыйын шулдыр йымалне улшо ветераным вашлиям да шыргыжал колтымыжым, илыш деке пӧртыл кертмыжым ужам, кузе протез дене икымше ошкылым ыштымыжым эскерем, эшежым аважын «Тау, пеленна улыда» манме шомакшым колам да умылем: чылажат арам огыл ышталтеш. Тунам шкаланем иктешлымашым ыштем: кажне ошкыл, оформитлыме кажне документ, сеҥен налме кажне йодмашна – у илышын негызшылан пыштыме шкешотан кермыч. Тунам тудын ужашыже улмемлан кугешнымаш кумыл шочеш да вий-куат ешаралтеш.
Эльвира Терентьева.
Фотом филиалын архивше гыч налме.
Снимкыште: Советский районышто спецоперацийын участникше да ветеранже-влак дене чолган пашам ыштыше социальный координатор Е.Дубникова. Мероприятий годым.