Тыге муралта кундемыштына палыме педагог, мурызо Людмила Фавстова. Ик жап марий радиоштына тудын мурыжо-влак шуэн йоҥгалтыныт гын, тений Людмила Валентиновна творчествыжым аклыше-шамычым иканаште икмыняр муро дене куандарен.
Музык тӱняшке корно
Людмила Фавстова Медведево район Арбан ялыште пашазе ешыште шочын-кушкын. Ачаже Валентин Иванович кидмастар, плотник, столяр лийын. Пеш виян капкылан айдеме ыле. Сандене, неле пашам ышташ кӱлын гын, родо-шамычшат, пошкудыжо-влакат Валентин Ивановичым полшаш ӱжыныт.
Мурызын аваже Мария Павловна Параньга район Усола ялын шочшыжо лийын. Профессийже дене бухгалтер, оксам шотлымо пашаште эре тыршен. Пеҥгыде койыш-шоктышан ӱдырамашын мутшым пӧръеҥ-влакат колыштыныт. Ышташ кӱлмӧ пашам тыманмеш шуктеныт.
– Марий муро ден семым йӧратеныт. Ачамым пайремлашке эсогыл балалайкым, гармоньым шокташ чӱчкыдын ӱжыныт. Авамын йӱкшӧ пеш лыжга лийын. Но Юмын пуымо талантшым лач родо-влак коклаште веле ончыктен, – манеш Людмила Фавстова.
Людмила, ача-аважым ончен, изинек пашалан кожмак да музык тӱнялан шӱмаҥше кушкын.
– Йочам годым эшежым телевизор дене шуко тӱрлӧ музыкальный передачым ончыктеныт. Людмила Зыкинан, Клавдия Шульженкон, Марк Бернесын, Алла Пугачёван мурымыштым шулен колыштынам. Мӧҥгыштӧ грампластинке-влакат ситышын лийыныт. Индийский кино-влак, «31 июня» да моло музыкальный фильм келшеныт. Шкежат мӧҥгыштӧ эре мурен коштынам. Тунам авам сита ындыже мураш, шуко мураш ойӧрӧ, илышет уда лиеш манын ойла ыле. А сем чонем гыч вӱдшор гай шке ташлен лектын, – каласкала Людмила Валентиновна.
Икана аваже музыкально-художественный школ-интернатыш йоча-влакым погымо нерген увертарымашан кагаз дене мӧҥгӧ толын. Тунам изи Людмилан пианиным шокташ тунеммыже шуын да аважым тиде школыш колташ йодын. Тыге тушто икымше класс гыч кандашымше класс марте тунемын. Умбакыже музыкальный училищыш каен. Дирижёрско-хоровой факультетыште шинчымашем поген. А дипломым налмеке, ик музыкальный школышто хорым вӱден, пианиным шокташ туныктен, йоча-влакым музыкальный теорий дене палдарен. Тылеч посна Чебоксарыште музыкальный педагогический университетыште шинчымашым келгемден.
– Кӱшыл музыкальный образованиян специалист лийынам. Советский районысо Ургашыште совхоз директор колхозник-влакын йочаштлан лӱмын музыкальный школым почын. Мый тушко пашаш кусненам. Пашадарым эн ончыч окса дене налынам. А вара Россий мучко неле пагыт лиймылан кӧра пашадарым мыланем колхозник-влак семынак пырче, сӧснаиге дене тӱленыт. Биографийыштем тиде жапым сайын да порын веле шарнем, – манеш Людмила Валентиновна.
Умбакыже туныктышо корныжо Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште эртен конден. Таче марте тушто тырша. Хоровой пений дене преподаватель. Тудын 30 наре тунемшыже Всемарийский хорышто мурен.
Ончыч Людмила Фавстова ӱдыр да рвезе хор-влак дене пашам посна ыштен. Ӱдыр-влак хор дене ик семын гын, рвезе-влак хор дене – вес семын. Тидым оҥай опытлан шотла. Ынде кумшо ий «Фантастика» эстраде хор дене пашам ышта. Туныктышын мутшо почеш, классический муро дене таҥастарымаште эстраде муро ойыртемалтеш. Ты хорын репертуарже весе, фонограмме почешат мурен кертеш.
Йоча-влак шулдырым пуат
Л.Фавстова образований аланыште – ынде 35 ий утла. Тиде жапыште тудын шуко уста тунемшыже лийыныт. Ӱдыр-рвезе-влак койыш-шоктыш дене ойыртемалтыт, иктын энергийже шуко, шып шинчен огеш керт, весе мӧҥгешла, ласкарак. Туге гынат Людмила Валентиновна икшыве-влак дене пашам ышташ куана веле. «Йоча кумыл куштылго, нунын дене шкежат куштылемат, шулдыраҥат», — ойла туныктышо да ешара:
– Тунемшем-влак дене тӱрлӧ концертым ончыкташ йӧратена. Тидын дене йоча-влакын опытышт погына, музыкым эшеат йӧраташ тунемыт.
Эстрадыш пӧртылын
Людмила Фавстова ӱдыржӧ годымак марий эстрадын сценышкыже лектын. Вара уло жапшым туныктымо пашалан пуэн, сандене, мурызын мутшо почеш, мурен-куштен кошташ жапше тунам лийын огыл. 20 ий гыч Людмила Валентиновна мурызо семын угыч кугу сценышке пӧртылын.
– Ик соцкылыште Вячеслав Осипов мылам возен. Кум мурым колтен да иктыжым мураш ойырен налаш темлен. Мый ӧрынам, ӧрмалгенамат, лӱдынамат, вет тынар ий мурен омыл, ала мурен моштымым чарненам, шоненам. Туге гынат кумыт гыч «Сирень» мурым ойыренам. Тудо чонемлан эн чот келшыш. А кызыт кумытшымат налаш кӱлеш ыле манын шонем. «Сирень» мурылан жап шуко каен. Тудын дене композитор, аранжировщик, мурызо да шуко специалист тыршен. Пашана сылне лийын, шонем. Еҥ-влак радиошто мурым чӱчкыдын колташ йодыныт. Ӱмаште «Идалыкысе муро» фестивальвальышкат логалынам. Тидлан чот йывыртенам да творчествылан, у муро-влакым лукташ шӱмаҥынам.
«Сирень» муро дене оҥай случай-влакат лийыныт. Эргым Сочиште канен. Тудо мылам ик кастене пӱтыра, а кутыра мый денем диск-жокей улмаш. Эргым «Сирень» мурым колташ йодын, уло калык танцполышто тиде муро почеш куштен. Диск-жокей сай мурыланда кугу тау манын ойлен. Еҥ-влак марла умылен огытыл гынат, семым шижын моштеныт. Тидыже кугешныме да куан кумылым луктеш.
Людмила Фавстован кызытеш 15 мурыжо уло, колыштшо-влакым лишыл жапыште эше икмыняр у муро дене куандара, ыштышаш паша эше шуко. Ятыржылан семым Вячеслав Осипов келыштарен. Композиторын келыштарыме семже-влак мурын шомакшыланат, тӱҥжӧ Людмила Валентиновнан йӱкшылан да тудын чон шижмашыжлан келшен толыт.
Людмила Фавстова ӱжмӧ почеш концертлаштат мура. Муро тудлан вий-куатым, пиалым пуа, а мемнам, колыштшо-влакым, творчествыже куандара.
