Оршанке район Тошто Крешын ялыште тӱрлӧ ужар кушкылым ончен куштымо «Сан-Мари» озанлык верланен. Тӱҥ шотышто батавий, романо, фризе, лолло-росса, крилда, мангольд да моло сорт салат лышташым, тӱрлӧ микрозеленьым лӱмын келыштарыме минеральный пробкышто куштат. Кушкылым тудын дене пырляк погат да фасоватлен ужалат. Тыге тудын лышташыжлан да вожшылан эҥгек огеш ышталт, маныт.
Икмыняр сомылым вораҥдара
Кечын вий-куатше дене ужар кушкылым ончен-кушташ шонымаш Сергей Мелентьевым теплице озанлыкым вораҥдараш кумылаҥден. Тылеч ончыч пӧръеҥ банк сферыште пашам ыштен. Кызыт тудо – профессионал фермер. Тидлан Сергей шинчымашыжым эреак нӧлта: тунемеш, шымла, илыш дене тӧр кая. Вуйлатыше дене пырля теплицыште эше кум ӱдырамаш тырша. Нуно тӱҥ шотышто кушкылым ӱдат, шындат, фасоватлат гын, Сергей иканаште икмыняр сомылым шукта. Тудо сантехникылан, электрикылан, монтажлан, агротехникылан, бухгалтерийлан да молыланат мутым куча.
Озанлыкыште ныл метр кӱкшытан 157 квадрат метр кумдыкан ныл теплицыште тӱрлӧ культурым куштат.
– Латвич ий ончыч изи кӧршӧкыштӧ шындыме салатым икымше гана куштен ужаленна. Ме тыгай кундемыште илена, кунам телымсе кече кеҥеж деч 10 пачаш шагалрак ырыкта. Садлан шыжым да телым ешартыш волгыдо деч посна кундемыштына кушкылым ончен-кушташ огеш лий. Тудлан вияҥаш да кушкаш кокла шот дене 15 гыч 22 градус марте шокшо шогышаш. Тыгак волгыдылык, вӱд, углекислый газ, кислород, минеральный шинчал кӱлыт. Чыла нине фактор-влак кушкыллан келшен толыт гын, нуно сайын шочыт да пеҥгыдемыт.
Тыгай йӧным озанлыкыште вес семынже гидропоника маныт. Тудо лӱмын ямдылыме вӱд деч кушкыллан пайдале вещества-влакым налаш полша. Кушкылын вожшо тыгодым тичмашнек вӱдыштӧ ила. Тидыже писынрак кушкаш, вӱдым аныклаш, да идалык мучко сай лектыш дене куандараш полша. Тыге ыштымым ятыр фермер мландывалне ик эн лектышанлан шотла, – каласкала Сергей.
Тӱрлӧ йӧным кучылтыт
Озанлыкыште тӱрлӧ экспериментлан эҥерташ огыт лӱд. Шокшо кеҥежымат, йӱштӧ телымат салат лектыш куандарыже манын, у йӧным кучылтыт. Икмыняр ий ончыч фермер мемнан климатлан келшыше ик технологийым шымлен да шке озанлыкыштыже ыштен ончаш кумылаҥын.
–Кушкыл йыраҥыш вӱд насос дене кӱза. Вӱд йыраҥ йымалне вераҥдыме бак гыч толеш. Тудо кушкылын вожшым вӱдыжтара да лопка пуч дене мӧҥгеш бакыш йоген вола. Тыге ыштен, салатын вожшо эре гаяк тӱрлӧ шинчал да минерал гыч ямдылыме пайдале да юалге вӱдыштӧ шинча. Вӱд шуко улмылан кӧра теплицыште сутка мучкысо кокла температурлан келшыше шога. Тудын кечыгут вашталтмыже кушкыл-влакым кислород дене пойдара. Тыге нуно сайын шӱлат. Кажне йыраҥлан посна гидропонике системым ыштыме. Тидыже кажне культурлан келшыше пайдале вӱдым ямдылаш йӧным пуа. Мутат уке, тидлан шуко жапым, вийым да шийвундым ойырымо. Но тудо сайын пашам ышта – садлан ме куанена веле, – палдара озанлык паша нерген Сергей Мелентьев.
Теплицысе климатым тергыме системымат илышлан келшышын йӧнештарыме. Тысе гидропонике йыраҥ-влак йымалне 80 наре тонн вӱдан термобалластым вераҥдыме. Вӱдым вурс гыч ямдылыме печкелаш качатлыме.
– Балласт дене экспериментым икмыняр ий ончыч ышташ тӱҥалынам. Ончычракше литрат пелан, вара лу литран атылаш вӱдым темкален эскеренам. Кызыт ты сомылым 200 литран печке-влак куштылемдат. Термобалластлан кӧра теплицын сутка мучко вашталтме южысо температуржо шотыш кондалтеш. Кечывалым кечын ырыктымыж деч налме шокшо дене йӱдым теплице ыра. Тидыже шошым да шыжым теплицым газ дене ырыктен олтымо роскотым ятырлан шагалемда. Кеҥежым тыгай йӧнлан кӧра кечывалымсе шокшо иземеш. Телым тӱрлӧ аварий лийын кертме деч утарен сеҥа. Газ йӧра гынат, кушкыл-влак огыт кылме. Вӱд печке шокшым сайынрак лукшо манын, йымалныже вентилятор-шамычым шындыме. Нунын пашаштым лӱмын келыштарыме программан контроллёр-влак виктарат. Икманаш, озанлык пашам тыгак кызытсе IT-направленийлан эҥертыме, сайынак куштылемда, – ойла фермер.
Озанлыкыште культурым куштымаште организмлан эҥгекым конден кертше веществам огыт кучылт. Сергей Мелентьев эн ончыч тазалыкым пеҥгыдемдыме да тудым пайдале витамин-шамыч дене пойдараш да еҥ-влак пайдале да витаминан кочкышым кочкышт манын шона.
Сергей Мелентьевын альбомжо гыч налме фото-влак.